Marx voor managers

Auteur: Mathijs Bouman | 26-03-2007

De aandeelhouder is de nieuwe paria van de maatschappij. Het is een egoïstische, exhibitionistische, risicomijdende parasiet en geldwolf, meent managementgoeroe en cryptomarxist Mathieu Weggeman.

Als bowlingballen uit een overvolle bergkast komen ze tevoorschijn gerold, de tegenstanders van de vrije markt en de kapitalistische economie. Zo wil Agnes Jongerius (FNV) marktwerking terugdraaien, heeft Wouter Bos genoeg van privatiseringen en opent managementgoeroe Mathieu Weggeman de aanval op de aandeelhouder.

Die laatste kreeg daarvoor afgelopen vrijdag alle ruimte in NRC Handelsblad. Onder de kop 'Niet de werkers maar de geldwolven zijn de baas' schreef hij een lange tirade tegen de moderne aandeelhouder. Alle bekende verdachtmakingen komen langs. Aandeelhouders zijn 'geldwolven' en het systeem is op egoïsme gebaseerd. Innovatie interesseert de aandeelhouder niet, want hij wil snelle winst. Aandeelhouders zijn 'parasieten' die 'schaamteloos de macht van het geld exploiteren' en de 'acceptatie van exhibitionistische geldwolverij is tot grote hoogte gestegen'. Schelden doet geen pijn, meneer Weggeman. En het maakt uw artikel ook niet overtuigender. Waarom is geld verdienen door in aandelen te beleggen 'exhibitionistische geldwolverij', en beleggen in grondstoffen of obligaties niet? En is 895 euro (ex. btw) per persoon vragen voor het bijwonen van een 'prettig ontregelde 'workshop provocerend adviseren' dan geen geldwolverij? Natuurlijk willen aandeelhouders geld verdienen, en is hun drijfveer egoïsme. Maar is dat voor ondernemers, werknemers en managementgoeroes echt zoveel anders? Het artikel bevat meer dan gescheld. Interne tegenspraak, bijvoorbeeld. De auteur verwijt aandeelhouders dat ze niet betrokken zijn bij het bedrijf, en hun aandelen verkopen zodra het even tegenzit. Maar tegelijkertijd vindt Weggeman dat aandeelhouders die zich wèl betrokken tonen, en met een minderheidsbelang proberen de strategie van het bedrijf te veranderen, ook niet deugen. Blijkbaar is de enige goede aandeelhouder de belegger die nooit verkoopt en altijd zijn mond houdt. Da's lekker makkelijk voor het management, natuurlijk - en voor de managementgoeroes die daar aan adviseren. Vals pathos is een ander hoofdelement van Weggemans opinie. Zo schrijft hij: 'We zijn het normaal gaan vinden dat hardwerkende mensen de opbrengsten van hun arbeid voor een groot deel afgeven aan anderen die zij niet kennen en die daar bovendien niets voor hebben hoeven te doen.' Wie zijn handen niet vies maakt, verdient ook geen winst, vindt Weggeman. Dat de aandeelhouders toch echt het geld bij elkaar hebben gebracht om de machines en gebouwen te betalen, speelt blijkbaar geen rol. Net zo min als het feit dat het deel van het bruto binnenlands product dat naar werknemers gaat, in Nederland al twintig jaar rond de 80 procent ligt. De 'hardwerkende mensen' krijgen dus net zo'n groot deel van de taart als voorheen. Eigenlijk is Weggeman gewoon een ouderwetse marxist. Hij gelooft vast niet in de arbeidersheilstaat en wenst heus geen nieuwe goelags. Maar zijn analyse van het 'probleem' is niet anders dan die van Karl Marx, die schreef: 'Kapitaal is dode arbeid, die zoals een vampier, slechts tot leven komt door het opzuigen van levende arbeid en des te meer leeft naarmate hij meer arbeid opzuigt.'(Das Kapital)