Mindere tijden: Bos is er niet klaar voor
Om de inflatie te beteugelen dienen centrale banken de rente te verhogen. De meeste centrale bankiers willen daar nog niet aan. Zeker niet nu de financiële wereld wordt gegijzeld door een vertrouwenscrisis die diezelfde financiële wereld overigens zelf veroorzaakte. (Voor een hilarisch filmpje over hoe dit gebeurde, klikt u hier.) De Europese Centrale Bank staat echter klaar om in te grijpen.
Een hogere rente zet een rem op de groei van de economie. Burgers en bedrijven raken terughoudend om te lenen en hun (spaard)geld uit te geven. De consumptie wordt evenmin bevorderd wanneer, zoals veel beursanalisten vrezen, beurskoersen een pas op de plaats maken of gaan dalen. Evenmin helpt het wanneer - o.a. door een hogere hypotheekrente - de huizenprijzen een tik krijgen.
Het is waar, de Westeuropese economie staat in behoorlijke mate op zichzelf. Zo'n 80 procent van de handel is bijvoorbeeld intern. Toch is Europa - en al helemaal export-, transport- en transitoland Nederland - niet immuun voor de schadelijke effecten van een met recessie gepaard gaande financiële crisis in de Verenigde Staten of een eventuele groeivertraging in China. Niet voor niets zijn de groeiramingen voor de Europese Unie en Nederland de afgelopen dagen verlaagd.
Burgers, bedrijven, en, niet in de laatste plaats, de overheid; ze zouden er goed aan doen zich alvast in te stellen op mindere tijden. De geschiedenis leert dat met name de overheid daartoe maar slecht bereid of in staat is. Al was het maar omdat politieke beleidsmakers telkens verrast wordt door de economische cyclus: zodra de uitgavenkraan wijd open is gezet, dient de neergang zich alweer aan.
Zo beschouwd verkeert het huidige Nederlandse kabinet in een weinig benijdenswaardige situatie. Enerzijds kan de overheid in grote collectieve sectoren (zoals het onderwijs, de politie, het welzijn en de gezondheidszorg) snel oplopende rekeningen tegemoet zien, onder meer vanwege de mooie beloften die er zijn gedaan en de begrijpelijke roep om hogere salarissen. Tegelijk dreigen echter de begrote belastinginkomsten door afnemende groei te dalen en zullen de financieringskosten vanwege de hogere rente oplopen. Kortom, het begrotingsoverschot dat Bos voor 2011 belooft, wordt zonder impopulaire bezuinigingen onhaalbaar.