Commissaris moet de werkvloer op

Auteur: Gastauteur | 17-02-2009

Commissaris moet de werkvloer op

Prof. Dr. Mijntje Lückerath-Rovers en Auke de Bos: De kloof tussen burger en bestuurder is groot, zo blijkt uit het Nationaal Commissarissen Onderzoek 2008. Commissarissen moeten vaker de werkvloer op en actief de dialoog zoeken met stakeholders.

Wil een commissaris aangesloten blijven bij haar werknemers en de maatschappij, dan moet hij of zij doelbewust de communicatie met deze stakeholders aangaan.

Nationaal Commissarissen Onderzoek
Dit is een van de conclusies van het Nationaal Commissarissen Onderzoek 2008. Het Nationaal Commissarissen Onderzoek wordt jaarlijks door de Erasmus Universiteit Rotterdam uitgevoerd, in samenwerking met het Nederlands KennisCentrum voor Commissarissen. Het onderzoek richt zich op beursondernemingen, niet-beursondernemingen, familiebedrijven, zorginstellingen en woningbouwcorporaties.

In dit artikel wordt ingegaan op één vraag uit het onderzoek: Wat is het opleidingsniveau van de commissarissen en toezichthouders? Deze vraag is door 403 commissarissen en toezichthouders ingevuld. 72 procent van de commissarissen heeft wetenschappelijke onderwijs genoten (2007: 74 procent), 24 procent heeft hoger beroepsonderwijs gevolgd en 4 procent heeft middelbaar onderwijs afgerond. Het grootste deel van de commissarissen is dus universitair geschoold.

Het aandeel academisch opgeleide commissarissen verschilt binnen de verschillende sectoren. Bij de beursondernemingen hebben relatief de meeste commissarissen (87 procent) een universitaire opleiding, bij de woningbouwcorporaties relatief het minste aantal (63 procent). Bij de woningbouwcorporaties zitten relatief de meeste HBO-ers (34 procent) in de raad van toezicht.

Opvallend is dat de toezichthouders bij zorginstellingen en commissarissen bij familiebedrijven het dichtst de (gemiddeld hogere) opleidingssamenstelling van beursgenoteerde ondernemingen nadert. Voor de zorginstelling is dit verklaarbaar vanwege het feit dat ook de werknemers (artsen en verpleegkundigen) van zorginstellingen over algemeen hoger geschoold zullen zijn.



Kloof tussen toezicht en burger
Het gemiddeld hoge opleidingsniveau van bestuurders en ondernemers deed Van Hezewijk opmerken dat de kloof tussen bestuur en burger erg groot is (Nederlandse Elite krijgt aristocratische trekjes, Jos van Hezewijk 2006). Uitgaande van het feit dat de academici ten tijde van hun studie een kleine minderheid zijn van de bevolking, en nu wel een ruime meerderheid van het bestuur uitmaken, maakt dat de bestuurlijke elite een academische elite is.

Van Hezewijk concludeert dat dit nog niet betekent dat de belangen van de bevolking niet gelijk zouden kunnen lopen met die van de hoger opgeleiden in het bestuur, maar dat ze wel  van elkaar verschillen in cultuur en taalgebruik. Het zou daarom mogelijk zijn dat de leden van de RvC’s en RvT’s minder goed kunnen communiceren met - of op de hoogte zijn van - de behoeften in de maatschappij, maar ook van bijvoorbeeld werknemers die minder hoog opgeleid zijn.

Dialoog met andere stakeholders
Aan de andere kant zijn de gesprekspartners van de commissarissen, zoals bestuurders en commissarissen bij andere ondernemingen, extern deskundigen of vertegenwoordigers uit het openbaar bestuur (politiek) ook grotendeels academisch opgeleid. Dit maakt het lastig te diversificeren in het opleidingsniveau binnen RvC’s. Als alternatief zouden commissarissen regelmatig de ‘werkvloer’ op moeten en moeten ze actief de dialoog met andere stakeholders binnen de maatschappij aangaan. Alleen dan kan de RvC de belangen van alle relevante stakeholders vertegenwoordigen, maar bovendien zal dit de slagkracht en het innoverend vermogen van de  organisaties ten goede komen.

Dr. Mijntje Lückerath-Rovers is universitair docent Financiële Markten en Toezicht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Prof. dr. Auke de Bos is hoogleraar bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam

Lees ook:
> Commissaris top 50 2009
> Jan Hommen: Commissaris in moeilijke tijden
> Commissariaat? Luizenbaan!
> Hoe beoordelen we de commissaris?
De dilemma's van de commissaris
> Commissariaat is weer spannend


Opinie artikelen van Gastauteur

Van Uffelen over topsalarissen: versobering beloningsbeleid kan veranderen

Van Uffelen over topsalarissen: versobering beloningsbeleid kan veranderen

De bonussen van Europese bestuurders zijn het afgelopen jaar weer toegenomen, blijkt uit een rapport van Hay Group.


Lees verder

Wankel evenwicht

Wankel evenwicht

Door gastauteur Rafael Gomez Nunez:
De Basel III-richtlijnen beogen de soliditeit van de financiële sector te vergroten zonder dat dit ten koste gaat van het economisch herstel. Geen makkelijke opdracht.
Lees verder

Leg godt!

Leg godt!

