Genenbonus of sterftaks?
Maar wat is rechtvaardig? De Amerikaanse filosoof John Rawls heeft daar een mooi gedachte-experiment voor bedacht. Wat zouden we met elkaar afspreken over de verdeling van erfenissen als we daar voor onze geboorte, dus voor dat we weten in welk gezin we terecht komen, over zouden onderhandelen?
We zouden snel overeenkomen dat het krijgen van een erfenis pure mazzel is. Je hebt er niets voor hoeven doen, je ouders hebben het voor je geregeld. Dat rechtvaardigt alvast een gelijke verdeling van al het geërfde geld.
Nog wat verder pratend komen we op het idee dat iemand die het geluk heeft (veel) geld te erven wordt geboren uit intelligentere ouders omdat intelligentie en verdiencapaciteit nou eenmaal een duidelijke verband houden. Degene die geboren wordt in zo'n gezin erft waarschijnlijk ook betere genen die hem in staat stellen meer te verdienen dan anderen. Op dat punt aangekomen is een erfenis een genenbonus met onrechtvaardige trekjes.
Geheel wegbelasten dan maar? Dat niet. Een 100-procent belasting leidt tot een belastingopbrengst van nul want de prikkel wordt weggenomen om veel geld te verdienen als je het niet aan de volgende generatie kan doorgeven. Daar koopt niemand wat voor, ook niet de pechvogel met onvermogende ouders.
Maar de ongeborenen besluiten om erfenissen stevig te belasten. Ze vinden dat rechtvaardig vanwege hun liberale en sociale beginsel van gelijke kansen voor iedereen.