Wouter Bos mist helaas oranjegevoel

Auteur: Hans Crooijmans | 07-09-2007

Er is ‘geen uitverkoop van Nederlandse bedrijven' gaande en we hebben last van een ‘misplaatst oranjegevoel'. Dat zei Wouter Bos tijdens een bijeenkomst van het Holland Finance Center, een instituut dat Nederland wil promoten als vestigingsplaats.

Hmm, recente cijfers van Iris duiden wel degelijk op een uitverkoop. En waarom is een oranjegevoel misplaatst?
Minister Bos is in het recente verleden niet ten onrechte voor een draaikont uitgemaakt. Maar wat hij in Amsterdam betoogde sluit naadloos aan bij een artikel van zijn hand dat NRC Handelsblad in de zomer van 1999 plaatste.

Daarin laat Bos weten dat begrippen als ‘Nederlandse belangen' en ‘nationale bedrijven' bij hem weinig emotie losmaken. 'De economie wordt in toenemende mate gekenmerkt door het steeds minder relevante onderscheid tussen grenzen en nationaliteiten'. Hier schreef iemand die kort tevoren voor de PvdA de Tweede Kamer was gekomen. Bos, voormalig expat bij Shell, verbaasde zich over ‘achterhaalde chauvinistische gevoelens' in Nederland.

Bos is niet de enige. Het proces is onstuitbaar, klinkt het in leidende kringen van politiek en zakenwereld. Zeggenschap verschuift naar Brussel. Bedrijven klonteren samen tot Europese of mondiaal opererende ondernemingen. De Nederlandse economie is slechts een radertje in het grote geheel. Dat kan volgen hen helemaal geen kwaad. Door internationale schaalvergroting en specialisatie gaan bedrijfsleven en economie efficienter draaien. ‘Nederland heeft altijd baat gehad bij een open economie' en ‘de consument wordt er beter van', luiden steevast de argumenten waarmee kritikasters om de oren worden geslagen.

Maar klopt dit wel? Is de huidige overnamegolf inderdaad een natuurverschijnsel waartegen niks valt uit te richten? Nou, nee. De verkwanseling van veel Nederlandse bedrijven heeft tegenwoordig alles te maken met mismanagement, financieel eigenbelang van topbestuurders en gebrek aan ruggegraat.

Politici, zakenlui en economen kunnen ook altijd heel mooi uitleggen dat de consument beter wordt van de grote, vrije en open markt die ze voorstaan. Maar die consument is ook burger. Voor hem telt meer dan de laagste prijs voor een vliegticket of een spotgoedkope platte tv uit China. De burger wil een harmonische samenleving, zijn baan behouden. En hij is chauvinistisch, ja.

Weglekken van nationale soevereiniteit, verdwijnen of verkopen van bedrijven die een trots gevoel opriepen (zoals KLM, ABN AMRO, Fokker of DAF); het geeft bij menigeen een gevoel van onbehagen. Zoals ook een groot deel der natie er een kater aan overhoudt als het Nederlands Elftal zich niet voor het WK plaatst.

Brussel voert onze handelspolitiek, in Frankfurt wordt het monetaire beleid bepaald. Maar belastingheffing en sociale stelsel bijvoorbeeld, zijn en blijven nationaal. Van een identifiatie met Europa is geen sprake. Geen enkel land heeft zich al aangemeld voor samentrekking met een andere EU-staat. Welke Nederlander, Deen, Duitser of Italiaan voelt zich al Europeaan?

Het dedain van de zakelijke en politieke elite over wat zij vaak noemt ‘bekrompen nationaal denken' is misplaatst. Te meer omdat andere landen zich - vaak wel met succes - sterk maken voor hun eigen bedrijven en belangen. Frankrijk, Duitsland, Italie, Spanje, zelfs de Verenigde Staten; ze houden er allemaal protectionistische trekjes op na. Bijvoorbeeld als het om hun energiebedrijven, luchtvaartmaatschappijen of boeren gaat. En is iedereen alweer vergeten hoe diverse Europese landen zich niks aantrokken van het Stabiliteitspact?

Succesvol kapitalisme, betoogt econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz, vereist een combinatie van sterke ondernemingen en een sterke, ondersteunende staat. Fransen en Duitsers hebben dat allang begrepen. De belangen van Nederland - met een economie die toch tot de 15 grootste ter wereld behoort - zijn volgens lieden als Wouter Bos het verdedigen kennelijk niet waard. Een slechte zaak.

Opinie artikelen van Hans Crooijmans

Dure olie heeft ook prettige kant

Meer dan 135 dollar werd deze week voor een vat olie betaald. Een prijsexplosie, heet zoiets. Want nog geen drie maanden geleden is pas de grens van 100 dollar overschreden. En precies een jaar geleden werd voor het eerst meer dan 70 dollar per barrel betaald. Kortom, olie doet de bijnaam van ‘zwart goud' weer alle eer aan. Lees verder

Nieuw Duits avontuur ING

Het is nog geen enkele buitenlandse bank gelukt, maar ING is bezig om een sterke marktpositie op te bouwen in Duitsland. De bankverzekeraar bezit er al de internetbank Diba en doet nu een verwoede poging om de hypotheekverstrekker Interhyp aan de haak te slaan. Lees verder

Nederland koploper onder euro-kneuzen

Ze ogen fraai, de economische groeicijfers waarmee Nederland ook over het eerste kwartaal kan pronken. Ruim beter bijvoorbeeld dan het Europese gemiddelde. En bemoedigend is ook dat het de belangrijkste handelspartner, Duitsland goed gaat. Lees verder

Particuliere belegger niet langer schlemiel

Het aantal Nederlanders dat het aandurft om zelf te beleggen nam sinds vorig jaar met zo'n 5 procent af. En de volhouders zijn alleen maar pessimistischer geworden over hun eigen financiële situatie, de vooruitzichten van de economie en het beursklimaat. Lees verder

Voedselcrisis? Geef kapitaal maar de schuld!

De sociaal-democraten in het Europees Parlement denken te weten wie er hoofdschuldig is aan de voedselcrisis die volgens de internationale organisaties inmiddels zo'n veertig landen treft. Dat zijn volgens hen banken en andere ‘casinokapitalisten' die fondsen op de markt hebben gebracht voor beleggingen in onder meer soja, rijst en graan. Lees verder

Bod Microsoft op Yahoo slaagt (nog) niet

Precies 33 dollar per aandeel oftewel de lieve som van 45 miljard dollar bood Microsoft voor Yahoo. Maar Jerry Yang, mede-oprichter en huidig CEO van het zoekmachinebedrijf, achtte dat ruim 10 procent te laag. Een boude bewering. Want nadat Microsoft het bod introk, straften beleggers de koers van Yahoo genadeloos af. Lees verder