Grijs gebied

Auteur: | 07-12-2015

Grijs gebied

Is het terecht dat topman Martin Winterkorn van autoconcern Volkswagen eind vorige maand opstapte? Als hij afwist van het gesjoemel met software in dieselauto’s, dan is het antwoord: ja. Als hij daar niets van afwist, dan is het antwoord ook ja.

Als bestuursvoorzitter ben je nu eenmaal verantwoordelijk. Het is misschien een illusie te denken dat je als voorzitter op de hoogte bent van alles wat er speelt binnen je bedrijf, maar de vraag is wel in hoeverre het bestuur van Volkswagen ruimte geeft aan het openlijk bespreken van zaken en het toegeven van fouten. Is er bij Volkswagen überhaupt een cultuur waarin ethische en morele dilemma’s aandacht krijgen, of zijn er financiële belangen die altijd een tikkeltje zwaarder wegen?

Winterkorn stelde in een verklaring geschokt te zijn door de grootschalige manipulatie binnen zijn bedrijf. Zijn vertrek was nodig omdat de integriteit van Volkswagen als geheel in het geding was en men reputatieschade vreesde voor de hele Duitse auto-industrie. Na zijn opstappen krabbelde het aandeel dat door het schandaal in een vrije val was geraakt wat op, maar het concern riskeert nog altijd een miljardenboete. Daarnaast is het Duitse Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek begonnen naar zowel Volkswagen als Winterkorn. Zover kan het dus komen.

Een reputatie waaraan decennia met zorg en liefde is gesleuteld, kan in een onbewaakt moment teniet worden gedaan. Ineens valt alles en iedereen over je heen en ben je het respect kwijt.
Banken weten dat maar al te goed, getuige de hardnekkige negatieve beeldvorming die er nog altijd is. De Rabobank probeert daar verandering in te brengen, vertelt bestuursvoorzitter Wiebe Draijer in zijn interview. ‘Er zijn de afgelopen tijd dappere keuzes gemaakt. We hebben de bankierseed getekend. Ik geloof daar erg in, niet zozeer vanwege de juridische kracht, want die is beperkt. Maar vanwege de moraliteit: het feit dat jij die eed tekent, je bindt aan die moraliteit, in het bijzijn van je collega’s, dat heeft betekenis.’ De Rabobank wil daarin nog verder gaan en heeft ‘een week van waarden’ georganiseerd, waarin gesprekken worden gevoerd over gedrag en cultuur.

Advocaat Peter Wakkie, tevens voorzitter van de rvc van Wolters Kluwer en TomTom spreekt in zijn interview relativerend over reputatiekwesties en zegt te geloven in de helende werking van de tijd. ‘Er zullen altijd wel incidenten komen, maar na verloop van tijd zijn mensen die weer vergeten.’ Dat betekent geenszins dat Wakkie niet gelooft in zoiets als bestuursintegriteit en het bewaken daarvan. Er zijn natuurlijk wettelijke regels waaraan bestuurders zich moeten houden. Ze vormen de basis voor integriteit, maar de moeilijkheid is dat integriteit een grijs gebied is en juist gaat over het stuk dat niet is vastgelegd in regels. ‘Het zijn geen tien geboden die we kunnen oplepelen’, zegt Wakkie. Wat een bestuurder uiteindelijk beslist, is in hoge mate contextafhankelijk. Je kunt een prachtig theoretisch kader hebben over hoe integer te handelen, maar als zich een buitenkans voordoet voor een bedrijf dan kan dat kader wel eens minder prioriteit krijgen.

Misschien kan een bestuurder er hooguit naar streven een zo goed mogelijk rendement te realiseren op een nette en fatsoenlijke manier. Maar wat de één onder fatsoenlijk verstaat, kan voor de ander weer anders liggen. Bovendien: fatsoen is mooi, maar soms zijn de prikkels zo sterk dat mensen zich er wel eens wat minder aan gelegen laten. Daarom moeten juist bestuurders zich omringen met kritische geesten die hen er voor behoeden aan die prikkels toe te geven.

Dit Hoofdredactioneel commentaar is gepubliceerd in Management Scope 09 2015.


Walter Vesters
Hoofdredacteur a.i. Management Scope

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 0 | 0 Waarderingen

Corporate Governance

In dit dossier

Meer opinie