Auteur: Gastauteur | 17-02-2009
Prof. Dr. Mijntje Lückerath-Rovers en Auke de Bos: De kloof tussen burger en bestuurder is groot, zo blijkt uit het Nationaal Commissarissen Onderzoek 2008. Commissarissen moeten vaker de werkvloer op en actief de dialoog zoeken met stakeholders.
Wil een commissaris aangesloten blijven bij haar werknemers en de maatschappij, dan moet hij of zij doelbewust de communicatie met deze stakeholders aangaan.
Nationaal Commissarissen Onderzoek
Dit is een van de conclusies van het Nationaal Commissarissen Onderzoek 2008. Het Nationaal Commissarissen Onderzoek wordt jaarlijks door de Erasmus Universiteit Rotterdam uitgevoerd, in samenwerking met het Nederlands KennisCentrum voor Commissarissen. Het onderzoek richt zich op beursondernemingen, niet-beursondernemingen, familiebedrijven, zorginstellingen en woningbouwcorporaties.
In dit artikel wordt ingegaan op één vraag uit het onderzoek: Wat is het opleidingsniveau van de commissarissen en toezichthouders? Deze vraag is door 403 commissarissen en toezichthouders ingevuld. 72 procent van de commissarissen heeft wetenschappelijke onderwijs genoten (2007: 74 procent), 24 procent heeft hoger beroepsonderwijs gevolgd en 4 procent heeft middelbaar onderwijs afgerond. Het grootste deel van de commissarissen is dus universitair geschoold.
Het aandeel academisch opgeleide commissarissen verschilt binnen de verschillende sectoren. Bij de beursondernemingen hebben relatief de meeste commissarissen (87 procent) een universitaire opleiding, bij de woningbouwcorporaties relatief het minste aantal (63 procent). Bij de woningbouwcorporaties zitten relatief de meeste HBO-ers (34 procent) in de raad van toezicht.
Opvallend is dat de toezichthouders bij zorginstellingen en commissarissen bij familiebedrijven het dichtst de (gemiddeld hogere) opleidingssamenstelling van beursgenoteerde ondernemingen nadert. Voor de zorginstelling is dit verklaarbaar vanwege het feit dat ook de werknemers (artsen en verpleegkundigen) van zorginstellingen over algemeen hoger geschoold zullen zijn.
Kloof tussen toezicht en burger
Het gemiddeld hoge opleidingsniveau van bestuurders en ondernemers deed Van Hezewijk opmerken dat de kloof tussen bestuur en burger erg groot is (Nederlandse Elite krijgt aristocratische trekjes, Jos van Hezewijk 2006). Uitgaande van het feit dat de academici ten tijde van hun studie een kleine minderheid zijn van de bevolking, en nu wel een ruime meerderheid van het bestuur uitmaken, maakt dat de bestuurlijke elite een academische elite is.
Van Hezewijk concludeert dat dit nog niet betekent dat de belangen van de bevolking niet gelijk zouden kunnen lopen met die van de hoger opgeleiden in het bestuur, maar dat ze wel van elkaar verschillen in cultuur en taalgebruik. Het zou daarom mogelijk zijn dat de leden van de RvC’s en RvT’s minder goed kunnen communiceren met - of op de hoogte zijn van - de behoeften in de maatschappij, maar ook van bijvoorbeeld werknemers die minder hoog opgeleid zijn.
Dialoog met andere stakeholders
Aan de andere kant zijn de gesprekspartners van de commissarissen, zoals bestuurders en commissarissen bij andere ondernemingen, extern deskundigen of vertegenwoordigers uit het openbaar bestuur (politiek) ook grotendeels academisch opgeleid. Dit maakt het lastig te diversificeren in het opleidingsniveau binnen RvC’s. Als alternatief zouden commissarissen regelmatig de ‘werkvloer’ op moeten en moeten ze actief de dialoog met andere stakeholders binnen de maatschappij aangaan. Alleen dan kan de RvC de belangen van alle relevante stakeholders vertegenwoordigen, maar bovendien zal dit de slagkracht en het innoverend vermogen van de organisaties ten goede komen.
