Zeg maar dag tegen de belasting(moraal)
Auteur: Esther van Rijswijk | 28-02-2008
Ja, hoor, natuurlijk, kleine moeite. Nee, echt, dat vinden we helemaal niet erg, om de belastingaangifte nog een keertje te versturen. De Belastingdienst verspilt niet alleen de tijd van Nederlanders, maar ook hun belastingmoraal.
De Belastingdienst zit in de problemen. Dat is niet nieuw, dat is al jaren zo. Sinds de dienst in 2003 een nieuw bestuursmodel invoerde en in de jaren daarna de ene na de andere nieuwe taak kreeg toegeschoven, is het een puinhoop. Maar net toen iedereen dacht het stapje voor stapje beter ging, gaat het weer helemaal mis. Zo'n 750 duizend mensen wordt vriendelijk verzocht de belastingaangifte nog een keer te versturen. Foutje in de ict, vandaar.
De VVD vindt dat de dienst z'n slogan ‘leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker', maar moet opschorten. Inderdaad: de Belastingdienst maakt belasting betalen een stuk moeilijker.
Met al dat gedonder verspeelt de dienst de bereidheid van mensen om braaf hun geld over te maken. Want belasting betalen mag dan vervelend zijn, toch staat Nederland te boek als een land met een hoge belastingmoraal. Recent onderzoek ontbreekt, maar de kans is groot dat het met die moraal hard bergafwaarts gaat na alle problemen van de afgelopen jaren.
De bereidheid van mensen om belasting te betalen hangt van veel factoren af die de Belastingdienst niet kan beïnvloeden. Fatsoen is er één, het gevoel dat de belastingheffing ‘eerlijk' is (iets waar bij accijnzen nog wel het hardst aan wordt getwijfeld) een andere. Maar er zijn ook factoren die de dienst wel in de hand heeft: de - vermeende - pakkans voor ontduikers, en het gedrag van de Belastingdienst zelf. En op die twee fronten gaat het dus al jaren mis.
Want de Belastingdienst controleert niet meer, zo denkt althans een toenemend aantal ondernemers. Deels klopt dat ook. In het laatste beheersverslag (over 2006) geeft de dienst toe dat de combinatie van meer taken bij een gelijkblijvend personeelsbestand, ertoe heeft geleid dat er minder ‘toezicht' wordt gehouden. En, zo valt eveneens in het beheersverslag te lezen, dat heeft gevolgen voor de ‘gepercipieerde pakkans' voor belastingontduikers. In 2002 achtte bijna 90 procent van de particuliere belastingplichtigen de kans dat de fiscus fraude ontdekt nog groot tot zeer groot, inmiddels ligt dit percentage onder de zeventig procent.
De andere factor die belangrijk is voor de belastingmoraal komt erop neer dat wie goed doet, goed ontmoet. Deze filosofie leidde ooit tot de slogan ‘Leuker kunnen we het niet maken...'. Rondom de eeuwwisseling, toen de dienst goed functioneerde en als voorbeeld voor andere overheidsdiensten gold, werd hier sterk op ingezet. Het idee is dat als mensen zich prettig bejegend voelen en snel antwoord krijgen, ze met minder tegenzin en sneller hun belastinggeld overmaken.
Van de 730 duizend mensen die nu verzocht wordt de aangifte opnieuw te verzenden - voor sommigen van hen zal dat betekenen dat ze het opnieuw moeten invullen - zal ongetwijfeld een deel denken: ja dag! Anderen zullen in het gedonder een excuus zien om bij hun tweede poging de aftrekposten wat extra aan te zetten. Jammer voor de brave burgers met een minder instabiele moraal, want die betalen - uiteindelijk - de rekening.
Opinie artikelen van Esther van Rijswijk
Erfbelasting: niet te vroeg juichen
Staatssecretaris Jan Kees de Jager (CDA) van financiën gaat het omzeilen van de successiebelasting aanpakken. Dat werd tijd. Het Nederlandse erfrecht is vooral een leuke bron van inkomsten voor notarissen en fiscalisten. Jammer dat de verlaging van de tarieven alleen doorgaat als Jager ook slaagt in zijn missie. Lees verder
Voedselcrisis: bevolkingsopstand
De sterke stijging van voedselprijzen leidt wereldwijd tot een steeds geweldadiger opstand onder de bevolking. In Haïti vielen doden, op de Philippijnen moeten boeren hun rijstvelden bewaken, en in in Jakarta staken de tempehverkopers. Oorzaak? De groeiende en vooral almaar rijker wordende wereldbevolking. Maar ook de concurrentie tussen motor en maag. Lees verder
Economie is weer leuk
Economie een saaie wetenschap? Welnee. Het wordt zelfs steeds leuker. Dankzij economen begrijpen we waarom online daters liegen, de rijken rijk zijn, en waarom we niet sparen voor ons pensioen. Nu de oplossingen nog. Lees verder
Fed faalt
Het lukt de Fed niet deze kredietcrisis door te komen zonder de schuldigen de helpende hand te reiken. Dat betekent dat een grondige reiniging van de financiële markten er niet inzit, en dat brokkenmakers ook de volgende keer meer risico zullen nemen dan goed voor hen (en ons) is. Lees verder
Wie betaalt de crisis?
