Zzp’ers zijn geen ondernemers

Auteur: Esther van Rijswijk | 20-12-2007

Een groeiende groep werknemers wordt eigen baas. Ze zeggen hun baan op, en verhuren zichzelf per uur, of per project. Staatsecretaris Heemskerk hoopt dat het ‘echte' ondernemers zijn, die vroeg of laat ook personeel aan zullen nemen. Vergeet het maar.

VVD-Kamerlid Stef Blok noemt ze de ‘de helden van de moderne economie,' zelfstandigen onder personeel (zzp'ers). En ook Staatssecretaris Frank Heemskerk (PvdA) prijst wat we vroeger freelancers noemden, de hemel in. Het snel groeiende leger van zzp'ers is volgens Heemskerk goed voor werkgelegenheid, productiviteit en innovatiekracht. Afhankelijk van de definitie zijn er op dit moment zo'n 250 tot 600 duizend zzp'ers. Als hun aantal in het huidige tempo doorgroeit, zijn het er in 2010 een miljoen, zo verwacht FNV-zelfstandigen.

Overigens vreest Heemskerk als rechtgeaard socialist de zzp'ers ook. Want als hun aandeel te groot wordt, dan bedreigen ze de solidariteit en de collectieve voorzieningen.
Heemskerk is bang dat er een trend komt waarbij gezonde, kansrijke mensen voor zichzelf beginnen, en dat de groep met grote risico's achterblijft in het collectief.

Maar zo ver is het nog lang niet, zo stelt hij, en voorlopig wil hij vooral het ‘ondernemerschap' promoten. Zzp'ers de ruimte geven, dus.

Maar zijn zzp'ers eigenlijk wel ondernemers?

Zeker: ze nemen risico. Ze stappen uit het stelsel van sociale zekerheid, en zijn daardoor kwetsbaar. Dat doen ze om allerlei redenen: omdat eigen baas willen zijn, of de vrijheid willen hebben in hun keuzes voor wie, hoe en wanneer ze willen werken. Of ze doen het om werken en zorgen beter te kunnen combineren.
Maar wie lekker eigenwijs eigen baas wordt, is nog geen ondernemer. Echte ondernemers zijn altijd op zoek naar de hefboom: die zoeken allerlei manieren om winst te maken die groter is dan ze ooit, op basis van uurtje factuurtje, zelf in hun eentje bij elkaar kunnen verdienen. Echte ondernemers, kortom, schakelen kapitaal in - van de bank, of menselijk kapitaal - om meer geld te kunnen verdienen dan ze in hun eentje ooit bij elkaar kunnen schrapen.

Zzp'ers doen dat niet.

Daarmee zijn ze niet onbelangrijk. Sterker nog: ze zijn de smeerolie van de economie, zo laat een recente studie van het EIM zien. Bedrijven hebben zzp'ers nodig vanwege hun flexibiliteit en - ze zijn nooit ziek! - betrouwbaarheid. Bovendien houden zzp'ers andere bedrijven scherp, omdat ze soms met ze concurreren. De 19 miljard euro die zzp'ers volgens het EIM bijeenvegen, zijn goed voor zo'n 3 procent van het bruto binnenlands product, en dat is een voorzichtige schatting.

Heemskerk hoopt stiekem dat zzp'ers zich vaker ontwikkelen tot bedrijven die personeel aannemen. ‘Elk procentpunt groei in het aantal starters, verhoogt de groei van de arbeidsproductiviteit met 0,11 procentpunt,' zo stelt hij. Maar vooralsnog groeit het aantal starters, maar daalt het aantal mensen dat de gemiddelde starter aan het werk helpt. Van 1,7 in 2000 naar 1,5 vorig jaar.

Heemskerk moet twee zaken uit elkaar halen. Hij moet ondernemers, mensen die een bedrijf op poten willen zetten en groot willen worden, helpen omdat ze werkgelegenheid en groei creëren. En hij moet zzp'ers helpen, omdat ze de smeerolie zijn in de economie.

Opinie artikelen van Esther van Rijswijk

Erfbelasting: niet te vroeg juichen

Staatssecretaris Jan Kees de Jager (CDA) van financiën gaat het omzeilen van de successiebelasting aanpakken. Dat werd tijd. Het Nederlandse erfrecht is vooral een leuke bron van inkomsten voor notarissen en fiscalisten. Jammer dat de verlaging van de tarieven alleen doorgaat als Jager ook slaagt in zijn missie. Lees verder

Voedselcrisis: bevolkingsopstand

De sterke stijging van voedselprijzen leidt wereldwijd tot een steeds geweldadiger opstand onder de bevolking. In Haïti vielen doden, op de Philippijnen moeten boeren hun rijstvelden bewaken, en in in Jakarta staken de tempehverkopers. Oorzaak? De groeiende en vooral almaar rijker wordende wereldbevolking. Maar ook de concurrentie tussen motor en maag. Lees verder

Economie is weer leuk

Economie een saaie wetenschap? Welnee. Het wordt zelfs steeds leuker. Dankzij economen begrijpen we waarom online daters liegen, de rijken rijk zijn, en waarom we niet sparen voor ons pensioen. Nu de oplossingen nog. Lees verder

Fed faalt

Het lukt de Fed niet deze kredietcrisis door te komen zonder de schuldigen de helpende hand te reiken. Dat betekent dat een grondige reiniging van de financiële markten er niet inzit, en dat brokkenmakers ook de volgende keer meer risico zullen nemen dan goed voor hen (en ons) is. Lees verder

Wie betaalt de crisis?

De kredietcrisis duurt nu al bijna 8 maanden, en nog steeds is niet duidelijk hoe diep de krach is. De Fed kan het niet alleen af, en schakelt de hulp van het publiek in. Wie betaalt de crisis? Lees verder