Red de markt!

Auteur: Mathijs Bouman | 11-07-2006

Red de markt!
Herinnert u ze nog: marktwerking, concurrentie, privatisering? Net zo volstrekt uit de mode als die plastic teenslippers van vorige zomer. Voorspelling: geen politieke partij gaat de komende verkiezingen de bühne op met voorstellen voor meer marktwerking. Doodzonde.

Sinds de Raad voor de Volksgezondheid voorstelde een bovengrens aan de kosten per behandeling te stellen, van (bijvoorbeeld) 80.000 euro per gewonnen levensjaar, heeft de econoom het weer helemaal verbruid in Nederland. Commentatoren tuimelden over elkaar heen om hun de weerzin en walging over dit typische boekhouderplan uit te schreeuwen. Hoogleraar zorgethiek Marian Verkerk wees de onzalige economen in NRC Handelsblad kordaat hun plek: 'Het maken van keuzes in de zorg en het stellen van grenzen daaraan is in de eerste plaats een ethische kwestie. Pas wanneer die beslecht is, mogen de rekenmeesters hun gang gaan'. Zorg is volgens Verkerk 'vooreerst een relationeel proces is waarin mensen voor elkaar verantwoordelijkheid nemen.'

Mag ik een teiltje? Zorg is 'vooreerst' heel erg duur. En de budgetten zijn krap. Iedere dag maken artsen daarom vaak arbitraire beslissingen over welke patiënt welk deel van het zorgbudget krijgt. Gaat het geld naar meneer A voor dat dure medicijn, of naar mevrouw B voor die experimentele behandeling? Economische afwegingen, die je maar beter in alle openheid en transparantie kunt maken. Daarom is het zinvol -noodzakelijk zelfs - om vragen te stellen over de kosten en baten van een extra levensjaar, zoals de Raad voor de Volksgezondheid zo dapper deed. Maar de Raad heeft de tijdgeest tegen. Marktwerking is totaal passé. Het bewijs werd gisteren weer geleverd door columnist Marjoleine de Vos in NRC Handelsblad. Kolommen lang fulmineert zij tegen marktwerking in het bijzonder en alles waar economen voor staan in het algemeen. 'Mensen die in de markt geloven zien nooit enige moeilijkheid of onrechtvaardigheid, want de markt lost alles op, de markt levert het beste van het beste, niets dan kwaliteit blijft er over en iedereen is gelukkiger en beter af', schrijft De Vos cynisch. Zou zij ooit ook maar de buurt van een economieboek zijn geweest? Het falen van de markt, en wat daaraan te doen is, is een van de hoofdonderwerpen van de economische wetenschap. Deze eeuw alleen al gingen drie van de zes Nobelprijzen voor de economie naar wetenschappers die zich op een of andere vorm van marktfalen concentreerde. Wat echter geen van hen concludeert, is dat het falen van de markt betekent dat we het marktmechanisme maar moeten uitschakelen en moeten vertrouwen op de overheid om de schaarse middelen te verdelen. Want de overheid faalt daarin zonder uitzondering nog veel gruwelijker dan de markt. Dat is een ouderwetse boodschap, ik weet het. We leven in een tijd waarin de coöperatieve verzekeraar Univé met droge ogen durft te adverteren met de slogan: 'In een wereld zonder winstoogmerk is uw probleem ons probleem'. Alsof winstoogmerk en luisteren naar de klant tegenpolen zijn. Op deze site maakt Univé het met een leuk bedoelde 'zonder-winstoogmerk-calculator' nog wat erger. Adam Smith draait zich om in z'n graf. Hoe schreef hij het ook weer in 1776: 'It is not from the benevolence of the butcher, the brewer, or the baker that we expect our dinner, but from their regard to their self-love, and never talk to them of our own necessities but of their advantages.'

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 0 | 0 Waarderingen

Meer opinie