Reїntegratie werkt niet

Auteur: Esther van Rijswijk | 31-01-2008

Reїntegratie werkt niet. Dat blijkt nu al jaren uit verschillende onderzoeken, en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft het nu ook zelf laten uitzoeken. Toch blijven politici erin geloven. Reїntegratie is een alibi voor echt beleid.

Sinds het begin van deze eeuw is reїntegratie hot. Volgens cijfers van het ministerie van Sociale Zaken is er sinds 2000 zo'n 17 miljard euro aan uitgegeven.

En het levert verdomd weinig op. De kans dat iemand met een bijstand, WW of arbeidsongeschiktheidsuitkering een baan vindt neemt slechts met enkele procentpunten toe als hij een reїntegratietraject volgt. De kosten (vele reїntegratietrajecten voor vele uitkeringsgerechtigden), wegen niet op tegen de baten (die ene uitgespaarde uitkering van die ene persoon bij wie het zinvol was). Per saldo, zijn belastingbetalers slechter af.

Reїntegratie kost dus bakken met geld. Volgens de staatssecretaris van Sociale Zaken, Ahmed Aboutaleb, doet deze centenbenadering het concept reїntegratie echter tekort. ‘Sociale activering is ook veel waard' zo reageerde hij in de Volkskrant.

‘Sociale inclusie' heet dat. In het rapport duikt het ineens als officiële doelstelling van reїntegratiebeleid op. Maar in de beginjaren van reїntegratie, werd daar niet over gesproken. Reїntegratie moest tot werk leiden, zo was ooit het idee.

Dat Aboutaleb die doelstelling nu in kleine stapjes probeert aan te passen, is gevaarlijk. Laat hij dan maar eens uitzoeken of de tienduizenden uitkeringsgerechtigden die reїntegratietrajecten volgen, nadat ze weer terugvallen in hun uitkering - want dat gebeurt met het overgrote deel - zoveel beter af zijn omdat ze ineens ‘sociaal geactiveerd' zijn. Een groot aantal van hen zal vooral minder gemotiveerd zijn, na weer zo'n zinloze mislukking. Naar de effecten van mislukte reїntegratietrajecten is echter geen onderzoek gedaan.

Het is verleidelijk om in de kracht van reїntegratie te geloven. Niet voor niets werd het in eerste instantie door links en rechts omarmd. Wie gelooft in reїntegratie heeft een middel in handen om de bakken bij uitkeringsinstellingen leeg te schudden. Die denkt dat mensen gewoon een klein zetje nodig hebben om weer aan de slag te gaan.

Maar de praktijk is weerbarstiger. Volwassenen scholen en opleiden is lastig. Uit onderzoek van het CPB blijkt dat scholing vooral effectief is als het gebeurt op initiatief van de persoon die opgeleid moet worden. Werknemers verplicht op cursus sturen werkt niet, net zo min als het werkt om uitkeringsgerechtigden verplichten een reїntegratietraject te volgen.

Als Aboutaleb wil activeren en ‘inclusie' wil, laat hij daar dan apart een budget voor aanvragen in de Tweede Kamer. Die kan hem er dan meteen aan herinneren dat mensen vooral ook aan het werk moeten, en dat het de bedoeling is dat hij daar, samen met zijn minister Piet Hein Donner, beleid voor ontwikkelt.

Maar dat gebeurt tot op heden niet. Het ontslagrecht staat op de zwijglijst van het kabinet, van een serieus arbeidsmarktbeleid is geen sprake.

Een te groot geloof in de kracht van activerend arbeidsmarktbeleid is een alibi geworden voor politici om niet over te gaan tot veel belangrijkere, maar minder populaire maatregelen. Behalve het aanpassen van het ontslagrecht, gaat het dan om zaken als het verlagen van het minimumloon, het aanpakken van het algemeen verbindend verklaren van cao's en het verlagen van uitkeringen. Niet echt iets voor een PvdA kabinet dus.

Opinie artikelen van Esther van Rijswijk

Erfbelasting: niet te vroeg juichen

Staatssecretaris Jan Kees de Jager (CDA) van financiën gaat het omzeilen van de successiebelasting aanpakken. Dat werd tijd. Het Nederlandse erfrecht is vooral een leuke bron van inkomsten voor notarissen en fiscalisten. Jammer dat de verlaging van de tarieven alleen doorgaat als Jager ook slaagt in zijn missie. Lees verder

Voedselcrisis: bevolkingsopstand

De sterke stijging van voedselprijzen leidt wereldwijd tot een steeds geweldadiger opstand onder de bevolking. In Haïti vielen doden, op de Philippijnen moeten boeren hun rijstvelden bewaken, en in in Jakarta staken de tempehverkopers. Oorzaak? De groeiende en vooral almaar rijker wordende wereldbevolking. Maar ook de concurrentie tussen motor en maag. Lees verder

Economie is weer leuk

Economie een saaie wetenschap? Welnee. Het wordt zelfs steeds leuker. Dankzij economen begrijpen we waarom online daters liegen, de rijken rijk zijn, en waarom we niet sparen voor ons pensioen. Nu de oplossingen nog. Lees verder

Fed faalt

Het lukt de Fed niet deze kredietcrisis door te komen zonder de schuldigen de helpende hand te reiken. Dat betekent dat een grondige reiniging van de financiële markten er niet inzit, en dat brokkenmakers ook de volgende keer meer risico zullen nemen dan goed voor hen (en ons) is. Lees verder

Wie betaalt de crisis?

De kredietcrisis duurt nu al bijna 8 maanden, en nog steeds is niet duidelijk hoe diep de krach is. De Fed kan het niet alleen af, en schakelt de hulp van het publiek in. Wie betaalt de crisis? Lees verder