Van ratio naar gevoel
Auteur: Paul Blok | 06-10-2009
De managementwereld, waar u en ik ons in begeven, is een wereld waarin we te maken hebben met voornamelijk harde waarden. Waarden als businessresultaat, cashflow, targets, groeidoelstellingen, menselijk kapitaal, kwartaalcijfers, etc. Een wereld waar de balans doorslaat naar ratio, waar het gaat om beargumenteerd en gefundeerd beslissingen nemen.
Er is, kortom, weinig ruimte voor gevoelsbeslissingen. Eigenlijk heel raar. Want u zal ook herkennen dat de beste beslissingen die u ooit genomen heeft waarschijnlijk gevoelsbeslissingen zijn. Ab Dijksterhuis, professor in de sociale psychologie, heeft er nog een heel boek aan gewijd (‘Het slimme onbewuste. Denken met gevoel.'). Hij geeft aan dat ons bewuste, oftewel onze ratio, slechts een slechte persvoorlichter is van ons onbewuste. De beste beslissingen worden in ons onbewuste genomen, dat is de plek van intuïtie en creativiteit. Al het werk gebeurt daar.
Onbewuste beste raadgever
Wetenschappelijk onderzoek geeft aan dat de verwerkingscapaciteit van het onbewuste tweehonderdduizend maal groter is dan die van het bewuste. En dus is ons onbewuste, onze intuïtie of noem het ons gevoel, de beste raadgever. Deze nieuwe inzichten komen ook steeds meer vanuit de commerciële hoek.
Zo blijkt uit het nieuwe boek van Paul Postma ‘Het breinboek voor managers'. Hij schrijft over het feit dat we wel denken rationele keuzes te maken, maar veel vaker dan we onszelf wijsmaken op instinct varen. En toch wordt datzelfde instinct veelal niet geaccepteerd als een serieuze raadgever in de managementwereld. Beslissingen die vaak intuïtief zijn moeten we voor medebeslissers, klanten of opdrachtgevers achteraf rationaliseren. Zo zit onze wereld nou eenmaal in elkaar.
Van denken naar voelen
Toch komt daar meer en meer verandering in. Binnen DDB hebben we DDB SignBank. Een sociologisch kompas dat, aan de hand van geobserveerde veranderingen in menselijk gedrag (signs), een scherp en inspiratief beeld schetst van de huidige tijdsgeest. Enige tijd terug signaleerde DDB SignBank al dat er een verschuiving plaatsvindt van ratio naar gevoel. Van ‘ik denk, dus ik besta' naar ‘ik voel, dus ik besta'. Het tijdperk van Descartes lijkt zijn einde te naderen. En deze beweging wordt alleen maar manifester. De crisis heeft daar nog een schepje bovenop gedaan, waardoor we steeds meer inzien dat alleen ratio ons niet meer verder brengt.
Dit is een grote maatschappelijke beweging, die ook steeds meer zijn intrede doet in het bedrijfsleven. Zo heeft Nijenrode Business University de leerstoel Business Spiritualiteit geïntroduceerd, die topmanagers onderwijst in zingeving en medemenselijkheid. Ook worden er steeds meer kantoortuinen omgetoverd tot omgevingen die mensen uit de ratio halen. Zoals het kantoor van Google, waar je via een glijbaan naar de kantine gaat.
Mindfulness trainingen
Er worden ook steeds meer mindfulness trainingen gegeven bij organisaties als IBM, de politie en ziekenhuizen. Ook zij zien in dat niet alleen de ratio leidt tot businessresultaat. Zelfs de belastingdienst krijgt training om meer op buikgevoel af te gaan, omdat je dat goed kan gebruiken bij het opsporen van fraudezaken.
Kortom, zelfs in de meest rationele werelden komt er steeds meer ruimte voor gevoel en intuïtie. Dat is goed nieuws, want wellicht behoedt dat ons in de toekomst voor ellenlang gerationaliseer en getheoretiseer. En daar voel ik wel wat voor.
Lees ook:
> Hoe rationeel is de sociale consument?
> Waar blijven de oudjes?
> Marketeer: durf je intuïtie te volgen!
> Het geheim
> Het zesde zintuig als extra tool
Opinie artikelen van Paul Blok
Heeft u plezier op de werkvloer?
Hoe vaak wordt er de laatste tijd aan u de vraag gesteld: ‘Heb je plezier in je werk?' Ik hoor hem eigenlijk weinig meer. Wellicht is het omdat mensen denken dat managing directors wel andere dingen aan hun hoofd hebben; zeker nu. Maar misschien is het ook een signaal dat we met z'n allen wel heel serieus geworden zijn. Lees verder
Verandering begint bij jezelf
Laatst zag ik weer eens de film Jerry Maguire met Tom Cruise in de hoofdrol als een succesvolle sportmakelaar die in een harde, commerciële wereld ‘last krijgt' van zijn geweten. Hij schrijft bevlogen en met oprechte intenties een manifest hoe zijn vak ook anders zou kunnen en deelt dat met zijn bazen en collega's. Resultaat: hij wordt ontslagen. Hij houdt echter vast aan zijn (hervonden) principes en wordt uiteindelijk - het blijft tenslotte Hollywood - nog succesvoller in zijn vak dan voorheen en geeft zijn oud-collega's het nakijken. Lees verder
Hoe rationeel is de sociale consument?