De kredietcrisis duurt nu al bijna 8 maanden, en nog steeds is niet duidelijk hoe diep de krach is. De Fed kan het niet alleen af, en schakelt de hulp van het publiek in. Wie betaalt de crisis? Lees verder
Pensioenstelsel te mooi om waar te zijn
VNO-NCW heeft de knuppel in het hoenderhok gegooid: het Nederlandse pensioenstelsel is te mooi om waar te zijn, zo stelt de werkgeversvereniging samen met een aantal collega-organisaties. Vooral voor oudere werknemers en gepensioneerden, kunnen ze daaraan toevoegen. Lees verder
Spaar ons spaargeld: verbied hoge kosten
Het gedonder rondom de woekerpolissen laat zien dat de Nederlandse aanpak om financiële producten ‘transparant' te maken, niet werkt. Accepteer dat een hypotheek of een beleggingsverzekering voor de gemiddelde consument niet te bevatten is, maar maximeer de toegestane kosten! En laat die financiële bijsluiter voortaan maar zitten. Lees verder
Moeten vrouwen de vergrijzing betalen?
Vrouwen moeten de vergrijzing betalen. Door meer kinderen te krijgen, en door meer te gaan werken, dat vindt althans het kabinet. Maar de Nederlandse vrouw is schizofreen als het om kinderen en werken gaat. Bovendien: meer kinderen lossen het probleem niet op. Vrouwen moeten om heel andere redenen meer aan de slag. Lees verder
Het inflatiespook is weer helemaal terug
De Fed verlaagde de afgelopen weken unverfroren de rente bij een voor recente tijden ongekend hoge inflatie. Vandaag is de ECB aan zet. Markten gaan er vanuit dat de Europese rente ongewijzigd blijft op 4 procent. Maar ook de Europese inflatie loopt op. Lees verder
Meer opinie
Manager laat werknemers onderpresteren
Een huishouden runnen kunnen we allemaal, van financiën tot HR. Waarom geven managers hun werknemers dan maar zo’n beperkte taak?
Arbeidsmobiliteit anders in publieke en private sector
Er bestaat nog steeds een waterscheiding tussen overheid en bedrijfsleven als het gaat om arbeidsmobiliteit. Terwijl er juist grote behoefte is aan mensen die vertrouwd zijn met beide werelden.
Ronald Meijers: best practice is boerenbedrog
Leidinggevenden en consultants putten bewust uit zinloze middelen om mensen in het gareel te houden.
Opkomende economiën zijn kans voor overnamemarkt
De fusie- en overnamemarkt mag dan sinds het uitbreken van de financiële crisis onder druk staan, kansen zijn er zeker ook. En die komen steeds vaker uit de opkomende markten. Lees verder
Cloud computing: opmars of ondergang van bedrijven
Cloud computing kan de ondergang worden voor bedrijven, omdat het IT-vakgebied er nog niet klaar voor is.
Stewardess
De Nederlandse Corporate Governance Code verwacht van aandeelhouders in Nederlandse beursvennootschappen dat ze zich gedragen als een steward. In Engeland is daarvoor in 2010 zelfs speciaal een Stewardship Code gepubliceerd.
Overheden zitten klem tussen wil en wet
Overheden moeten klantgerichter werken, maar ze moeten tegelijkertijd recht doen aan procedures en wetten. Een spagaat, maar geen onmogelijke. Lees verder
Verduurzaming van commercieel vastgoed
Verduurzaming van vastgoed is dé manier om verhuur- en verkoopbaarheid van panden te verhogen. Het resultaat van investeringen wordt na een paar jaar zichtbaar, maar er is ook direct rendement. Lees verder
Gebruik ook die rechterhersenhelft eens cfo!
Cfo’s moeten zich bij herstructureringen ontpoppen tot partner in change van de ceo. Maar dan moeten ze wel werken aan hun blinde vlek: het ‘menselijke vlak.’ Lees verder
