Onafhankelijkheid is een state of mind
Auteur: Mijntje Lückerath-Rovers | 30-11-2011
Mijntje Lückerath-Rovers: Onafhankelijkheid is één van de buzzwoorden in toezicht.
Kenmerk van een buzzwoord: iedereen praat erover, het heeft geen duidelijke betekenis en er wordt veel van verwacht. Neem onafhankelijkheid. De codes, richtlijnen, analyses en kranten staan er vol van. Onafhankelijk toezicht, onafhankelijke accountants, onafhankelijke commissarissen, onafhankelijke adviseurs. We zijn er van overtuigd dat het belangrijk is, maar wat is het precies? En wanneer ben je als toezichthouder onafhankelijk?
State of mind
De Code Frijns lijkt uitsluitsel te geven met zeven harde criteria voor onafhankelijkheid, waaronder geen familiebanden met de bestuurder, geen aandelenbezit van meer dan tien procent en geen zakelijke of financiële banden met de onderneming. Maar dat zijn slechts minimale eisen en daarmee zijn we er niet. Onafhankelijkheid is namelijk eerder een state of mind dan een hard gegeven. Deze state of mind kan per persoon, per functie en na verloop van tijd anders zijn.
Onafhankelijkheid
Het onafhankelijkheidscriterium wordt nu te gemakkelijk zonder verdere toelichting gebruikt. Zo moet je als commissaris onafhankelijk zijn van de bestuurder waar je toezicht op houdt, zodat je altijd bereid bent je kritisch tegenover hem op te stellen. Onafhankelijk van de prestaties van de onderneming zodat je je niet laat leiden door je eigen financiële gewin. Onafhankelijk van de financiële vergoeding die je krijgt voor je toezichtfunctie waardoor je niet gehinderd wordt de knuppel in het hoenderhok te gooien. Onafhankelijk van de belanghebbende door wie je bent voorgedragen zodat je altijd alle belanghebbenden in gedachte houdt.
In codes en richtlijnen is onafhankelijkheid ook niet altijd hetzelfde. In de Code Banken wordt van meerdere functionarissen vereist dat ze onafhankelijkheid zijn. De commissarissen moeten in algemene zin onafhankelijk zijn, de bestuurder belast met risicobeheer dient onafhankelijk te zijn van commerciële activiteiten, de interne auditfunctie dient onafhankelijk gepositioneerd te zijn en het functioneren van de commissarissen dient eens in de drie jaar geëvalueerd te worden onder onafhankelijke begeleiding. Voor de Code Banken zelf is er ook nog eens een onafhankelijke monitoringscommissie. Er worden geen richtlijnen gegeven voor wat onafhankelijkheid op de verschillende plekken in de code betekent. Ik ben zeker niet voor meer harde criteria op het gebied van onafhankelijkheid. Maar als het zo belangrijk wordt gevonden, is het wenselijk en noodzakelijk om duidelijker te verwoorden wat met onafhankelijkheid wordt bedoeld. Nu is het te vaak een etiket dat overal opgeplakt wordt zonder naar de inhoud en houdbaarheidsdatum te kijken.
Prof.dr. Mijntje Luckerath-Rovers is hoogleraar Corporate Governance aan de Nyenrode Business Universiteit en verbonden aan de Erasmus Universiteit
Lees ook:
> De bestuurssecretaris (CGO)
> Toffe peer
> Raden van toezicht: geef inzicht!
Mijntje Lückerath-Rovers
- Commissaris Achmea
- Commissaris Eureko (Achmea)
- Commissaris ASN Bank Investments funds en Groenfonds
- Hoogleraar Nyenrode Universiteit
Opinie artikelen van Mijntje Lückerath-Rovers
Stewardess
De Nederlandse Corporate Governance Code verwacht van aandeelhouders in Nederlandse beursvennootschappen dat ze zich gedragen als een steward. In Engeland is daarvoor in 2010 zelfs speciaal een Stewardship Code gepubliceerd.
