Seksuele intimidatie: een kwestie van cultuur

Auteur: Sybilla Dekker | 11-07-2011

Seksuele intimidatie is actueel en staat weer hoog op de agenda. Mijn stelling zal door elk zinnig denkend mens gedeeld worden, en toch moet het nog eens gezegd worden: seksuele intimidatie is onacceptabel. Bij bedrijven, organisaties en instellingen, overal! Natuurlijk vanwege het menselijk leed dat ermee gepaard gaat, maar zeker ook vanwege de economische schade voor uw carrière of bedrijf.

Ik verbaas me over de meest recente cijfers van het CBS (2009). Hieruit blijkt dat van alle soorten delicten, die van seksuele aard het minst vaak bij de politie gemeld worden. Zelfs drie tot zes keer minder dan bedreigingen en mishandelingen. De schroom van intimidatieslachtoffers om erover te praten met de autoriteiten bij justitie of op het werk is natuurlijk begrijpelijk. Toch hoop ik dat slachtoffers een melding kunnen maken. Het helpt ze misschien door te bedenken dat seksuele intimidatie ook diefstal is. Van fysieke en persoonlijke integriteit. En diefstal vereist een harde aanpak.

Seksuele intimidatie
Meestal wordt met seksuele intimidatie bedoelt dat de machtige positie van de man ingezet wordt om seks (in brede zin) te krijgen van de vrouw. Ook wordt seks net zo goed ingezet om te intimideren en het verwerven van een machtigere positie te belemmeren of juist te bevorderen. Hoe dan ook wordt de man-vrouwverhouding op een schadelijke manier op het scherpst gezet.

Voedingsbodem
Terwijl iedereen achteraf snel oordeelt over de morele en juridische grenzen die zijn overschreden is er, zeker op de werkvloer, vaak een groot grijs gebied van intimidatie. Peer-pressure is een van de oorzaken die voor extra verwarring zorgen. De groepsdruk maakt het lastig om nog zuiver te kunnen oordelen en handelen, vooral wanneer je er middenin zit. Iets wat op het eerste gezicht een individueel probleem lijkt, is dat blijkbaar niet. Seksuoloog drs. Willeke Bezemer stelt zelfs dat ongewenst gedrag op het werk ‘direct raakt aan bedrijfsprocessen en de organisatiecultuur en het leidt tot een daling van de arbeidssatisfactie en een stijging van het ziekteverzuim.’ Dit zal niemand écht verbazen. En ik zou er graag aan toe willen voegen: voor seksuele intimidatie ligt vaak een voedingsbodem in de bedrijfscultuur.

In een cultuur waar intimidatie getolereerd wordt zijn consequenties van onheus gedrag minder hard en duidelijk. Om te beginnen: waar kan je als slachtoffer met je verhaal, met je klacht terecht? In veel organisaties, waar in de cultuur teveel ruimte is voor intimidatie, is dat bij een vertrouwenspersoon die niet gelieerd is aan de top van de organisatie. Of erger nog, een persoon van buiten de organisatie die een algemeen protocol volgt, waardoor er weinig stimulans is om tot echte verandering te komen.

Vertrouwen in de top
Ik pleit er daarom voor om vertrouwenspersonen direct aan de top te verbinden. Op die manier kan je als organisatie een duidelijk beleid voeren. Het spreekt voor zich dat alleen bij een divers samengestelde top een zero-tolerance cultuur ten opzichte van intimidatie zal ontstaan. Alle betrokkenen zullen hierin gehoord worden en schuldig bevonden daders zullen meteen ontslagen worden. Het ontwikkelen van een beleid met passende gedragsprotocollen vraagt om juridische, psychologische en sociologische kennis. En voor een succesvolle implementatie moet iedereen in het bedrijf er achter staan. Het gaat dus om een forse investering van tijd, aandacht en stellingname. Maar wanneer de top van een bedrijf beslist om seksuele intimidatie uit het microklimaat te tillen, en het te behandelen als een breder cultuurprobleem, dan is de kans op slagen het grootst. Zorg daarom in ieder geval voor een gezonde cultuur, waarin intimidatie van geen enkele soort een kans krijgt en oprecht talent (van mannen én vrouwen) zich altijd vrij kan ontplooien.

Sybilla Dekker
Sybilla Dekker (1942) was minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in de kabinetten Balkenende II en III (VVD). Sindsdien vervult ze tal van functies bij Nederlandse bedrijven en organisaties. Ze is onder meer lid van de Raad van Commissarissen van de Bank Nederlandse Gemeenten en de DHV Group. Ook is zij voorzitter van de Raad van Toezicht van het Kadaster. Meer vrouwelijk talent op topfuncties vindt ze enorm belangrijk. Op dit moment is mevrouw Dekker voorzitter van Taskforce en Stichting Talent naar de Top. Deze Stichting is facilitator en aanjager van werkgevers, topvrouwen en overheid. Dit zodat zij duurzame en concrete resultaten behalen bij het vergroten van de instroom, doorstroom en behoud van vrouwen aan de top.

Lees ook:
> Biografie Sybilla Dekker
> Sybilla Dekker: het belang van Internationale Vrouwendag
> Sybilla Dekker: monitoring van ambities
> Sybilla Dekker: de macht van bestuurderslijsten
> Koninklijke onderscheidingen: lintje zoekt vrouw