Innovatie is veranderd

Auteur: Scope Business Media | Beeld: Yvonne Kroese | 03-07-2015

Innovatie is veranderd

Disruptieve innovatie vraagt om passie, volhardendheid, eigenwijsheid en slimme samenwerking tussen startups en gevestigde bedrijven, zo betoogden topvrouwen tijdens het Executive Women Event 2015.

Een startup van nog geen drie jaar ‘oud’, een jong biotechbedrijf dat via een beursnotering het kapitaal voor schaalvergroting wist binnen te halen, een beursfonds dat in vijf jaar tijd een wereldmerk bouwde en naar een omzet van 1,8 miljard euro groeide en een gerenommeerd maatschappelijk instituut met de eerbiedwaardige leeftijd van tweehonderd jaar. Wat hebben deze uiteenlopende organisaties gemeen?

Ze zijn alle vier voortgekomen uit een goed idee, ze ademen innovatie én ze hebben een vrouw in of aan de top die vernieuwing omarmt, zowel in de eigen loopbaan als in de business. Tijdens het Executive Women Event 2015, van A.T. Kearney en Van der Laan & Company, vertellen deze onorthodoxe denkers en doeners hoe ze zichzelf en hun organisatie steeds opnieuw weten uit te vinden. Reinventing ourselves luidt het thema dan ook. ‘Als we kansen willen bieden aan de generaties na ons, moeten we blijven vernieuwen’, aldus A.T. Kearney-principal Carol Velthuis. Innovatie vormt daarbij het sleutelwoord. ‘Daarvoor zijn twee zaken cruciaal. Allereerst: out-of-the-boxdenken, oftewel het loslaten van bestaande waarheden en denkwijzen. En verder: vasthoudendheid, het vermogen om door te zetten, ook al sta je als visionair aanvankelijk alleen in je baanbrekende ideeën.’

SLIM SAMENWERKEN
Innovatie is ook een belangrijke indicator voor concurrentievermogen en toekomstige groei. Jonge, dynamische ondernemers die hun business willen opschalen, kunnen daarvoor het best samenwerking zoeken met grote, gevestigde bedrijven, aldus Lilia Planjyan, associate van A.T. Kearney. ‘Grote bedrijven hebben de middelen, de infrastructuur en de managementervaring om een doorbraak te faciliteren voor ideeën of projecten. Op hun beurt kunnen zij juist weer profiteren van de innovaties en creativiteit van startups.’ Het mes van collaborative innovation snijdt dus aan twee kanten. Planjyan onderscheidt daarin de volgende fasen:



  • Prepare: een goede businesscase ontwikkelen, de organisatie en cultuur rijp maken voor samenwerking en aansluiting zoeken bij de juiste netwerken voor het vinden van partners;

  • Partner: partner selecteren, samenspel tussen interne en externe r&d managen, idee/project lanceren en continu verbeteren;

  • Pioneer: partnerships continu aanpassen om ze groeiend en bloeiend te houden‘


Je hebt mensen nodig die voetstappen in beide werelden hebben liggen’. Dat is volgens Planjyan een cruciale succesfactor. Nog belangrijker is wederzijds vertrouwen. Trust was het woord dat het meest viel tijdens haar interviews met 65 ceo’s. ‘Wees dus open en eerlijk over waarom je wilt samenwerken, welke innovaties je wel of niet wilt delen en je gedrag als partner.’ Alleen dan vind je de inspiratie om samen succesvol op reis te gaan naar het onbekende en jezelf, om je onderneming en de wereld vooruit te helpen.’



