Zeg maar dag tegen de belasting(moraal)

Auteur: Esther van Rijswijk | 28-02-2008

Zeg maar dag tegen de belasting(moraal)

Ja, hoor, natuurlijk, kleine moeite. Nee, echt, dat vinden we helemaal niet erg, om de belastingaangifte nog een keertje te versturen. De Belastingdienst verspilt niet alleen de tijd van Nederlanders, maar ook hun belastingmoraal.

De Belastingdienst zit in de problemen. Dat is niet nieuw, dat is al jaren zo. Sinds de dienst in 2003 een nieuw bestuursmodel invoerde en in de jaren daarna de ene na de andere nieuwe taak kreeg toegeschoven, is het een puinhoop. Maar net toen iedereen dacht het stapje voor stapje beter ging, gaat het weer helemaal mis. Zo'n 750 duizend mensen wordt vriendelijk verzocht de belastingaangifte nog een keer te versturen. Foutje in de ict, vandaar.

De VVD vindt dat de dienst z'n slogan ‘leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker', maar moet opschorten. Inderdaad: de Belastingdienst maakt belasting betalen een stuk moeilijker.


Met al dat gedonder verspeelt de dienst de bereidheid van mensen om braaf hun geld over te maken. Want belasting betalen mag dan vervelend zijn, toch staat Nederland te boek als een land met een hoge belastingmoraal. Recent onderzoek ontbreekt, maar de kans is groot dat het met die moraal hard bergafwaarts gaat na alle problemen van de afgelopen jaren.


De bereidheid van mensen om belasting te betalen hangt van veel factoren af die de Belastingdienst niet kan beïnvloeden. Fatsoen is er één, het gevoel dat de belastingheffing ‘eerlijk' is (iets waar bij accijnzen nog wel het hardst aan wordt getwijfeld) een andere. Maar er zijn ook factoren die de dienst wel in de hand heeft: de - vermeende - pakkans voor ontduikers, en het gedrag van de Belastingdienst zelf. En op die twee fronten gaat het dus al jaren mis.


Want de Belastingdienst controleert niet meer, zo denkt althans een toenemend aantal ondernemers. Deels klopt dat ook. In het laatste beheersverslag (over 2006) geeft de dienst toe dat de combinatie van meer taken bij een gelijkblijvend personeelsbestand, ertoe heeft geleid dat er minder ‘toezicht' wordt gehouden. En, zo valt eveneens in het beheersverslag te lezen, dat heeft gevolgen voor de ‘gepercipieerde pakkans' voor belastingontduikers. In 2002 achtte bijna 90 procent van de particuliere belastingplichtigen de kans dat de fiscus fraude ontdekt nog groot tot zeer groot, inmiddels ligt dit percentage onder de zeventig procent.


De andere factor die belangrijk is voor de belastingmoraal komt erop neer dat wie goed doet, goed ontmoet. Deze filosofie leidde ooit tot de slogan ‘Leuker kunnen we het niet maken...'. Rondom de eeuwwisseling, toen de dienst goed functioneerde en als voorbeeld voor andere overheidsdiensten gold, werd hier sterk op ingezet. Het idee is dat als mensen zich prettig bejegend voelen en snel antwoord krijgen, ze met minder tegenzin en sneller hun belastinggeld overmaken.


Van de 730 duizend mensen die nu verzocht wordt de aangifte opnieuw te verzenden - voor sommigen van hen zal dat betekenen dat ze het opnieuw moeten invullen - zal ongetwijfeld een deel denken: ja dag! Anderen zullen in het gedonder een excuus zien om bij hun tweede poging de aftrekposten wat extra aan te zetten. Jammer voor de brave burgers met een minder instabiele moraal, want die betalen - uiteindelijk - de rekening.

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 0 | 0 Waarderingen

Meer opinie