Voedselcrisis? Geef kapitaal maar de schuld!
Auteur: Hans Crooijmans | 09-05-2008
De sociaal-democraten in het Europees Parlement denken te weten wie er hoofdschuldig is aan de voedselcrisis die volgens de internationale organisaties inmiddels zo'n veertig landen treft. Dat zijn volgens hen banken en andere ‘casinokapitalisten' die fondsen op de markt hebben gebracht voor beleggingen in onder meer soja, rijst en graan.
‘Het is onethisch en onacceptabel dat banken zich bezighouden met de cynische exploitatie van de armsten op aarde', vindt Martin Schulz de leider van de Europese sociaal-democraten. De Nederlandse europarlementarier Ieke van den Burg (PvdA) zegt het hem braaf na.
Zulke holle retoriek tegen het grootkapitaal slaat bij de gemiddelde burger waarschijnlijk wel aan. Probleem is dat Schulz en Van den Burg de zware beschuldigingen niet onderbouwen. Kan ook niet, want de speculatie door beleggingsfondsen is hooguit een bijzaak. Met hun expliciete oproep tot het verbieden van ‘het deels of geheel speculeren op hogere voedselprijzen', doet het duo op zijn best aan symptoombestrijding. Het oplossen van de voedselcrisis komt er geen stap verder mee.
Het is waar, vooral in Afrikaanse landen bestaat nu een min of meer ernstige vorm van voedselschaarste. Rijst, graan en soja zijn er voor veel arme burgers niet meer te betalen. Het ontstaan van die situatie is echter vooral te herleiden tot structurele oorzaken. Zoals: de stijgende olieprijs. Agrarische productie vergt immers direct en indirect (o.a. kunstmest en transport) veel brandstof. Die duurdere olie zal in de kostprijs moeten worden doorberekend worden (of willen de socialisten misschien ook de ‘speculatie' in olie verbieden?)
Twee: de liberalisering van de handel in agrarische producten gedurende de afgelopen tien jaar. Gevolg daarvan was dat een einde kwam aan de zelfvoorziening waarnaar landen - ook die van de EU - tot die tijd streefden. Lokale boeren konden niet meer op tegen de zich in agrarische productie specialiserende landen als India en Thailand. Maar onder meer als gevolg van misoogsten, groeiende welvaart en stijgende consumptie van vlees (dieren eten veel graan) kunnen die landen de vraag niet meer aan. Komt bij dat ze nu prioriteit geven aan voeding van hun eigen bevolking. De arme importlanden zien het met lede ogen aan.
Drie: de grote financiële stimulansen voor de teelt van gewassen voor biobrandstoffen, die veel landbouwareaal en productievermogen opeisen. Te zot voor woorden die teelt, ook in milieuopzicht, maar op het stopzetten van de bio-gekte rust een politiek taboe. Ook en vooral bij de sociaal-democraten.
Populistische praatjes kunnen de voedselcrisis niet wegnemen. De oplossing moet eerder gezocht worden in hogere landbouwproductie. Hogere wereldmarktprijzen lokken immers investeringen uit die zullen leiden tot uitbreiding van het landbouwareaal, betere technieken en slimmer en intensiever gebruik van de bodem. Aanbod hoeft geen probleem te zijn, want in principe is er eten genoeg voor 24 miljard mensen, weten landbouweconomen.
Op korte termijn zouden de agrarische markten al gebaat zijn bij stopzetting van de zware subsidiering van gewassen voor biobrandstof. Dan zullen veel boeren weer besluiten om hun gewas als voedsel aan te bieden en zakken de marktprijzen vanzelf. En, ter geruststelling van de sociaal-democraten: de rendementen van de beleggingsfondsen zullen pijlsnel dalen.
Opinie artikelen van Hans Crooijmans
Hegemonie Amerikaanse economie loopt onvermijdelijk ten einde
De hegemonie van de Verenigde Staten loopt onvermijdelijk ten einde. Optimisten prijzen de werklust, de hoge R&D-uitgaven en goede universiteiten van de Amerikanen. Maar de wereldmacht is verworden tot een reus met lemen voeten. Lees verder
Europese Unie is geen eenheid
De Russen verruilen wodka voor wijn. Bonanza voor de succesvolle wijnimporteur Dimitri Chitrov. Over de Europese Unie is hij sceptisch. "Ik begrijp het hele concept niet; bijzonder groot, enorm veel bureaucratie, ontelbare wetten en regels." Lees verder
Kranten krijgen het nog zwaarder
We moeten weg van print en overschakelen op internet, horen we uitgevers al jaren verkondigen. In professionele marktsegmenten blijkt dat over het algemeen een heel zinnige strategie, zoals concerns als Reed Elsevier en Wolters Kluwer bewijzen. Wetenschappers, juristen, accountants, belastingadviseurs, maar ook makelaars en autodealers; ze hebben hun vaktijdschriften massaal ingeruild voor online-abonnementen. Lees verder
Kenniseconomie of lagelonenland?
