Pensioenstelsel te mooi om waar te zijn

Auteur: Esther van Rijswijk | 12-03-2008

VNO-NCW heeft de knuppel in het hoenderhok gegooid: het Nederlandse pensioenstelsel is te mooi om waar te zijn, zo stelt de werkgeversvereniging samen met een aantal collega-organisaties. Vooral voor oudere werknemers en gepensioneerden, kunnen ze daaraan toevoegen.

Dit is hét moment om het Nederlandse pensioenstelsel te hervormen. Vooral jongere werknemers hebben daar belang bij. Want pensioenfondsen staan weer massaal rood, en twintigers en dertigers zullen daarvoor de rekening gepresenteerd krijgen.
Pensioenfondsen kunnen nog wel aan hun verplichtingen voldoen - dat is het probleem niet - maar om de spaarpotten die ze beheren ook waardevast te houden, komen ze fors tekort. Volgens onderzoeksbureau Mercer daalde de gemiddelde dekkingsgraad sinds het begin van de kredietcrisis met zo'n tien procentpunten tot onder de 130 procent.

Voor verreweg de meeste fondsen betekent dit dat ze de aanspraken en de uitkeringen niet kunnen corrigeren voor de inflatie.

En dat is niet de eerste keer. Ook eerder deze eeuw stonden de fondsen er slecht voor. Iedere keer als Nederlandse pensioenfondsen een schok te verwerken krijgen, en de reserves moeten aanvullen, rijst de vraag wie de rekening daarvoor moet betalen. Zijn dat de werkenden (zoals tot de eeuwwisseling decennialang gebeurde), of zijn dat de gepensioneerden?

Nu de vergrijzing toeslaat, zijn de premieverhogingen die nodig zijn om de problemen op te lossen, steeds groter. Onder meer om die reden stapte menig pensioenfonds over op een middelloonstelsel, waarbij ook het achterwege laten van de indexatie verzachting kan brengen. Menig Nederlander realiseert zich niet dat dit betekende dat zijn pensioen de afgelopen jaren behoorlijk is uitgehold. Hoe dat werkt, wordt hier beschreven.

Dat jonge werknemers niet in pensioenen geïnteresseerd zijn, mag een zegen heten voor het Nederlandse stelsel. Wisten ze beter, dan waren ze er allang tegen in opstand gekomen. Een rijtje van toch niet de minste economen (Lans Bovenberg, Netspar, Coen Teulings en Caspar van Ewijck, CPB), waarschuwt nu al jaren dat jongeren een slechte deal hebben als het om pensioenen gaat, en dat die onevenwichtigheid het stelsel in gevaar brengt.

Ook de werkgeversorganisaties komen tot die conclusie. ‘Er wordt van jongeren soms wel heel veel solidariteit met andere groepen gevraagd, waardoor voor hen de grens is bereikt, zo niet reeds is overschreden,' zo stellen zij in hun notitie. ‘Het is dus geboden om ook op dit punt een nieuwe balans te vinden teneinde het draagvlak van alle werknemers onder onze regelingen te behouden.'

Van de vakbonden moeten jonge werknemers - zeg, onder de veertig - het niet hebben. Die nemen het vooral op voor ouderen, zo is in het verleden al meerdere keren gebleken. De twintigers en dertigers moeten het dus zelf doen. Het wordt tijd dat ze zich organiseren, en contact opnemen met de werkgevers. Niet om hun voorstel over te nemen, maar wel om tot evenwichtiger afspraken te komen dan er nu zijn. Het is tijd voor een nieuwe pensioendeal.