OP TIJD KANTELEN
Die missie gaat zelfs letterlijk op voor Corinne Vigreux, medeoprichter (samen met echtgenoot Harold Goddijn) en commercieel directeur van game changer TomTom. Het bedrijf vond zichzelf in twee decennia verschillende keren opnieuw uit. Het geheim: niet kiezen voor een totale ommekeer, maar op tijd kantelen. ‘Respecteer je roots’, aldus Vigreux. ‘Mensen en bedrijven kunnen geen draai van 180 graden maken. Kijk waar je goed in bent en pas dat op een nieuwe manier toe.’ Nog een les: ‘Kies een branche waarvoor je een passie hebt. Ik ben gek op technologie en innovaties. Ik vind het heerlijk om nieuwe dingen te ontwikkelen en ik treed graag buiten de gebaande paden.’ De quantum leap voor TomTom kwam met het idee om navigatieapparatuur voor auto’s te gaan ontwikkelen. ‘Iedereen zei: je bent gék!’, blikt Vigreux terug. ‘Maar we vertrouwden op onze eigen inzichten en we probeerden het gewoon.’ Weer twee lessen: wees eigenwijs en make things better. ‘Als ik altijd naar mijn omgeving had geluisterd, had ik hier nu niet gestaan’, aldus Vigreux. ‘En zorg dat je in een échte klantbehoefte voorziet. TomTom maakte het leven van de klant daadwerkelijk gemakkelijker.’

KEEP CALM AND CARRY ON
En dat werkte: de omzet van TomTom vloog in vijf jaar tijd omhoog van veertig miljoen naar 1,8 miljard euro. Het aantal medewerkers groeide van vijfenveertig naar vierduizend. ‘Als je kon lezen en schrijven, namen we je aan’, grapt Vigreux: ‘Het was net een rit in een Ferrari langs de afgrond, very scary.’ Dalen is misschien nog wel enger dan stijgen. TomTom kreeg concurrentie uit onverwachte hoek – de Apples en Googles van deze wereld – en zag de omzet bijna halveren. Een harde les: ‘Success is a lousy teacher. Pas op voor innovaties als Uber, of Airbnb. Ze ontwrichten je business voor je het weet.’ Tom- Tom keek naar de macrotrends, vertaalde die naar de eigen competenties en ontwikkelde in eigen huis horloges voor de sport- en lifestylesector. Keep calm and carry on. Ook intern: ‘Je moet je medewerkers in de verandering meenemen. Ineens wezen we consumenten niet meer alleen de weg, maar waren we een sportmerk. Die omslag kost tijd.’ Inmiddels is de neergang gestopt en bedraagt de omzet van TomTom een miljard euro. Hard werken is niet genoeg, besluit Vigreux. ‘Reach for the stars! Met onze bedrijven kunnen we de wereld een klein beetje mooier maken.’


STA OPEN VOOR OPEN DATA
Maar ook de wereld zelf verandert voortdurend, benadrukt Saskia Stuiveling, scheidend president van de Algemene Rekenkamer. Haar motto: You have to change to stay the same, een uitspraak van kunstenaar Willem de Kooning. Door de digitalisering verschuift de focus echter naar realtime. ‘De overheid wil beleid zo nodig meteen kunnen bijstellen en niet pas na twee jaar, als het rapport van de Rekenkamer uitkomt’, aldus Stuiveling. ‘Is het streven naar een betrouwbaarheid van honderd procent wel de moeite waard, als het rapport daardoor twee jaar later komt dan een realtime rapport dat al tachtig procent betrouwbaarheid biedt?’ Ze noemt het voorbeeld van non-profitorganisatie Ushahidi, die via crowdsourcing realtime data verzamelt over bijvoorbeeld mondiale crises en rampen, zodat er snel gereageerd kan worden. ‘Toen alle journalisten uit Kenia vertrokken waren, was Ushahidi de enige bron die informatie kon geven over de actuele stand van zaken, zodat hulpverlening snel en gericht op gang kon komen. Bovendien schrijven auditrapporten zich al bijna zélf op die manier.’ Keep calm and open data. In eigen huis moet Stuiveling vooral loslaten om innovatie ruim baan te geven. ‘Ons innovatielab zit in zaal ‘2015’. Momenteel hebben we zo’n twintig projecten lopen. Zo’n lab moet je goed beschermen tegen bureaucratie. Ik moet die mensen ook vooral niet vertellen wat ze moeten doen. Wij proberen ons als college te beperken tot het geven van een go of no go aan het eind van het project.’

