Wie betaalt de crisis?

Auteur: Esther van Rijswijk | 19-03-2008

De kredietcrisis duurt nu al bijna 8 maanden, en nog steeds is niet duidelijk hoe diep de krach is. De Fed kan het niet alleen af, en schakelt de hulp van het publiek in. Wie betaalt de crisis?

Gisteren was er even ‘goed' nieuws': zakenbanken Lehman Brothers en Goldman Sachs kwamen met cijfers die minder slecht waren, dan werd gevreesd. En de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, verlaagde de rente met de beloofde en omvangrijke 0,75 procentpunt in een nieuwe poging de Amerikaanse economie voor een duikvlucht te behoeden.
Maar daarmee zijn de problemen niet opgelost. Volgens de Amerikaanse minister van Financiën Henry Paulson is de Amerikaanse economie ‘sterk dalende'. Het woord recessie nam hij nog net niet in de mond, maar dat het eind van de krach nog niet in zicht is, is wel duidelijk.

Paulson heeft tot nu toe geen antwoord op de crisis. De 152 miljard dollar die de regering Bush begin dit jaar aan belastingkortingen uitdeelde, in de hoop de economie vlot te trekken, heeft tot op heden geen effect. Volgens Paulson worden de effecten van de belastingmaatregelen pas in het tweede en derde kwartaal van dit jaar zichtbaar.

Maar het is de vraag of zolang gewacht kan worden. De dollar bevindt zich nog net niet in een vrije val, maar dreigt steeds meer een speelbal van de financiële markten te worden. En de lange rente in Amerika is inmiddels lager dan de inflatie aldaar. Amerikanen die sparen, worden dus armer.

De combinatie van hoge inflatie in de VS, en een stilvallende economie is een nachtmerrie voor Fed-voorzitter Ben Bernanke. Als hij de rente verhoogt om de inflatie te bestrijden, knijpt hij de economie nog verder af. Verlaagt hij de rente in de hoop de economie aan te zwengelen, dan moedigt hij tegelijkertijd de al hoge inflatie verder aan.

Bovendien verliest het rentewapen zijn effectiviteit. Als marktpartijen niet geloven dat de Fed bereid is de inflatie te bestrijden, dan zullen ze simpelweg hogere vergoedingen eisen op leningen die ze verstrekken om die hoge inflatie te corrigeren. De lage - korte - rente van de Fed heeft dan weinig effect meer op de ‘echte' economie.

Bernanke kan het niet alleen af. Om de dollar te beschermen, of in elk geval voor een duikvlucht te behoeden, heeft de Fed hulp van andere centrale banken nodig. Die zouden met steunaankopen kunnen laten zien dat ze niet bereid zijn de dollar te laten duikelen.

En Bernanke heeft het publiek nodig. De Fed hield zakenbank Bear Stearns afgelopen weekeinde overeind door de risico's over te nemen en op de eigen balans te zetten. Daarmee zijn die risico's het eigendom geworden van het Amerikaanse publiek. In het verleden gebeurde dat alleen met commerciële banken, waar datzelfde publiek z'n rekeningen aanhoudt.

Wie betaalt de crisis? Zoveel is duidelijk: de aandeelhouders van Bear Stearns zijn hun geld kwijt, en ook andere beleggers zien hun vermogen slinken. Maar daarnaast het lijkt erop dat ook belastingbetalers hun deel moeten bijdragen, blijkbaar hoopt de Fed op die manier te voorkomen dat diezelfde belastingbetalers als burgers nog meer de dupe worden.