Het ging even slecht met Lego, maar Hollywood en een nieuwe CEO hielpen het bedrijf er weer bovenop. Lees verder

Groen beleid

Groen beleid

Biodiversiteit is geen populair gespreksonderwerp in de boardroom. Ten onrechte, stelt Klaas van den Berg van PwC. ‘We zijn aan het interen op onze natuurlijke reserves.' Lees verder

Leiders moeten meer aanpakken

Leiders moeten meer aanpakken

Vele strategieën sterven in schoonheid omdat de implementatie wordt verwaarloosd. Leiders zouden zich veel meer moeten inspannen om te zorgen dat de koerswijziging die ze hebben uitgedacht, in de organisatie wordt opgepakt. Lees verder

Rebellerende toezichthouders

Rebellerende toezichthouders

De commissarissen van Organon verzetten zich tegen het Amerikaanse moederbedrijf. Niet iedereen is daar blij mee. Lees verder

Managen op resultaat

Managen op resultaat

Tweehonderd managers beantwoordden vragen over hun eigen functioneren. De conclusie: Nederlandse managers zijn besluitvaardig, waakzaam en initiatiefrijk. Toch is er ruimte voor verbetering. Veel competenties blijven onbenut. Lees verder

Innoveren doe je met z’n allen

Innoveren doe je met z’n allen

Door gastauteurs Michel Thomassen en Henk Rouwenhorst: Wie niet verandert of innoveert, is geen lang leven beschoren. Maar hoe organiseer je innovatie? In ieder geval door het goed in te bedden in de normale bedrijfsprocessen en er zoveel mogelijk medewerkers bij te betrekken. Lees verder

Risicomanagement - afdekken van olierisico's

Risicomanagement - afdekken van olierisico's

Door gastauteur Tom van den Akker: Het afdekken van olierisico's - hedgen - komt de nachtrust van inkopers ten goede en vergroot de voorspelbaarheid van geldstromen. Lees verder

Coalitie voor innovatie

Coalitie voor innovatie

Voor de constatering dat de Nederlandse economie innovatiekracht ontbeert, dreigt de twijfelachtige status van open deur. Maar Alexander Rinnooy Kan is onvermoeibaar: ‘Kennis is dé dimensie waarop Nederland moet willen concurreren.’ Lees verder

Meer opinie

Nieuwe businessmodellen

Nieuwe businessmodellen

Online ontwikkelingen maken dat sommige businessmodellen op de schop moeten. Tegelijkertijd doen zich tal van nieuwe kansen voor. Wie stil blijft zitten, delft het onderspit. Lees verder

High value organization

High value organization

Wie – juist nu – transformeert tot een high value organization met focus op de lange termijn, merkt dat financiële groei en continuïteit het gevolg is.
Lees verder

De balancerende innovatiescout

De balancerende innovatiescout

Tekst: Rick Aalbers en Wilfred Dolfsma
De commissaris dient verschillende rollen te vervullen als het gaat om vernieuwing. Hoe kan het bedrijf dit organiseren?
Lees verder

Toezicht in 2020

Toezicht in 2020

Tekst: Marike van Zanten
Het overlijden van Morris Tabaksblat, naamgever van de eerste governance code, markeert het eind van een tijdperk. Hoe zal het commissariaat zichzelf de komende tien jaar innoveren? Een dag uit het leven van de commissaris in 2020.
Lees verder

De innoverende commissaris

De innoverende commissaris

Tekst: Rob Hartgers
Toezichthouders vinden vernieuwing belangrijk, maar weten nog niet goed hoe ze het aan moeten pakken, blijkt uit onderzoek van Deloitte.
Lees verder

Van talent naar rolmodel

Van talent naar rolmodel

Sybilla Dekker: Het herkennen en beoordelen van talent vindt overal plaats. Op de sportvelden vormt scouting al jaren de basis van elk succesvol team. En dat heeft zich verbreed tot elk denkbaar beroep en medium. Zo is er geen televisieavond meer te vinden zonder talentenjacht, met zoektochten naar zangers, dansers, modellen, kappers of koks. Lees verder

Bonusbeleid dat wel werkt

Bonusbeleid dat wel werkt

Tekst: Susanne Stolte
Afgelopen maand november wijdden de media aandacht aan de Nederlandse denktank, die zich buigt over de bank van de toekomst (SLF). De lessen van de kredietcrisis lijken bekend te zijn.
Lees verder

Bring your own

Bring your own

Tekst: Rob van der Hoeven
Privéapparatuur meenemen naar het werk is de trend. Dat maakt de invoering van desktopvirtualisatie noodzakelijk. Hoe kun je dat als cio in goede banen leiden; technisch, juridisch en financieel?
Lees verder

Meer dan alleen de klant centraal

Meer dan alleen de klant centraal

Tekst: Bart van Ingen
In tijden van crisis wordt de broekriem aangehaald en de klant centraal gesteld, maar daarmee ben je er niet. Het gaat erom de gehele productieketen te verbeteren met de klant als uitgangspunt.
Lees verder

Onafhankelijkheid is een state of mind

Onafhankelijkheid is een state of mind

Mijntje Lückerath-Rovers: Onafhankelijkheid is één van de buzzwoorden in toezicht.
Lees verder

Wat mag arbeid kosten?

Wat mag arbeid kosten?

Tekst: Heleen Cocu-Wassink en Jeroen Kirch van Hay Group
Een andere benadering kan heel verhelderend zijn: vraag niet wat de kosten van arbeid zijn, maar wat het rendement op de loonsom is.
Lees verder