Lang leve de economische groei

Auteur: Esther van Rijswijk | 24-05-2007

We surfen op de toppen van de hoogconjunctuur. Zinloos, vinden steeds meer groeisceptici. Volgens hen worden we er niet beter van en we werken veel te hard. Onzin. Werken is sport, en economische groei is goed.

Voor wie het nog niet door had: de economie is goed op stoom. Alleen al in het MKB groeit de werkgelegenheid volgens het EIM dit jaar met een kleine 80 duizend personen. Dat is een nieuw record. En de winsten stijgen er vrolijk verder. Lekker belangrijk. Geld maakt niet gelukkig, toch? Sinds enige jaren geloven zelfs economen dat ‘alsmaar meer’ – meer geld, meer banen, meer groei - niet bijdraagt aan een hoger collectief geluk.

De Brit Richard Layard schreef er in 2003 een bestseller over. Als rijke landen nog rijker worden, dan voegt dat niets toe aan het geluk van de mensen in die landen, zo stelde Layard in zijn boek Happiness. Zijn conclusie: politici en beleidsmakers zouden zich minder op economische groei moeten richten, en meer op geluk. Dat ging erin als koek bij politici als GroenLinksleider Femke Halsema en haar D66 collega Alexander Pechtold, die pleidooien hielden voor een ministerie van geluk. Met zijn stelling dat het streven naar meer economische groei geen zin heeft, raakte Layard een gevoelige snaar. Volgens de Brit lijden we allemaal onder onze neiging tot rivaliteit waardoor we van alles steeds meer willen, vooral meer dan de buurman. Maar van de rat-race die dat oplevert worden we niet gelukkiger. Bovendien vergeten we dat we snel wennen aan meer geld, een nieuwe auto of een extra vakantie. Heel even worden we daar blijer van, maar dat extra geluk ebt snel weg, en voor we het weten zitten we weer op ons oude geluksniveau. Nou kan het natuurlijk helemaal geen kwaad als beleidsmakers en politici zichzelf vaker zouden afvragen of ze mensen wel echt blij maken met allerhande beleid dat ze bedenken. Vooral de conclusie dat beleid nogal eens overbodig is, zou een welkome zijn. Maar dat groei slecht is, dat gaat toch echt te ver. Al is het maar omdat de stelling van Layard niet klopt. Zo blijkt uit recent onderzoek van de Nederlandse geluksprofessor Ruut Veenhoven dat het geluksniveau in een land wel degelijk verder stijgt als het land rijker wordt. De paradox van de vooruitgang bestaat dus niet op landenniveau. Toegegeven: voor een individu gaat de stelling dat geld niet – veel - gelukkiger maakt wel op naarmate die persoon rijker is, zo erkent ook Veenhoven. Maar de geluksprofessor heeft ook een antwoord op de vraag waarom we dan toch zo hard werken. Volgens hem komt dat niet omdat we ons gek laten maken door rivaliteitgevoelens die ons de valkuil van de gewenning indrijven, maar simpelweg door onze behoefte aan zelfontplooiing en ontwikkeling. Ofwel: we vinden het gewoon leuk. Door de vooruitgang en het hoge welvaartsniveau biedt de economie mensen steeds vaker werk dat spannend en uitdagend is, en dat zoeken ze. ‘Werken is sport geworden’, zo stelt Veenhoven. En dat is maar goed ook. Want deze zoektocht naar geluk - de Amerikanen legden het recht op de pursuit of happiness vast in de grondwet – is de motor van de vooruitgang. Zonder dat geluksstreven was de gezondheidszorg die westerse landen onder meer een dramatische daling van de kindersterfte opleverde, niet tot stand gekomen. En juist omdat we alsmaar meer willen, en niet minder, worden er miljarden geïnvesteerd in het ontwikkelen van alternatieve energiebronnen. Schaarste leidt tot groei en innovatie, matiging niet.

Opinie artikelen van Esther van Rijswijk

Erfbelasting: niet te vroeg juichen

Staatssecretaris Jan Kees de Jager (CDA) van financiën gaat het omzeilen van de successiebelasting aanpakken. Dat werd tijd. Het Nederlandse erfrecht is vooral een leuke bron van inkomsten voor notarissen en fiscalisten. Jammer dat de verlaging van de tarieven alleen doorgaat als Jager ook slaagt in zijn missie. Lees verder

Voedselcrisis: bevolkingsopstand

De sterke stijging van voedselprijzen leidt wereldwijd tot een steeds geweldadiger opstand onder de bevolking. In Haïti vielen doden, op de Philippijnen moeten boeren hun rijstvelden bewaken, en in in Jakarta staken de tempehverkopers. Oorzaak? De groeiende en vooral almaar rijker wordende wereldbevolking. Maar ook de concurrentie tussen motor en maag. Lees verder

Economie is weer leuk

Economie een saaie wetenschap? Welnee. Het wordt zelfs steeds leuker. Dankzij economen begrijpen we waarom online daters liegen, de rijken rijk zijn, en waarom we niet sparen voor ons pensioen. Nu de oplossingen nog. Lees verder

Fed faalt

Het lukt de Fed niet deze kredietcrisis door te komen zonder de schuldigen de helpende hand te reiken. Dat betekent dat een grondige reiniging van de financiële markten er niet inzit, en dat brokkenmakers ook de volgende keer meer risico zullen nemen dan goed voor hen (en ons) is. Lees verder

Wie betaalt de crisis?

De kredietcrisis duurt nu al bijna 8 maanden, en nog steeds is niet duidelijk hoe diep de krach is. De Fed kan het niet alleen af, en schakelt de hulp van het publiek in. Wie betaalt de crisis? Lees verder