Het is al ontelbare keren bijna verzuchtend gezegd: de hedendaagse consument is onvoorspelbaar en wispelturig. Terwijl we ooit geleerd hebben dat de mens een rationele beslisser is, wiens gedrag voorspeld en gemanaged kon worden. Lees verder
Waar blijven de oudjes?
In Nederland is reclame maken een vak van jonge mensen. Ben je boven de 50 dan behoor je tot een select gezelschap van oudjes. Lees verder
Duur of duurzaam?
Sinds vorig jaar hebben wij Dossier Duurzaam. Het is een continu onderzoek naar wat consumenten en merken verstaan onder duurzaamheid. En hoe het hun gedrag beïnvloedt. Lees verder
Betekent internet het einde van traditionele reclamebureaus?
Kent u ook van die mensen die het einde van uw bedrijfstak aankondigen? Ik kom ze regelmatig tegen. "Paul, je zal het wel moeilijk hebben als traditioneel reclamebureau met de opkomst van internet?" of "Straks worden jullie overgenomen door een internetbureau, het is een kwestie van tijd voordat die groter zijn." Lees verder
Het geheim
‘Mag ik jou heel even beroepshalve lastigvallen?' Het is een gebruikelijke vraag als je huisarts bent of advocaat. maar nu er crisis is, hebben wij marketing- en reclamemensen er ook behoorlijk last van. Lees verder
Geloofwaardigheid in krantenland
De Telegraaf is een onderneming die een totaal nieuwe richting aan het zoeken is. Het is een krantenbedrijf dat geen plan maakt om ‘de krant' opnieuw uit te vinden en weer relevant te maken. Integendeel! In het Financieele Dagblad gaven ze toe dat het dagblad het einde van zijn levenscyclus heeft bereikt. Lees verder
Meer opinie
Nieuwe businessmodellen
Online ontwikkelingen maken dat sommige businessmodellen op de schop moeten. Tegelijkertijd doen zich tal van nieuwe kansen voor. Wie stil blijft zitten, delft het onderspit. Lees verder
High value organization
Wie – juist nu – transformeert tot een high value organization met focus op de lange termijn, merkt dat financiële groei en continuïteit het gevolg is.
Lees verder
De balancerende innovatiescout
Tekst: Rick Aalbers en Wilfred Dolfsma
De commissaris dient verschillende rollen te vervullen als het gaat om vernieuwing. Hoe kan het bedrijf dit organiseren?
Lees verder
Toezicht in 2020
Tekst: Marike van Zanten
Het overlijden van Morris Tabaksblat, naamgever van de eerste governance code, markeert het eind van een tijdperk. Hoe zal het commissariaat zichzelf de komende tien jaar innoveren? Een dag uit het leven van de commissaris in 2020.
Lees verder
De innoverende commissaris
Tekst: Rob Hartgers
Toezichthouders vinden vernieuwing belangrijk, maar weten nog niet goed hoe ze het aan moeten pakken, blijkt uit onderzoek van Deloitte.
Lees verder
Van talent naar rolmodel
Sybilla Dekker: Het herkennen en beoordelen van talent vindt overal plaats. Op de sportvelden vormt scouting al jaren de basis van elk succesvol team. En dat heeft zich verbreed tot elk denkbaar beroep en medium. Zo is er geen televisieavond meer te vinden zonder talentenjacht, met zoektochten naar zangers, dansers, modellen, kappers of koks. Lees verder
Bonusbeleid dat wel werkt
Tekst: Susanne Stolte
Afgelopen maand november wijdden de media aandacht aan de Nederlandse denktank, die zich buigt over de bank van de toekomst (SLF). De lessen van de kredietcrisis lijken bekend te zijn.
Lees verder
Bring your own
Tekst: Rob van der Hoeven
Privéapparatuur meenemen naar het werk is de trend. Dat maakt de invoering van desktopvirtualisatie noodzakelijk. Hoe kun je dat als cio in goede banen leiden; technisch, juridisch en financieel?
Lees verder
Meer dan alleen de klant centraal
Tekst: Bart van Ingen
In tijden van crisis wordt de broekriem aangehaald en de klant centraal gesteld, maar daarmee ben je er niet. Het gaat erom de gehele productieketen te verbeteren met de klant als uitgangspunt.
Lees verder
