Het klimaat is veranderd, nu wij nog

Auteur: Peter van Vliet | 17-03-2009

Het klimaat is veranderd, nu wij nog

De uitkomsten van de klimaattop die afgelopen week in Kopenhagen werd gehouden kunnen simpel worden samengevat: we moeten ons voorbereiden op een leven met klimaatverandering. Voorspelde trends zetten zich versterkt door en maatregelen om de verandering om te buigen zijn ‘too little, too late'. Dat laat maar een optie over: zo snel mogelijk voorbereiden op wat ons te wachten staat.

Leiderschap en ondubbelzinnige en onmiddellijke actie zijn de belangrijkste componenten van een aanpak om erger te voorkomen. Die urgentie is nog steeds niet doorgedrongen tot het torentje aan het Binnenhof. Daar wordt een partijpolitieke schertsvertoning opgevoerd die ons nog dieper in het moeras doet belanden, zowel economisch als ecologisch. Zo zei Wouter Bos onlangs nog in de Kamer dat de financiële crisis toch wel wat belangrijker is dan het klimaat. Leiderschap?

Smeltende sneeuw en gesmolten reserves
Het vergt niet zo veel fantasie om de mogelijke gevolgen van de huidige situatie in beeld te krijgen. Neem de afgelopen winter in Europa. De bergen sneeuw die nu de Alpen nog bedekken, gaan smelten. De oplopende temperatuur verkort de smeltperiode. De wateroverlast daarvan in centraal Europa hebben we al een paar keer gezien tijdens de afgelopen jaren en de overstromingen zullen frequenter en heviger worden. Zo ook de rekeningen voor de verzekeringsmaatschappijen, die hun reserves al hebben zien wegsmelten. Hun beurswaarde keldert verder, de waarde van huizen in getroffen gebieden zakt in elkaar, als ze al niet volledig onverkoopbaar (en onverzekerbaar?) worden.

Snelle lokale variatie in neerslag, temperatuur, zon-uren, wind zorgen voor veranderlijke oogsten en destabilisatie van de landbouw en de voedselvoorziening.

Niet alleen brandstofprijzen en -toevoer hebben invloed op de beschikbaarheid van energie. Gebrek aan koelwater door droogte heeft dat ook. Net zoals achterstallig onderhoud in het transportnet.

Onze hele communicatie is gebaseerd op de beschikbaarheid van voldoende elektriciteit, maar er is geen back-up netwerk dat onafhankelijk van het net wordt gevoed.

De voedselvoorziening is kwetsbaar: geen supermarkt heeft meer dan een paar dagen water en levensmiddelen in voorraad.

Klimaatrampen grijpen in op het hele systeem en brengen domino-effecten op gang. De economische crisis heeft onze maatschappij behoorlijk verzwakt, waardoor het maar de vraag is in hoeverre er middelen voorhanden zijn om adequaat op een serieuze crisissituatie in te spelen.



Kleiner en stabieler
Is de situatie dan hopeloos? Nee. Er is wel degelijk een strategie, die snel kan worden ingezet en die op redelijk korte termijn effect heeft. Die strategie is gebaseerd op decentraal organiseren. Want hoe gedistribueerder een systeem is georganiseerd, hoe beter het in staat is om calamiteiten op te vangen. Het internet is er een goed voorbeeld van. De samenleving die zich optimaal wil voorbereiden op het opvangen van klimaatverandering zal dan ook een versnelde transitie moeten doormaken in de richting van decentrale organisatie.

Op gebied van energie, waar decentraal, lokaal opgewekte schone energiehet transportnet ontlast, voor burgers kosten spaart en extra inkomen oplevert, voor het klimaat de uitstoot van broeikasgassen vermindert en voor de economie de beschikbaarheid van energie verbetert. De investeringen betekenen een welkome impuls voor de economie.


Op gebied van economie, waar meer decentrale en lokale productie werkgelegenheid bevordert, transportbehoefte vermindert, beschikbaarheid beter kan veiligstellen, investeringen minder afhankelijk maakt van speculatie en rendement voortkomt uit werkelijke waarde.


Op gebied van bestuur, waar korte lijnen en direct contact snelle en effectieve beslissingen mogelijk maken.

Op gebied van maatschappelijke betrokkenheid, waar burgers weer het gevoel krijgen dat hun bijdrage er toe doet en het effect van hun inzet in hun eigen omgeving zichtbaar is. Dat motiveert en dat nodigt meer mensen uit om een actieve bijdrage te leveren aan de transitie.

Belangen doorbreken
Om die omslag op gang te brengen is het cruciaal dat de gevestigde belangen van centraal gerichte en opererende organisaties worden doorbroken. De traditionele olie- en energiebedrijven. De meeste banken. De voedingsindustrie. De vakbonden en de werkgeversorganisaties. De traditionele milieuorganisaties. De overheid.


Die omslag mag niet blind worden uitgevoerd. Centraal waar het moet, decentraal waar het kan. Wie er objectief naar kijkt zal ontdekken dat het op heel veel plaatsen kan, veel meer dan momenteel wordt toegegeven. Een transitiebeleid dat uitgaat van dit model heeft kans van slagen. Het kan klimaatrisico's terugbrengen tot hanteerbare omvang en het kan een structurele stabilisatie van de economie betekenen.


En het vergt de politieke moed om te erkennen dat het zoveel beter en zoveel effectiever kan. Visie en leiderschap dus, de Achilleshielen van Nederland.

Lees ook:
> Kernenergie geen oplossing energievraagstuk
> Slotverklaring G20 recept voor nog zwaardere crisis
> Kabinet versterkt economie niet
> Trap niet in de groenhype!
> Voedsel en olie bedreigen economische stabiliteit

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 0 | 0 Waarderingen

White collars working blue

Van knelpunt in uw operationeel proces naar meetbaar en blijvend resultaat? Kijk hoe First Consulting dit samen met uw medewerkers aanpakt. >> Bekijk filmpje

Meer opinie