Auteur: Hans Crooijmans | 09-10-2007

De dure euro is ‘geen probleem', oranjegevoel is ‘misplaatst', de begroting mag gerust wat ruimer en extra uitgaven aan onder meer onderwijs, klimaat- of sociaal beleid zijn een kwestie van ‘gezond verstand'. Zelden had Nederland een zo onbezorgde minister van Financiën als Wouter Bos.

Vreemd, want een minister van Financiën dient de rol van de strenge huisvader en schatkistbewaarder te spelen. Hij moet nee zeggen als ministers zeuren om extra geld. En elke euro liefst drie keer omdraaien. Een van Bos' voorgangers, Frans Andriessen, gaf in 1980 het goede voorbeeld. Hij trad af omdat hij - achteraf terecht - vond dat er meer bezuinigd moest worden dan waartoe zijn collega's in het kabinet Van Agt-Wiegel bereid waren.

Wouter Bos is uit ander hout gesneden. Dat bleek begin dit jaar toen het kabinet aankondigde dat het begrotingsbeleid zal rusten op een groei van de Nederlandse economie van 2 procent per jaar. Dat is een kwart procent meer dan het ‘behoedzame scenario' waarmee Gerrit Zalm rekende. Scheelt al gauw een miljardje of wat aan overheidsuitgaven. De stap is discutabel, maar Bos komt ermee weg zolang de economie op volle toeren blijft draaien.
Het gebrek aan oranjegevoel van Bos is erstig. De bewindsman vindt het bijvoorbeeld best dat de enige Nederlandse bank die internationaal meetelt als een kadaver uiteen wordt gereten. Over negatieve gevolgen voor Nederland als zakelijk en financieel centrum wil hij niets weten. En anders heeft hij wel een alternatief: Nederland kan zich ontwikkelen tot een internationaal centrum van islamitisch bankieren.
Het meest verontrustend is de reactie van de PvdA-minister op een artikel van mijn ex-collega Frank Kalshoven. Bos wordt daarin verweten lankmoedig om te gaan met kritiek van het CPB dat zijn begrotingsbeleid de overheidsfinancien ‘onhoudbaar' maakt. Bos riposteerde dat je niet alleen naar cijfers en modellen moet kijken omdat welvaart onder meer ook over ‘de hoeveelheid broeikasgassen' in de atmosfeer, ‘de kwaliteit van het onderwijs', en de ‘gettovorming in de steden' gaat. Hij vindt ‘investeringen' in onderwijs, klimaatbeleid en integratie en participatie van minderheden belangrijker dan de vergrijzingssommen die de modellenbouwers het CPB maken.
Gevaarlijk. Want een minister van Financien moet de laatste zijn die een advies om vooral op de centen te letten in de wind slaat. Te meer daar het uiterst dubieus is of beleid van de overheid ook maar het geringste effect heeft op zoiets ongrijpbaars als het klimaat. De praktijk van de afgelopen decennia leerde ook dat de ontelbare miljarden die zijn besteed aan integratie, stadsverbetering en participatie niet verhinderden dat wijken verder verloederden. En dat allerlei minderheidsgroepen ondanks decennia van grootschalige subsdiering alleen maar verder van de arbeidsmarkt en Nederlandse samenleving zijn komen af te staan. Denkt Bos trouwens werkelijk dat een miljardje meer voor verhoging van salarissen ertoe leidt dat - veelal allochtone - (v)mbo'ers straks wel fatsoenlijk Nederlands kunnen lezen en dat studenten aan de Pabo weer behoorlijk gaan spellen en rekenen? Of is het bedroevende onderwijsniveau misschien niet zozeer een kwestie van geld, maar van falende schoolsystemen, al te moderne leeropvattingen en inadequate lesprogramma's? Bos buigt uitgavenstromen niet om, maar gooit er nog maar eens wat miljarden tegenaan.
Politiek was het begin dit jaar een juiste keuze om Bos minister van Financen te maken. Maar eenmaal op die post houdt hij er een erg lichtzinnige mores op na.

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 0 | 0 Waarderingen

White collars working blue

Van knelpunt in uw operationeel proces naar meetbaar en blijvend resultaat? Kijk hoe First Consulting dit samen met uw medewerkers aanpakt. >> Bekijk filmpje

Meer opinie