Mindere tijden: Bos is er niet klaar voor
Auteur: Hans Crooijmans | 14-12-2007
Lage rente, behoorlijke economische groei, stijgende beurskoersen, duurder onroerend goed, dalende werkloosheid, geringe inflatie. De periode van 2004 tot en met 2007 zal in West-Europa als een tijd van hausse de annalen in gaan.
Maar het ziet er steeds meer naar uit dat zich een omslag aftekent. Het wordt zo langzamerhand tijd om ook in Nederland het feestje op te breken. Om uiteenlopende redenen die - het is nou eenmaal economie - in nauw verband met elkaar staan. Allereerst is er de onweerstaanbaar oprukkende inflatie.
Een gestaag dalende dollar en spotgoedkope productie van goederen in China en de rest van Zuidoost-Azie konden prijsstijgingen in Nederland en de rest van Europa de voorbije jaren aardig dempen. Maar - onder meer - de verdubbeling van de olieprijs in amper anderhalf jaar, peperdure andere grondstoffen en oplopende wereldmarkttarieven voor voedsel, gaan nu onvermijdelijk in een duurder leven resulteren. In de huidige krappe arbeidsmarkt zullen werknemers compensatie eisen - en krijgen - voor hun oplopende energienota en hogere bedragen bij Albert Heijn's kassa. Bedrijven gaan die loonstijgingen en de groeiende kosten die ze voor o.a. een beter milieu maken ongetwijfeld doorberekenen. Het effect van dit alles: inflatie. Minister van Financiën Wouter Bos van Financiën ziet de bui al aankomen.
Om de inflatie te beteugelen dienen centrale banken de rente te verhogen. De meeste centrale bankiers willen daar nog niet aan. Zeker niet nu de financiële wereld wordt gegijzeld door een vertrouwenscrisis die diezelfde financiële wereld overigens zelf veroorzaakte. (Voor een hilarisch filmpje over hoe dit gebeurde, klikt u hier.) De Europese Centrale Bank staat echter klaar om in te grijpen.
Een hogere rente zet een rem op de groei van de economie. Burgers en bedrijven raken terughoudend om te lenen en hun (spaard)geld uit te geven. De consumptie wordt evenmin bevorderd wanneer, zoals veel beursanalisten vrezen, beurskoersen een pas op de plaats maken of gaan dalen. Evenmin helpt het wanneer - o.a. door een hogere hypotheekrente - de huizenprijzen een tik krijgen.
Het is waar, de Westeuropese economie staat in behoorlijke mate op zichzelf. Zo'n 80 procent van de handel is bijvoorbeeld intern. Toch is Europa - en al helemaal export-, transport- en transitoland Nederland - niet immuun voor de schadelijke effecten van een met recessie gepaard gaande financiële crisis in de Verenigde Staten of een eventuele groeivertraging in China. Niet voor niets zijn de groeiramingen voor de Europese Unie en Nederland de afgelopen dagen verlaagd.
Burgers, bedrijven, en, niet in de laatste plaats, de overheid; ze zouden er goed aan doen zich alvast in te stellen op mindere tijden. De geschiedenis leert dat met name de overheid daartoe maar slecht bereid of in staat is. Al was het maar omdat politieke beleidsmakers telkens verrast wordt door de economische cyclus: zodra de uitgavenkraan wijd open is gezet, dient de neergang zich alweer aan.
Zo beschouwd verkeert het huidige Nederlandse kabinet in een weinig benijdenswaardige situatie. Enerzijds kan de overheid in grote collectieve sectoren (zoals het onderwijs, de politie, het welzijn en de gezondheidszorg) snel oplopende rekeningen tegemoet zien, onder meer vanwege de mooie beloften die er zijn gedaan en de begrijpelijke roep om hogere salarissen. Tegelijk dreigen echter de begrote belastinginkomsten door afnemende groei te dalen en zullen de financieringskosten vanwege de hogere rente oplopen. Kortom, het begrotingsoverschot dat Bos voor 2011 belooft, wordt zonder impopulaire bezuinigingen onhaalbaar.
Opinie artikelen van Hans Crooijmans
Hegemonie Amerikaanse economie loopt onvermijdelijk ten einde
De hegemonie van de Verenigde Staten loopt onvermijdelijk ten einde. Optimisten prijzen de werklust, de hoge R&D-uitgaven en goede universiteiten van de Amerikanen. Maar de wereldmacht is verworden tot een reus met lemen voeten. Lees verder
Europese Unie is geen eenheid
De Russen verruilen wodka voor wijn. Bonanza voor de succesvolle wijnimporteur Dimitri Chitrov. Over de Europese Unie is hij sceptisch. "Ik begrijp het hele concept niet; bijzonder groot, enorm veel bureaucratie, ontelbare wetten en regels." Lees verder
Kranten krijgen het nog zwaarder
We moeten weg van print en overschakelen op internet, horen we uitgevers al jaren verkondigen. In professionele marktsegmenten blijkt dat over het algemeen een heel zinnige strategie, zoals concerns als Reed Elsevier en Wolters Kluwer bewijzen. Wetenschappers, juristen, accountants, belastingadviseurs, maar ook makelaars en autodealers; ze hebben hun vaktijdschriften massaal ingeruild voor online-abonnementen. Lees verder
Kenniseconomie of lagelonenland?