Corporate Governance Code UK als tegeltjeswijsheid
Niemand wil ze thuis aan de muur, maar tegeltjeswijsheden zijn zo gek nog niet: ze geven kernachtig belangrijke boodschappen weer: ‘Beter een goede buur dan een verre vriend’. Lees verder
Case Cees
Bij de corporate scandals van de afgelopen decennia is er niets gemakkelijker dan achteraf te zeggen wat er fout is gegaan en dat jij, als je bestuurder of toezichthouder was geweest, dit niet had laten gebeuren. Lees verder
De bestuurssecretaris (CGO)
Mijntje Lückerath-Rovers :De bestuurssecretaris is letterlijk en figuurlijk misschien wel de belangrijkste schakel in corporate governance.
Lees verder
Toffe peer
Prof.dr. Mijntje Lückerath-Rovers: Enkele jaren geleden is voor juristen de Gouden Peer in het leven geroepen. De Gouden Peer wordt uitgereikt aan een jurist die volgens zijn vakgenoten, zijn peers, wordt gezien als de beste in zijn vakgebied. Het zou een leuk idee zijn dit ook voor commissarissen te introduceren. Lees verder
Wetsvoorstel Bestuur en Toezicht: Een traag proces
Hoewel het wetsvoorstel Bestuur en Toezicht al in december 2009 werd goedgekeurd door de Tweede Kamer, ligt het nog steeds ter besluitvorming voor aan de Eerste Kamer. Dat rechtvaardigt echter niet de conclusie dat de senatoren ‘de boel traineren’ zoals SP-Kamerlid Ewout Irrgang stelde in de Volkskrant van 22 februari.
Lees verder
Raden van toezicht: geef inzicht!
Het lezen van het verslag van de Raad van Commissarissen lijkt op het bestuderen van geschiedschrijving van het Kremlin in de Koude Oorlog: je weet nooit wie of wat er is weggeknipt. Dat kan veel beter, betogen prof. dr. Mijntje Lückerath-Rovers en drs. Margot Scheltema. Suggesties voor een beter verslag. Lees verder
Meer opinie
Manager laat werknemers onderpresteren
Een huishouden runnen kunnen we allemaal, van financiën tot HR. Waarom geven managers hun werknemers dan maar zo’n beperkte taak?
Arbeidsmobiliteit anders in publieke en private sector
Er bestaat nog steeds een waterscheiding tussen overheid en bedrijfsleven als het gaat om arbeidsmobiliteit. Terwijl er juist grote behoefte is aan mensen die vertrouwd zijn met beide werelden.
Ronald Meijers: best practice is boerenbedrog
Leidinggevenden en consultants putten bewust uit zinloze middelen om mensen in het gareel te houden.
Opkomende economiën zijn kans voor overnamemarkt
De fusie- en overnamemarkt mag dan sinds het uitbreken van de financiële crisis onder druk staan, kansen zijn er zeker ook. En die komen steeds vaker uit de opkomende markten. Lees verder
Cloud computing: opmars of ondergang van bedrijven
Cloud computing kan de ondergang worden voor bedrijven, omdat het IT-vakgebied er nog niet klaar voor is.
Overheden zitten klem tussen wil en wet
Overheden moeten klantgerichter werken, maar ze moeten tegelijkertijd recht doen aan procedures en wetten. Een spagaat, maar geen onmogelijke. Lees verder
Verduurzaming van commercieel vastgoed
Verduurzaming van vastgoed is dé manier om verhuur- en verkoopbaarheid van panden te verhogen. Het resultaat van investeringen wordt na een paar jaar zichtbaar, maar er is ook direct rendement. Lees verder
Gebruik ook die rechterhersenhelft eens cfo!
Cfo’s moeten zich bij herstructureringen ontpoppen tot partner in change van de ceo. Maar dan moeten ze wel werken aan hun blinde vlek: het ‘menselijke vlak.’ Lees verder
Bedrijfsdata veiliger in de cloud
Cloud computing geeft velen van ons nog een onveilig gevoel: alsof je ordners met gevoelige informatie in een loods op een bedrijventerrein opslaat. Toch laat brede acceptatie niet lang meer op zich wachten. Lees verder
