Stop kruistocht tegen topbeloningen

Auteur: Gastauteur | 27-09-2007

Gastauteur Jan Schoenmakers: De pleuris breekt weer eens uit over topbeloningen. Telkens is er een andere aanleiding. Laatst weer de bonus die topman Jan Bennink van Numico voor de overname door Danone gaat ontvangen: naar schatting ruim 80 miljoen. Dat is veel geld. Maar wie mag zich daar mee bemoeien?

De raad van commissarissen heeft het beloningsbeleid en de criteria voor bonussen vastgesteld, dat alles is afgezegend door de aandeelhoudersvergadering. Ondernemingsrechtelijk geheel correct. Wie, zoals nu het voorstel van sociaaldemocratische politici is, deze beslissingsbevoegdheid wil doorkruisen door er plafonds of normen aan te verbinden, gaat zijn boekje te buiten. Anderen dan commissarissen en aandeelhouders hebben er eenvoudig niets over te zeggen.

Je kunt dat natuurlijk willen veranderen, maar dan gaat het systeem van de vrije markt op de helling. Dat is een politieke keuze die ver uitgaat boven het onderwerp dat hier aan de orde is.

PvdA-politici stellen voor een beloningsplafond in de code Tabaksblat op te nemen. Of zij daarmee hun doel bereiken is twijfelachtig. De Code is immers gebaseerd op het principe ‘pas toe of leg uit'. Wat zoveel betekent als: je voldoet aan de Code als je niet toepast, maar wel vertelt waarom je dat niet doet. Bijvoorbeeld, in dit geval, omdat je de CEO die nodig is niet kunt krijgen als je zo'n plafond aanbrengt. Een geldige reden, lijkt me.

Een ander bezwaar tegen ingrijpen in de loonvorming in de private sector is het arbitraire karakter ervan. Laten we eerst eens vaststellen dat de groep die nu onder vuur ligt, zeer beperkt is. Het gaat om beursgenoteerde ondernemingen die hun topbeloningen openbaar moeten maken. Dat zijn er in Nederland ongeveer 170. Van die 170 hebben misschien enkele tientallen een bestuursvoorzitter die enigszins jaloersmakend verdient. De rest zit op enkele tonnen plus auto. Realiseren de bonuskruisvaarders zich dat ze razend zijn over een handvol topbeloningen?

De verontwaardiging is ook om een andere reden selectief. Waarom zou je je wel met de beloning bij beursgenoteerde bedrijven mogen bemoeien en de niet-genoteerde bedrijven (die inkomens niet openbaar hoeven te maken) ongemoeid laten? Waarom zouden bonussen voor brokers en consultants - die bij een overname of een beursgang hoog kunnen oplopen - buiten de regulering vallen? Om maar helemaal te zwijgen over de transactiewinsten van handelaars, royalties voor popmuzikanten, transfersommen voor voetballers en andere afgeleide beloningen die soms ook vorstelijke vormen aannemen. Allemaal inkomens in de marktsector die misschien wel schandalig hoog zijn, wie weet. Maar we zien ze meestal niet, dus blijven ze buiten schot.

Misschien, heel misschien, leidt de aanhoudende storm van verontwaardiging hier en daar tot aanpassingen, via commissarissen, aandeelhouders en / of medewerkers. Maar juist de bedrijven waar de beloningen hoog zijn opereren veelal internationaal, en die zullen hooguit geïrriteerd zijn over het Hollandse gekrakeel, maar hun beloningsbeleid toch op internationale maatstaven baseren. En al die andere ondernemingen met hun brave salarissen van een paar ton, die zien deze hele poppenkast wat meewarig aan; hoogstens verzuchtend dat zij ook best wel eens een miljoenenbonus zouden willen.

Kortom, we moeten eens af van deze langzamerhand belachelijke oprispingen van betutteling en regelzucht. Wie kiest voor een systeem waarin marktpartijen zelf beslissen over arbeidsvoorwaarden, moet accepteren dat die partijen zelf bepalen wat goed voor hen is. Als dat leidt tot hoge beloningen, so be it.