Boardroom agenda 2009: Trend 5, Moreel leiderschap

Auteur: Twan van de Kerkhof | 22-03-2009

Het stof van de financiële crisis is neergedaald, de recessie is begonnen. 2009 zal voor bestuurders en commissarissen een heel ander jaar worden dan 2008. Het jaar in zes trends. Hieronder trend vijf: Moreel leiderschap.

Trend 5: Moreel leiderschap

Het vertrouwen in autoriteiten had al een zware dreun gekregen door schandalen zoals die rond Enron en Ahold. Het is verder geslonken door de financiële crisis en de toegenomen onzekerheid in het afgelopen jaar. "Het aantal zonnekoningen was al verminderd", zegt Kees Cools. "Degenen die nog over zijn, krijgen nu de nekslag."

Optimistisch
De keerzijde van het geslonken vertrouwen is de roep om moreel en authentiek leiderschap. Die heeft het duidelijkst gestalte gekregen in de verkiezing van Barack Obama. Zijn ‘Yes, we can' is een baken van hoop. Het is de plicht van leiders om perspectief te tonen, juist in slechte tijden. Verantwoordelijke leiders blijven optimistisch. Dat betekent overigens niet dat ze blind zijn voor negatieve ontwikkelingen.

Trends op het gebied van leiderschap die al enige jaren gaan de waren, zullen nu een versnelling krijgen, zo meent Roderick Munsters. "Authenticiteit is belangrijk. Tussen je collega's staan in plaats van denken dat je erboven staat. Bescheidenheid. Mensen die ergens voor staan, die niet elke dag in de krant hoeven te staan. Dienend leiderschap krijgt momentum. Dit soort zaken was al gaande, maar het duurt even voordat het overal doorsijpelt."

Dienstbaarheid aan organisatie
Henk Breukink, die een deel van zijn loopbaan bij Shell in de HR werkte, ziet kansen voor leiderschap dat mensen bindt via loyaliteit aan de organisatie. "We gaan naar het einde van een tijdperk waarin het belang van het individu voorop stond; het gaat weer meer om de dienstbaarheid aan de organisatie."

Uit de jaarlijkse survey van Philips onder 120.000 medewerkers kwam in september 2008 onder meer naar voren dat de onzekerheid was toegenomen. Hayko Kroese: "Dat hebben wij vertaald naar de rol die leiders moeten spelen: zichtbaar zijn in de organisatie. Je moet als leider het verhaal vertellen: ‘ja, we hebben tegenslag, maar we hebben vertrouwen'. Het uitstralen van vertrouwen op een geloofwaardige manier is heel belangrijk. Leiding geven betekent dat je er staat. Om dat geloofwaardig te doen heb je concrete successen nodig. Daar moet je ook aan werken."

Beoordeling op gedrag
Managers van Philips werden in het verleden alleen afgerekend op resultaten, vanaf vorig jaar zijn ze ook beoordeeld op gedrag. De helft van hun bonus wordt nu bepaald door hun ambitieniveau, klantenoriëntatie, de vraag of ze teamspeler zijn en hun vermogen om een sterk team te bouwen. Dat geldt al voor de top 2.000 en wordt dit jaar doorgetrokken naar de top 40.000.

Meer over de Boardroomagenda 2009:
< Boardroom agenda 2009: Trend 4, De teloorgang van het Angelsaksische model
> Boardroom agenda 2009: Trend 6, Bezinning

Lees ook
> Toon lef en verander je managementstijl
> Vertrouwenscrisis: op zoek naar een nieuw evenwicht
> Winstjagende softie gezocht
> Leiderschap door aandacht
> Topmanagers op eigen benen