Dr. Mijntje Lückerath-Rovers is universitair docent Financiële Markten en Toezicht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Prof. dr. Auke de Bos is hoogleraar bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam
Lees ook:
> Commissaris top 50 2009
> Jan Hommen: Commissaris in moeilijke tijden
> Commissariaat? Luizenbaan!
> Hoe beoordelen we de commissaris?
> De dilemma's van de commissaris
> Commissariaat is weer spannend
De bonussen van Europese bestuurders zijn het afgelopen jaar weer toegenomen, blijkt uit een rapport van Hay Group.
Lees verder
Door gastauteur Rafael Gomez Nunez:
De Basel III-richtlijnen beogen de soliditeit van de financiële sector te vergroten zonder dat dit ten koste gaat van het economisch herstel. Geen makkelijke opdracht.
Lees verder
Het ging even slecht met Lego, maar Hollywood en een nieuwe CEO hielpen het bedrijf er weer bovenop. Lees verder
Biodiversiteit is geen populair gespreksonderwerp in de boardroom. Ten onrechte, stelt Klaas van den Berg van PwC. ‘We zijn aan het interen op onze natuurlijke reserves.' Lees verder
Vele strategieën sterven in schoonheid omdat de implementatie wordt verwaarloosd. Leiders zouden zich veel meer moeten inspannen om te zorgen dat de koerswijziging die ze hebben uitgedacht, in de organisatie wordt opgepakt. Lees verder
Tweehonderd managers beantwoordden vragen over hun eigen functioneren. De conclusie: Nederlandse managers zijn besluitvaardig, waakzaam en initiatiefrijk. Toch is er ruimte voor verbetering. Veel competenties blijven onbenut. Lees verder
De commissarissen van Organon verzetten zich tegen het Amerikaanse moederbedrijf. Niet iedereen is daar blij mee. Lees verder
Door gastauteurs Michel Thomassen en Henk Rouwenhorst: Wie niet verandert of innoveert, is geen lang leven beschoren. Maar hoe organiseer je innovatie? In ieder geval door het goed in te bedden in de normale bedrijfsprocessen en er zoveel mogelijk medewerkers bij te betrekken. Lees verder
Een huishouden runnen kunnen we allemaal, van financiën tot HR. Waarom geven managers hun werknemers dan maar zo’n beperkte taak?
Er bestaat nog steeds een waterscheiding tussen overheid en bedrijfsleven als het gaat om arbeidsmobiliteit. Terwijl er juist grote behoefte is aan mensen die vertrouwd zijn met beide werelden.
Leidinggevenden en consultants putten bewust uit zinloze middelen om mensen in het gareel te houden.
De fusie- en overnamemarkt mag dan sinds het uitbreken van de financiële crisis onder druk staan, kansen zijn er zeker ook. En die komen steeds vaker uit de opkomende markten. Lees verder
Cloud computing kan de ondergang worden voor bedrijven, omdat het IT-vakgebied er nog niet klaar voor is.
De Nederlandse Corporate Governance Code verwacht van aandeelhouders in Nederlandse beursvennootschappen dat ze zich gedragen als een steward. In Engeland is daarvoor in 2010 zelfs speciaal een Stewardship Code gepubliceerd.
Overheden moeten klantgerichter werken, maar ze moeten tegelijkertijd recht doen aan procedures en wetten. Een spagaat, maar geen onmogelijke. Lees verder
Verduurzaming van vastgoed is dé manier om verhuur- en verkoopbaarheid van panden te verhogen. Het resultaat van investeringen wordt na een paar jaar zichtbaar, maar er is ook direct rendement. Lees verder
Cfo’s moeten zich bij herstructureringen ontpoppen tot partner in change van de ceo. Maar dan moeten ze wel werken aan hun blinde vlek: het ‘menselijke vlak.’ Lees verder