Wat moet Nederland zijn: een kenniseconomie of een lagelonenland? Ieder weldenkend mens, zal kiezen voor de eerste optie. Sinds jaar en dag is het vestigen en versterken van een op ‘hoogwaardige' productie en dienstverlening gestoelde economie een prioriteit van politiek, bedrijfsleven en vakbeweging. Lees verder
Dure olie heeft ook prettige kant
Meer dan 135 dollar werd deze week voor een vat olie betaald. Een prijsexplosie, heet zoiets. Want nog geen drie maanden geleden is pas de grens van 100 dollar overschreden. En precies een jaar geleden werd voor het eerst meer dan 70 dollar per barrel betaald. Kortom, olie doet de bijnaam van ‘zwart goud' weer alle eer aan. Lees verder
Nieuw Duits avontuur ING
Het is nog geen enkele buitenlandse bank gelukt, maar ING is bezig om een sterke marktpositie op te bouwen in Duitsland. De bankverzekeraar bezit er al de internetbank Diba en doet nu een verwoede poging om de hypotheekverstrekker Interhyp aan de haak te slaan. Lees verder
Nederland koploper onder euro-kneuzen
Ze ogen fraai, de economische groeicijfers waarmee Nederland ook over het eerste kwartaal kan pronken. Ruim beter bijvoorbeeld dan het Europese gemiddelde. En bemoedigend is ook dat het de belangrijkste handelspartner, Duitsland goed gaat. Lees verder
Particuliere belegger niet langer schlemiel
Het aantal Nederlanders dat het aandurft om zelf te beleggen nam sinds vorig jaar met zo'n 5 procent af. En de volhouders zijn alleen maar pessimistischer geworden over hun eigen financiële situatie, de vooruitzichten van de economie en het beursklimaat. Lees verder
Bod Microsoft op Yahoo slaagt (nog) niet
Precies 33 dollar per aandeel oftewel de lieve som van 45 miljard dollar bood Microsoft voor Yahoo. Maar Jerry Yang, mede-oprichter en huidig CEO van het zoekmachinebedrijf, achtte dat ruim 10 procent te laag. Een boude bewering. Want nadat Microsoft het bod introk, straften beleggers de koers van Yahoo genadeloos af. Lees verder
Topmanagers blind voor kredietcrisis
De Bank of England beweert in een gisteren verschenen rapport dat het dieptepunt van de kredietcrisis achter ons ligt. Dat is mooi - als het waar is. Maar nog mooier zou het zijn als er lessen worden getrokken uit dit peperdure drama. Lees verder
Meer opinie
Manager laat werknemers onderpresteren
Een huishouden runnen kunnen we allemaal, van financiën tot HR. Waarom geven managers hun werknemers dan maar zo’n beperkte taak?
Arbeidsmobiliteit anders in publieke en private sector
Er bestaat nog steeds een waterscheiding tussen overheid en bedrijfsleven als het gaat om arbeidsmobiliteit. Terwijl er juist grote behoefte is aan mensen die vertrouwd zijn met beide werelden.
Ronald Meijers: best practice is boerenbedrog
Leidinggevenden en consultants putten bewust uit zinloze middelen om mensen in het gareel te houden.
Opkomende economiën zijn kans voor overnamemarkt
De fusie- en overnamemarkt mag dan sinds het uitbreken van de financiële crisis onder druk staan, kansen zijn er zeker ook. En die komen steeds vaker uit de opkomende markten. Lees verder
Cloud computing: opmars of ondergang van bedrijven
Cloud computing kan de ondergang worden voor bedrijven, omdat het IT-vakgebied er nog niet klaar voor is.
Stewardess
De Nederlandse Corporate Governance Code verwacht van aandeelhouders in Nederlandse beursvennootschappen dat ze zich gedragen als een steward. In Engeland is daarvoor in 2010 zelfs speciaal een Stewardship Code gepubliceerd.
Overheden zitten klem tussen wil en wet
Overheden moeten klantgerichter werken, maar ze moeten tegelijkertijd recht doen aan procedures en wetten. Een spagaat, maar geen onmogelijke. Lees verder
Verduurzaming van commercieel vastgoed
Verduurzaming van vastgoed is dé manier om verhuur- en verkoopbaarheid van panden te verhogen. Het resultaat van investeringen wordt na een paar jaar zichtbaar, maar er is ook direct rendement. Lees verder
Gebruik ook die rechterhersenhelft eens cfo!
Cfo’s moeten zich bij herstructureringen ontpoppen tot partner in change van de ceo. Maar dan moeten ze wel werken aan hun blinde vlek: het ‘menselijke vlak.’ Lees verder
