Bedrijven verdrinken in cash

Auteur: Mathijs Bouman | 20-04-2006

Ooit leenden bedrijven geld, bijvoorbeeld om investeringen te betalen. Maar die tijd is al weer een paar jaar voorbij. Nu zijn bedrijven geldpakhuizen geworden, die in 2003 en 2004 wereldwijd in totaal 1,3 biljoen (duizend miljard) dollar spaarden. Het IMF ging op zoek naar het waarom.

Het is een van de betere hoofdstukken van de World Economic Outlook van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat gisteren verscheen. Hoofdstuk 4 is geheel gewijd aan de opvallende spaarzin van het internationale bedrijfsleven. Waarom potten bedrijven zo veel geld op, vraagt het IMF zich af. En is dit een tijdelijk of permanent fenomeen?

Om met de eerste vraag te beginnen: de verklaring begint met de observatie door het Fonds dat de winstgevendheid van het bedrijfsleven de afgelopen paar jaar fors is verbeterd. De redenen hiervoor zijn lagere belastingafdracht en lagere rentelasten. Verbetering van het operationele resultaat uit de gewone bedrijfsvoering speelt volgens het IMF opvallend genoeg slechts een kleine rol. Anders dan in het verleden worden die extra inkomsten niet in extra investeringen omgezet. De standaard verklaring hiervoor is dat veel bedrijven de schrik nog in de benen hebben van de overinvesteringen van eind jaren negentig, en daarom terughoudend zijn om zich in nieuwe investeringsavonturen te storten. Dat zou betekenen dat als de angst om te investeren slijt, de spaarzin van bedrijven met de tijd weer zal afnemen.

Het IMF is daar echter niet van overtuigd. Onderzoek wijst uit het niet dezelfde bedrijven zijn die in de jaren negentig te veel investeerden en die nu veel sparen. Volgens de economen van het Fonds is de ware reden voor de grote spaartegoeden dat de onzekerheid voor veel bedrijven is toegenomen. Omzetfluctuaties zijn groter en toekomstige pensioenverplichtingen onduidelijker. Ook speelt een rol dat een steeds groter deel van het bedrijfsvermogen bestaat uit niet-tastbare bezittingen (kennis, human capital, R&D) waarvan de waarde veel volatieler en minder liquide is dan van gebouwen en machines. Om de risico´s te beperken zal een bedrijf met dergelijke bezittingen meer cash aanhouden, citeert het IMF recent onderzoek van Richard Passov. Deze verandering is permanent. De besparingen van bedrijven zullen volgens het IMF in de toekomst waarschijnlijk wel wat kleiner worden, maar terug naar de vorige eeuw, toen bedrijven vooral met schuld gefinancierd werden, gaan we niet meer.