Olie en gas zijn ook in Nederland staatszaken

Auteur: Hans Crooijmans | 13-02-2007

Olie en gas zijn ook in Nederland staatszaken
Al te hevige verontwaardiging over de brute manier waarop Rusland Shell - en nu ook BP en Total - de duimschroeven aandraait is misplaatst. Zie hoe de Staat der Nederlanden ooit betere condities voor olie- en gaswinning afdwong van Shell en Esso.

Heel vervelend voor Shell dat het bedrijf eind 2006 zijn meerderheidsbelang in het immense olie- en gaswinningsproject Sachalin-2 moest afstaan. Maar een complete verrassing mocht dat niet heten. Sinds Vladimir Poetin in Rusland in 2000 aan de macht kwam, tracht het Kremlin immers hardnekkig om in de doldwaze jaren '90 verpatste bodemschatten weer onder staatscontrole te krijgen. En daarbij passen soms wilde methoden.

Toen de Russische zakenman Michail Chodorkovski in 2003 dreigde zijn olie- en gasconcern Joekos te verkopen aan enkele Amerikaanse bedrijven en zich bovendien aandiende als rivaal van Poetin, spande de Russische justitie direct een proces tegen hem aan wegens belastingfraude en kreeg Joekos een loodzware belastingclaim om de oren. We kennen de afloop: Chodorkovski zit in een Siberische cel en van Joekos is weinig over. Sachalin-2 was tot een maand geleden het enige grote gas- en olieproject in Rusland zonder Russische participatie. Maar na maanden van pressie, restte Shellbaas Jeroen van der Veer dus weinig anders dan het Russische staatsbedrijf Gazprom 50 procent-plus-een-aandeel in het project aan te bieden. Het in 1994 met toenmalig president Jeltsin gesloten geheime contract moet wel bijzonder gunstig zijn geweest, want Shell vindt het nieuwe regime nog steeds 'bevredigend en acceptabel'. Nog afgezien daarvan: in de energie- en grondstoffensector is opkomend nationalisme een nieuwe realiteit. Van der Veer zei dat vorig jaar mei al naar aanleiding van ontwikkelingen in Venezuela en Bolivia. In tijden dat prijzen van grondstoffen de pan uitrijzen, eisen landen een steeds groter deel van de opbrengst van hun natuurlijke rijkdommen. Ook de Staat der Nederlanden weet heel goed hoe dat spelletje gaat. In de jaren vijftig werd bedongen dat de Nederlandse Aardolie Maatschappij (een 50-50 joint venture van Shell en Esso) zo'n 70 procent van de opbrengst van de grote gasbel bij Slochteren aan het Rijk zou afdragen. Maar naar aanleiding van de snelle stijging van de olie- en gasprijzen in de jaren zeventig, sloot Den Haag ijlings aanvullende overeenkomsten met de beide exploitanten. Die kwamen erop neer dat de Staat uiteindelijk 85 tot 95 (!) procent van de 'meeropbrengsten' binnenhaalde. En dan hebben we het niet eens over de herenakkoorden die met de giganten werden gesloten. Die akkoorden behelsden dat Shell en Esso een stevig deel van hun in Nederland behaalde winsten in Nederland zouden herinvesteren. Wat ze ook hebben gedaan. Het ging destijds misschien allemaal wat fijnzinniger dan nu in Rusland. Maar het Slochteren-voorbeeld leert dat staatsinterventie in de energiesector doodnormaal en van alle tijden is. En dat de stelling 'contract is contract' in de wereld van olie en gas simpelweg niet opgaat

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 0 | 0 Waarderingen

White collars working blue

Van knelpunt in uw operationeel proces naar meetbaar en blijvend resultaat? Kijk hoe First Consulting dit samen met uw medewerkers aanpakt. >> Bekijk filmpje

Meer opinie