Wouter Bos mist helaas oranjegevoel

Auteur: Hans Crooijmans | 07-09-2007

Wouter Bos mist helaas oranjegevoel

Er is ‘geen uitverkoop van Nederlandse bedrijven' gaande en we hebben last van een ‘misplaatst oranjegevoel'. Dat zei Wouter Bos tijdens een bijeenkomst van het Holland Finance Center, een instituut dat Nederland wil promoten als vestigingsplaats.

Hmm, recente cijfers van Iris duiden wel degelijk op een uitverkoop. En waarom is een oranjegevoel misplaatst?
Minister Bos is in het recente verleden niet ten onrechte voor een draaikont uitgemaakt. Maar wat hij in Amsterdam betoogde sluit naadloos aan bij een artikel van zijn hand dat NRC Handelsblad in de zomer van 1999 plaatste.

Daarin laat Bos weten dat begrippen als ‘Nederlandse belangen' en ‘nationale bedrijven' bij hem weinig emotie losmaken. 'De economie wordt in toenemende mate gekenmerkt door het steeds minder relevante onderscheid tussen grenzen en nationaliteiten'. Hier schreef iemand die kort tevoren voor de PvdA de Tweede Kamer was gekomen. Bos, voormalig expat bij Shell, verbaasde zich over ‘achterhaalde chauvinistische gevoelens' in Nederland.


Bos is niet de enige. Het proces is onstuitbaar, klinkt het in leidende kringen van politiek en zakenwereld. Zeggenschap verschuift naar Brussel. Bedrijven klonteren samen tot Europese of mondiaal opererende ondernemingen. De Nederlandse economie is slechts een radertje in het grote geheel. Dat kan volgen hen helemaal geen kwaad. Door internationale schaalvergroting en specialisatie gaan bedrijfsleven en economie efficienter draaien. ‘Nederland heeft altijd baat gehad bij een open economie' en ‘de consument wordt er beter van', luiden steevast de argumenten waarmee kritikasters om de oren worden geslagen.


Maar klopt dit wel? Is de huidige overnamegolf inderdaad een natuurverschijnsel waartegen niks valt uit te richten? Nou, nee. De verkwanselingvan veel Nederlandse bedrijven heeft tegenwoordig alles te maken met mismanagement, financieel eigenbelang van topbestuurders en gebrek aan ruggegraat.


Politici, zakenlui en economen kunnen ook altijd heel mooi uitleggen dat de consument beter wordt van de grote, vrije en open markt die ze voorstaan. Maar die consument is ook burger. Voor hem telt meer dan de laagste prijs voor een vliegticket of een spotgoedkope platte tv uit China. De burger wil een harmonische samenleving, zijn baan behouden. En hij is chauvinistisch, ja.


Weglekken van nationale soevereiniteit, verdwijnen of verkopen van bedrijven die een trots gevoel opriepen (zoals KLM, ABN AMRO, Fokker of DAF); het geeft bij menigeen een gevoel van onbehagen. Zoals ook een groot deel der natie er een kater aan overhoudt als het Nederlands Elftal zich niet voor het WK plaatst.


Brussel voert onze handelspolitiek, in Frankfurt wordt het monetaire beleid bepaald. Maar belastingheffing en sociale stelsel bijvoorbeeld, zijn en blijven nationaal. Van een identifiatie met Europa is geen sprake. Geen enkel land heeft zich al aangemeld voor samentrekking met een andere EU-staat. Welke Nederlander, Deen, Duitser of Italiaan voelt zich al Europeaan?


Het dedain van de zakelijke en politieke elite over wat zij vaak noemt ‘bekrompen nationaal denken' is misplaatst. Te meer omdat andere landen zich - vaak wel met succes - sterk maken voor hun eigen bedrijven en belangen. Frankrijk, Duitsland, Italie, Spanje, zelfs de Verenigde Staten; ze houden er allemaal protectionistische trekjes op na. Bijvoorbeeld als het om hun energiebedrijven, luchtvaartmaatschappijen of boeren gaat. En is iedereen alweer vergeten hoe diverse Europese landen zich niks aantrokken van het Stabiliteitspact?


Succesvol kapitalisme, betoogt econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz, vereist een combinatie van sterke ondernemingen en een sterke, ondersteunende staat. Fransen en Duitsers hebben dat allang begrepen. De belangen van Nederland - met een economie die toch tot de 15 grootste ter wereld behoort - zijn volgens lieden als Wouter Bos het verdedigen kennelijk niet waard. Een slechte zaak.

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 0 | 0 Waarderingen

Meer opinie