Duurzaam of doem

Auteur: Esther van Rijswijk | 27-12-2007

Vergrijzing, luchtbellen op financiële markten en het klimaat bedreigen de vooruitgang. Met een goed gevoel voor drama wordt dan al snel een vergelijking getrokken tussen het huidige westen en de nadagen van het Romeinse Rijk. Toch: het westen moet zichzelf opnieuw uitvinden.

Het zal zeker met de tijd van het jaar te maken hebben: meer dan ooit wordt de vraag gesteld of de vooruitgang aan z'n einde komt. Neem dit artikel op de website van de Financial Times. Onder de kop ‘leer van de val van het Romeinse Rijk' gaat de krant in op een rapport van David Walker, de hoogste baas van de Amerikaanse rekenkamer. Walker waarschuwt dat de Amerikaanse overheid ronddrijft op een ‘brandend platform' van onhoudbaar beleid.

De begrotingstekorten, de structureel te lage uitgaven aan gezondheidszorg, het militaire ingrijpen in het buitenland: op termijn zullen ze tot grote problemen leiden. De crisis die Walker voorziet bestaat uit forse belastingverhogingen, verder aftakelende publieke dienstverlening, en een diepe val van de dollar.
Walker ziet een parallel met de val van het Romeinse Rijk in het verval van waarden en normen - ook bij het openbaar bestuur. Maar ook in de bovenmatige en van zelfvertrouwen overlopende aanwezigheid van militairen in andere landen, en in het gebrek aan begrotingsdiscipline bij de centrale overheid.
Met de vergrijzing voor de deur, is dit beleid niet alleen onhoudbaar vanwege de arrogantie, maar ook vanwege de hoge kosten, zo waarschuwt Walker.

Het artikel van Walker verscheen al in augustus, en werd de afgelopen maanden zo vaak aangeklikt dat het het meest gelezen artikel van de FT-website is van 2007.

Bij deze ene verwijzing naar de Romeinen bleef het niet de afgelopen tijd. In gesprekken met loopbaancoaches en recruiters over de generatie Y, kwamen ze ook voorbij. Om die generatie van net afgestudeerde high-potentials wordt hard gevochten op de arbeidsmarkt. De oorzaak is ook hier de vergrijzing: babyboomers verlaten de arbeidsmarkt in grotere aantallen dan dat nieuwelingen zich aanmelden. Jong talent is schaars.
En dat weten de nieuwkomers: tijdens het sollicitatiegesprek wil menig high potential weten wat een bedrijf hém te bieden heeft, in plaats van andersom.
Succes is voor de generatie Y geen kwestie van hogerop komen, maar van durven doen wat je 'leuk' vindt. Dat kan ook een jaartje huizen bouwen zijn in Afrika, maar de persoonlijke ontwikkeling staat voorop.
Verwend talent? Wie dat vindt, heeft last van een generatiekloof, zo stellen recruiters. Maar een partner van een grote consultant verzuchtte iets over de nadagen van Rome.

En zo ging het nog even door. In the New York Times stelt de zwartgallige econoom Stephan Roach, die de val van het westen - lees: de Verenigde Staten - al langer aankondigt, dat dat moment nu echt nabij is. Als je goed luistert, hoor je luchtbel ploppen, zegt Roach.

En de FT's Martin Wolf houdt een pleidooi voor de ‘positive sum economy' : de economie die alsmaar groeit en welvaart genereert die verdeeld kan worden. Dit in tegenstelling tot ‘zero-sum' of zelfs ‘negative-sum' economie, zoals we die tot zo'n 200 jaar geleden kenden. In die tijd was koloniseren of oorlog voeren de enig manier om erop vooruit te gaan.
De economie moet blijven groeien, zo stelt Wolff, maar om te voorkomen dat we ondertussen de aarde en het milieu plunderen wel graag duurzaam. Hij pleit voor ‘succesvolle investeringen in de menselijke vindingrijkheid. Zonder dat, zullen er donkere tijden komen'.

Zeker, doemscenario's gaan er in als koek. Maar Walker, Roach en Wolff hebben gelijk. De vergrijzing, de op luchtbellen gebouwde Amerikaanse economie, en het klimaat bedreigen wel degelijk de westerse combinatie van kapitalisme, democratie en vooruitgang. De westerse economische orde zal zichzelf opnieuw moeten uitvinden, en duurzaamheid moet daarbij het sleutelwoord zijn.

Opinie artikelen van Esther van Rijswijk

Erfbelasting: niet te vroeg juichen

Staatssecretaris Jan Kees de Jager (CDA) van financiën gaat het omzeilen van de successiebelasting aanpakken. Dat werd tijd. Het Nederlandse erfrecht is vooral een leuke bron van inkomsten voor notarissen en fiscalisten. Jammer dat de verlaging van de tarieven alleen doorgaat als Jager ook slaagt in zijn missie. Lees verder

Voedselcrisis: bevolkingsopstand

De sterke stijging van voedselprijzen leidt wereldwijd tot een steeds geweldadiger opstand onder de bevolking. In Haïti vielen doden, op de Philippijnen moeten boeren hun rijstvelden bewaken, en in in Jakarta staken de tempehverkopers. Oorzaak? De groeiende en vooral almaar rijker wordende wereldbevolking. Maar ook de concurrentie tussen motor en maag. Lees verder

Economie is weer leuk

Economie een saaie wetenschap? Welnee. Het wordt zelfs steeds leuker. Dankzij economen begrijpen we waarom online daters liegen, de rijken rijk zijn, en waarom we niet sparen voor ons pensioen. Nu de oplossingen nog. Lees verder

Fed faalt

Het lukt de Fed niet deze kredietcrisis door te komen zonder de schuldigen de helpende hand te reiken. Dat betekent dat een grondige reiniging van de financiële markten er niet inzit, en dat brokkenmakers ook de volgende keer meer risico zullen nemen dan goed voor hen (en ons) is. Lees verder

Wie betaalt de crisis?

De kredietcrisis duurt nu al bijna 8 maanden, en nog steeds is niet duidelijk hoe diep de krach is. De Fed kan het niet alleen af, en schakelt de hulp van het publiek in. Wie betaalt de crisis? Lees verder