Opvolging? Bedrijf kan veel leren van Poetin

Auteur: Hans Crooijmans | 11-12-2007

Topmanagers en raden van commissarissen maken nog al te vaak een potje van het opvolgingsproces. Ze denken er bijvoorbeeld te laat over na, nemen een kloon of een zwakkeling, of ze vergissen zich deerlijk in het uitverkoren personage. Het mistasten gebeurt zelfs bij de grootste bedrijven.

Behalve bij Shell (Phil ‘reserveschandaal' Watts), Unilever (de underperformende Antony Burgmans) en Philips (ongeleid projectiel Cor Boonstra) zal bijvoorbeeld ook de oude raad van commissarissen van ABN AMRO zich achteraf achter de oren hebben gekrabt over de aanstelling van de man die het licht uitdeed, Rijkman Groenink.

Hoe moet het dan wel? Wellicht kunnen de beslissers in het bedrijfsleven leren van de Russische president Vladimir Poetin, die gisteren zijn beoogde opvolger aanwees.
Allereerst: de opvolgingskwestie dient niet al lang tevoren te worden beslecht. Het risico is dan namelijk dat de vertrekkende en de komende man - vrouwen zijn in de praktijk zich nog schaars - elkaar voor de voeten gaan lopen. Te meer omdat de zittende topman zich oncomfortabel zal gaan voelen om de simpele reden dat een belangrijk deel van de organisatie alvast in het gevlij zal willen komen bij de nieuwe baas en zich op hem zal gaan focussen. Het is evenmin wenselijk om de kroonprins lang in de wachtkamer te laten zitten. Hou het dus kort. Doe net als Poetin: drie maanden tot de officiële presidentsverkiezing, vijf maanden totdat hij de sleutel van het Kremlin overdraagt.

Ten tweede: houd de kaarten zo lang mogelijk tegen de borst. Zorg dat er meerdere geschikte kandidaten zijn en maak geen voorkeur voor een van hen kenbaar. De redenen liggen voor de hand. Alleen zo blijft het gezag van de zittende topman overeind. En hij zorgt voor spanning, uitdaging en prestatie. Een kroonprins die zich zeker waant dat hij het wordt, zal zich onbewust al als de nieuwe baas gaan gedragen. Het kan bovendien geen kwaad om te zien hoe de diverse kanshebbers zich onder onzekere omstandigheden gedragen.
Poetin schermde lange tijd met ‘vier, vijf heel geschikte kandidaten'. Daar zat de nu aangewezen Dimitri Medvedev wel bij, maar hij was voor Kremlinwatchers niet de favoriet. Zelf hoorde Medvedev waarschijnlijk pas afgelopen weekeinde dat hij was uitverkoren voor de hoogste baan.

Voorts: haal de opvolger als het even kan uit de eigen geledingen. Een opvolger van buiten illustreert de zwakte van de eigen organisatie, en is een slecht voorbeeld voor jeugdig talent in het bedrijf. Iemand uit eigen kring kan ook beter de continuïteit waarborgen. Een buitenstaander is eigenlijk alleen nodig in crisissituaties.
Poetin kent Medvedev al 17 jaar, hij werkte langdurig met hem samen, zowel in zijn tijd als bestuurder van Sint-Petersburg als in zijn acht Kremlinjaren. Rusland is niet in crisis, waarom gekke capriolen uithalen?

Er kan van de Russische president moeilijk worden beweerd dat hij een zwakke kloon naar voren schuift. Medvedev is immers geen man met een KGB-verleden, hij heeft via zijn voorzitterschap van Gazprom - anders dan Poetin - ervaring in het grote zakenleven. Meest opmerkelijk is misschien wel dat Poetin het met de aanstelling van de pas 42-jarge jurist aandurft om het presidentschap te moderniseren. Ook dat zouden succesvolle topmanagers moeten nastreven.

Afgewacht moet alleen nog worden of Poetin zich zal houden aan een andere vuistregel: de vertrekkende man moet echt plaatsmaken en zijn opvolger alle ruimte geven zijn eigen gang te gaan.

Lees ook:
> Michael Chodorkovski en Yukos van begin tot eind
> Rusland's turn around door Poetin
> Shell is kansloos tegen Rusland
> De Russen komen

Opinie artikelen van Hans Crooijmans

Dure olie heeft ook prettige kant

Meer dan 135 dollar werd deze week voor een vat olie betaald. Een prijsexplosie, heet zoiets. Want nog geen drie maanden geleden is pas de grens van 100 dollar overschreden. En precies een jaar geleden werd voor het eerst meer dan 70 dollar per barrel betaald. Kortom, olie doet de bijnaam van ‘zwart goud' weer alle eer aan. Lees verder

Nieuw Duits avontuur ING

Het is nog geen enkele buitenlandse bank gelukt, maar ING is bezig om een sterke marktpositie op te bouwen in Duitsland. De bankverzekeraar bezit er al de internetbank Diba en doet nu een verwoede poging om de hypotheekverstrekker Interhyp aan de haak te slaan. Lees verder

Nederland koploper onder euro-kneuzen

Ze ogen fraai, de economische groeicijfers waarmee Nederland ook over het eerste kwartaal kan pronken. Ruim beter bijvoorbeeld dan het Europese gemiddelde. En bemoedigend is ook dat het de belangrijkste handelspartner, Duitsland goed gaat. Lees verder

Particuliere belegger niet langer schlemiel

Het aantal Nederlanders dat het aandurft om zelf te beleggen nam sinds vorig jaar met zo'n 5 procent af. En de volhouders zijn alleen maar pessimistischer geworden over hun eigen financiële situatie, de vooruitzichten van de economie en het beursklimaat. Lees verder

Voedselcrisis? Geef kapitaal maar de schuld!

De sociaal-democraten in het Europees Parlement denken te weten wie er hoofdschuldig is aan de voedselcrisis die volgens de internationale organisaties inmiddels zo'n veertig landen treft. Dat zijn volgens hen banken en andere ‘casinokapitalisten' die fondsen op de markt hebben gebracht voor beleggingen in onder meer soja, rijst en graan. Lees verder

Bod Microsoft op Yahoo slaagt (nog) niet

Precies 33 dollar per aandeel oftewel de lieve som van 45 miljard dollar bood Microsoft voor Yahoo. Maar Jerry Yang, mede-oprichter en huidig CEO van het zoekmachinebedrijf, achtte dat ruim 10 procent te laag. Een boude bewering. Want nadat Microsoft het bod introk, straften beleggers de koers van Yahoo genadeloos af. Lees verder