Chinese overheid scherpt het visumbeleid aan

Auteur: Michiel Hulshof | 30-10-2008

Buitenlanders in China zaten de afgelopen maanden niet om een gespreksonderwerp verlegen: rellende Tibetanen, een tumultueuze Olympische fakkeltocht en een verwoestende aardbeving in Sichuan - geen week ging voorbij of China maakte wereldnieuws. Maar een onderwerp dat minstens even vaak over de tong ging was het nieuwe visumbeleid in de Volksrepubliek.

Aangescherpte visumregels
Alle expats kennen wel iemand die in de problemen is gekomen door de aangescherpte regels. Michael, een bevriende ondernemer in Sjanghai, toog eind april goedgehumeurd naar het officiële visumbureau om zijn paspoort af te halen. Dat had hij een week eerder ingeleverd voor de halfjaarlijkse verlenging van zijn businessvisum, min of meer een formaliteit. Maar toen hij zijn paspoort ontving trof hij op een van de pagina's tot zijn schrik een sticker aan met een heldere opdracht: You must leave the country within 10 days.

Niet langer een zakenvisum
Beijing is niet langer bang buitenlandse bedrijven voor het hoofd te stoten. Verbijsterd haalde Michael verhaal bij een beambte die hem uitlegde dat Beijing per direct had besloten dat buitenlanders niet langer hun zakenvisum in China konden verlengen. Bovendien was de maximale visumduur drastisch ingekort. I am very sorry sir. Hij moest op het vliegtuig terug naar Nederland voor een nieuwe aanvraag. Protesteren had geen zin. Hij moest en zou het land uit. Very very sorry.

Geen oppositie
In een eenpartijstaat als China kunnen machthebbers plannen in een mum van tijd doorvoeren. Er is domweg geen oppositie. Die ‘niet lullen maar poetsen'-aanpak heeft veel voordelen. Neem de metro van Sjanghai. Pas in 1995 werd de eerste lijn geopend. Inmiddels telt de stad 8 metrolijnen met 162 stations. Voor 2010 moeten dat 11 lijnen en 274 stations zijn. Ter vergelijking: de eerste plannen voor de aanleg van de Amsterdamse Noord-Zuidlijn dateren uit 1968 en voorlopig lijkt het einde van de bouw nog niet in zicht. In China is zoiets ondenkbaar. De macht van de communistische partij is absoluut. Wel handig voor een land dat zich wil ontwikkelen. Ook voor ondernemers is het meestal prettig dat beslissingen kunnen worden genomen zonder dat alle ja-maars hun zegje moeten doen en alle individuele belangen worden afgewogen.

Chinese overheid
Maar als de Chinese overheid beslissingen neemt die regelrecht indruisen tegen de belangen van ondernemers is er ook geen houden aan. Ter illustratie een kort maar veelzeggend krantenbericht uit oktober vorig jaar. "Beijing zal minstens duizend kleine steenkoolmijnen sluiten ten behoeve van de ‘schone lucht'-campagne voor de Olympische Spelen. Alle mijnen die geen vergunning krijgen, moeten hun activiteiten onmiddellijk staken, hun gebouwen ontmantelen, hun mijnwerkers ontslaan en hun explosieven inleveren."

Einde knuffelpolitiek
De afgelopen jaren hadden buitenlandse ondernemers in China weinig last van de voortvarende aanpak. De autoriteiten wilden het bedrijven juist naar de zin maken en ze verleiden om in China te investeren. Aan die knuffelpolitiek lijkt nu langzamerhand een einde te komen. In januari werd een nieuwe arbeidswet ingevoerd die de rechten van Chinese werknemers (op papier in elk geval) onnoemelijk verbetert. Daarmee joeg Beijing verschillende buitenlandse bedrijven in de gordijnen. Die vrezen dat de regels straks wel op hen van toepassing zullen zijn, maar niet op Chinese ondernemers met de juiste contacten bij de overheid. Het aangescherpte visumbeleid is een nieuw voorbeeld dat Beijing niet langer bang is buitenlandse bedrijven voor het hoofd te stoten. De nieuwe visumregels zullen dan ook zeker niet de laatste onaangename verrassing zijn. Het past allemaal in een langetermijnvisie van de Chinese overheid. Daarin moet China ooit, net als in de hoogtijdagen van het keizerrijk, weer volledig zelfvoorzienend zijn. Als het land alle technologische kennis uit het Westen heeft ‘opgezogen', zo hopen de machthebbers, heeft het de buitenlandse bedrijven niet meer nodig.

Lees ook:
> Chinees zakendoen: karaokebars en gezelschapsdames
> Groei Chinese economie derde kwartaal weer afgenomen
> Iedereen zijn eigen bedrijf
> Zijn de Chinezen wel te vertrouwen?