Wat moet Nederland zijn: een kenniseconomie of een lagelonenland? Ieder weldenkend mens, zal kiezen voor de eerste optie. Sinds jaar en dag is het vestigen en versterken van een op ‘hoogwaardige' productie en dienstverlening gestoelde economie een prioriteit van politiek, bedrijfsleven en vakbeweging. Lees verder
Dure olie heeft ook prettige kant
Meer dan 135 dollar werd deze week voor een vat olie betaald. Een prijsexplosie, heet zoiets. Want nog geen drie maanden geleden is pas de grens van 100 dollar overschreden. En precies een jaar geleden werd voor het eerst meer dan 70 dollar per barrel betaald. Kortom, olie doet de bijnaam van ‘zwart goud' weer alle eer aan. Lees verder
Nieuw Duits avontuur ING
Het is nog geen enkele buitenlandse bank gelukt, maar ING is bezig om een sterke marktpositie op te bouwen in Duitsland. De bankverzekeraar bezit er al de internetbank Diba en doet nu een verwoede poging om de hypotheekverstrekker Interhyp aan de haak te slaan. Lees verder
Nederland koploper onder euro-kneuzen
Ze ogen fraai, de economische groeicijfers waarmee Nederland ook over het eerste kwartaal kan pronken. Ruim beter bijvoorbeeld dan het Europese gemiddelde. En bemoedigend is ook dat het de belangrijkste handelspartner, Duitsland goed gaat. Lees verder
Particuliere belegger niet langer schlemiel
Het aantal Nederlanders dat het aandurft om zelf te beleggen nam sinds vorig jaar met zo'n 5 procent af. En de volhouders zijn alleen maar pessimistischer geworden over hun eigen financiële situatie, de vooruitzichten van de economie en het beursklimaat. Lees verder
Voedselcrisis? Geef kapitaal maar de schuld!
De sociaal-democraten in het Europees Parlement denken te weten wie er hoofdschuldig is aan de voedselcrisis die volgens de internationale organisaties inmiddels zo'n veertig landen treft. Dat zijn volgens hen banken en andere ‘casinokapitalisten' die fondsen op de markt hebben gebracht voor beleggingen in onder meer soja, rijst en graan. Lees verder
Bod Microsoft op Yahoo slaagt (nog) niet
Precies 33 dollar per aandeel oftewel de lieve som van 45 miljard dollar bood Microsoft voor Yahoo. Maar Jerry Yang, mede-oprichter en huidig CEO van het zoekmachinebedrijf, achtte dat ruim 10 procent te laag. Een boude bewering. Want nadat Microsoft het bod introk, straften beleggers de koers van Yahoo genadeloos af. Lees verder
Meer opinie
Nieuwe businessmodellen
Online ontwikkelingen maken dat sommige businessmodellen op de schop moeten. Tegelijkertijd doen zich tal van nieuwe kansen voor. Wie stil blijft zitten, delft het onderspit. Lees verder
High value organization
Wie – juist nu – transformeert tot een high value organization met focus op de lange termijn, merkt dat financiële groei en continuïteit het gevolg is.
Lees verder
De balancerende innovatiescout
Tekst: Rick Aalbers en Wilfred Dolfsma
De commissaris dient verschillende rollen te vervullen als het gaat om vernieuwing. Hoe kan het bedrijf dit organiseren?
Lees verder
Toezicht in 2020
Tekst: Marike van Zanten
Het overlijden van Morris Tabaksblat, naamgever van de eerste governance code, markeert het eind van een tijdperk. Hoe zal het commissariaat zichzelf de komende tien jaar innoveren? Een dag uit het leven van de commissaris in 2020.
Lees verder
De innoverende commissaris
Tekst: Rob Hartgers
Toezichthouders vinden vernieuwing belangrijk, maar weten nog niet goed hoe ze het aan moeten pakken, blijkt uit onderzoek van Deloitte.
Lees verder
Van talent naar rolmodel
Sybilla Dekker: Het herkennen en beoordelen van talent vindt overal plaats. Op de sportvelden vormt scouting al jaren de basis van elk succesvol team. En dat heeft zich verbreed tot elk denkbaar beroep en medium. Zo is er geen televisieavond meer te vinden zonder talentenjacht, met zoektochten naar zangers, dansers, modellen, kappers of koks. Lees verder
Bonusbeleid dat wel werkt
Tekst: Susanne Stolte
Afgelopen maand november wijdden de media aandacht aan de Nederlandse denktank, die zich buigt over de bank van de toekomst (SLF). De lessen van de kredietcrisis lijken bekend te zijn.
Lees verder
Bring your own
Tekst: Rob van der Hoeven
Privéapparatuur meenemen naar het werk is de trend. Dat maakt de invoering van desktopvirtualisatie noodzakelijk. Hoe kun je dat als cio in goede banen leiden; technisch, juridisch en financieel?
Lees verder
Meer dan alleen de klant centraal
Tekst: Bart van Ingen
In tijden van crisis wordt de broekriem aangehaald en de klant centraal gesteld, maar daarmee ben je er niet. Het gaat erom de gehele productieketen te verbeteren met de klant als uitgangspunt.
Lees verder
