Lessen uit het verleden: lieg en bedrieg

Auteur: Gastauteurs | 13-11-2006

Lessen uit het verleden: lieg en bedrieg
Gastauteur Henk Willem Smits: Managementboeken bevatten soms handige tips en belangrijke inzichten, maar ware ondernemers weten dat de praktijk de beste leerschool is. Voor die ware ondernemers is er goed nieuws, er is een hausse aan wetenschappelijke ondernemersbiografieën. Onlangs verscheen het lijvige boek over Frits Fentener van Vlissingen.

Verschenen zijn boeken over D.G. (George) van Beuningen, onlangs over collega kolenhandelaar F.H. (Frits) Fentener van Vlissingen. Er komt ondermeer een tweede biografie over bankier H.M. Hirschfeld, promovendi werken aan Anton Kröller en Helene Kröller-Müller, en er is een start gemaakt met een biografisch woordenboek van Nederlandse ondernemers 1850-1950. De historische consensus is dat de periode van het interbellum tot en met de wederopbouw het belangrijkst is om te onderzoeken om een goede basis te leggen voor het relatief nieuwe terrein in Nederland, bleek tijdens een congres over de ondernemersbiografie van het Biografie instituur Groningen.

In het interbellum kwam corporate business in Nederland goed op gang. Het tijdvak leent zich ook uitstekend voor spannende verhalen, blijkt uit het boek over Van Vlissingen geschreven door oud-topman Arie van der Zwan van Vendex. Als we 'de man met het dubbele stel hersens' als voorbeeld moeten nemen, is de belangrijkste les niet ethisch te zijn. Van Vlissingen vormde een geheim kartel met de kolenhandel van de familie Van der Vorm, had lak aan het landsbelang en heulde voor, tijdens en na de oorlog met de Duitsers. Dat laatste bleek eerder ook uit het onderzoek over de rol van het bedrijfsleven in de Tweede Wereldoorlog van NIOD-onderzoeker Gerard Aalders. We mogen ook gerust aannemen dat Van Vlissingen bepaald geen linkse jongen was, aldus Van der Zwan. Van Vlissingens bedrijf SHV stond op menig zwarte lijst buiten Nederland en Duitsland, in de jaren 30 al. Het enige verschil met de hedendaagse zwarthandelaar in energie John Deuss (een waar voorbeeld van Balkenendes VOC-mentaliteit, hij verdiende honderden miljoenen dollars door olie naar het apartheidsregime van Zuid-Afrika te smokkelen) is dat Van Vlissingen overal mee weg kwam, terwijl Deuss op het moment veterloos in Nederland verblijft vanwege verhoor over een grote fraude. Van Vlissingen onderhield nauwe banden met politici (ook een belangrijke les, maar tegenwoordig veel moeilijker. Van der Zwan vertelde dat oud-Aegon-topman Kees Storm ooit contact zocht met toenmalig premier Wim Kok, maar die liet weten geen tijd te hebben voor een onderhoud). Van Vlissingen zat in allerhande belangrijke regeringsraden tijdens de kolencrisis in de jaren dertig en in de tweede helft van de jaren veertig nam hij zelfs plaats in de Zuiveringsraad, tot woede van Amerikaanse diplomaten die hem een 'aartscollaborateur' noemden. Tijdens het congres leverde het onderzoek van redacteur Wessel Gossink van Het Financieele Dagblad voor zijn scriptie over ondernemersprijzen derhalve een weinig verrassende conclusie. Hij destilleerde uit de juryrapporten van prijzen als Topman van het Jaar, Entrepeneur of the Year en Zakenvrouw van het Jaar, wat juryleden - meestal ook ondernemers - belangrijke criteria vinden. Dat blijkt uitermate modieus. Bij Entrepeneur of the Year ligt de laatste twee jaar de nadruk op 'innovatie'. Eind jaren tachtig, begin jaren negentig was de Topman van het Jaar vier keer iemand die een bedrijf had gered van de ondergang. Gossink stelde de tien meest genoemde voorwaarden op van wat jury's het belangrijkst vinden. Eén prijswinnaar blonk uit en bleek aan negen van de tien te voldoen: oud- Topman van het Jaar Cees van der Hoeven

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 0 | 0 Waarderingen

White collars working blue

Van knelpunt in uw operationeel proces naar meetbaar en blijvend resultaat? Kijk hoe First Consulting dit samen met uw medewerkers aanpakt. >> Bekijk filmpje

Meer opinie