INNOVATIE IN DNA
Een startup binnen een grotere organisatie dus, met allebei een eigen dynamiek. Babette Pettersen kent beide werelden. Ze bracht dertig jaar door bij grote bedrijven in de chemische industrie, voor ze van DSM overstapte naar biotech-startup BioAmber, dat een groeisprong realiseerde via een beursnotering aan de New York Stock Exchange. ‘Innovatie bij grote bedrijven wordt wel vergeleken met een marathon, innovatie bij startups met een sprint’, aldus Pettersen. ‘Maar ik ervaar het als een marathon waarbij je de hele tijd moet sprinten.’ Grote bedrijven kunnen leren van het genoom van startups, stelt Pettersen. Zo hechten startende bedrijven veel waarde aan open innovatie en partnerships. ‘Als klein bedrijf heb je geen middelen, dus ontwikkelden we alles samen met anderen buiten de deur’, aldus Pettersen. ‘De mogelijkheden zijn onbeperkt: je kunt met de beste bedrijven en universiteiten ter wereld samenwerken.’ Startups kenmerken zich verder door een sterke externe focus op klanten, aandeelhouders en netwerken. Intern ligt de focus op het doelgericht bereiken van mijlpalen. Andere succesfactoren zijn gedeeld aandeelhouderschap en het werken met virtuele teams. ‘Mensen werken bij ons vanuit huis, dichtbij de klant.’ Tot slot noemt Pettersen het belang van vertrouwen en geloof, ook in eigen kunnen. ‘Onze ceo komt van buiten de sector. Hij heeft te weinig kennis om barrières te zien. Dat helpt ons om eroverheen te springen en het onmogelijke mogelijk te maken.’

INVESTEREN IN SMART TECHNOLOGY
Dominique Delporte-Vermeiren ontwikkelde zich van manager bij corporates als Fortis (de toenmalige VSB Bank), KPN, TNT en Wolters Kluwer tot ondernemer en investeerder. Als ceo van haar eigen startup N2 Developping probeert ze met de inmiddels verworven patenten en investeringen in verschillende r&d-projecten het bedrijf naar een volgende fase te tillen. ‘We hadden geen eigen lab, konden niet terugvallen op de faciliteiten van een grote organisatie. Dus moet je creatief zijn en samenwerking zoeken met kennisinstituten, die potentie zien in jouw passie.’ Daarnaast is ze bestuurder van AquaTigres, een particuliere investeringsmaatschappij met twaalf expert- partners, die 125 startups financiert en begeleidt op het gebied van smart technology. Voorbeelden: sensoren in kleding die diabetespatiënten aangeven wanneer ze insuline nodig hebben of brandweerpakken die verkleuren en waarschuwen voor verbrandingsgevaar. ‘De informatierevolutie heeft geleid tot gedeelde intelligentie en daarmee tot een nieuw type organisaties, op basis van gedeeld leiderschap, governance en eigenaarschap’, aldus Delporte-Vermeiren. ‘Ook het karakter van innovatie zelf is daarmee veranderd. Het is disrupt or be disrupted.’

GEVRAAGD: ANDERSDENKENDEN V/V
Verandering moet niet alleen plaatsvinden binnen bedrijven, maar ook daarbuiten. Onze wereldmaatschappij en wellicht ons gehele kapitalistische systeem moeten eveneens heruitgevonden worden, stelt Carien van der Laan. ‘Kijk naar de financiële crisis, naar de discussie over klimaatverandering. We hebben andersdenkenden aan de top nodig.’ Ze besluit met een oproep recht uit het hart: ‘Vrouwen kunnen een leidende rol spelen in die transformatie. Dus laat je niet ontmoedigen door je ervaringen aan de top, maar houd vol en blijf aan. We hebben je nodig!’


Dit verslag van het A.T. Kearney Executive Women Event 2015 is gepubliceerd in Management Scope 05. In deze editie is ook de Top 50 Corporate Vrouwen opgenomen.

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Topvrouwen

In dit dossier

Scope Business Media

- Advocaat ABP
- Advocaat Academisch Ziekenhuis Maastricht

Meer opinie