Zelfs Greenspan kraakt de vrije markt
Zijn biografie is behoorlijk somber. De economische analyse van de oud-FED-president vertoont een zeldzame twijfel aan zijn eigen libertijnse beginselen. Greenspan, die we kennen als een vrolijke vrije markt jongen, ziet na zijn terugtreden toch een paar vlekjes in het kapitalisme. Hij noemt de inkomensverschillen in Amerika 'zorgwekkend' en is ook bevreesd dat grote delen van de wereldbevolking de voortschrijdende globalisering niet als vooruitgang zien, maar als een angstaanjagend zwart gat. Maestro, zoals topjournalist Bob Woodward hem ooit noemde, trekt niet langer aan de touwtjes en ziet ineens in dat die touwtjes toch behoorlijk nuttige instrumenten zijn om de economie te reguleren.
Greenspan waarschuwt volgende generaties voor een pensioenbom, niet in zijn mysterieuze mix van gedetailleerde economiestatistiek en positieve bezweringsformules, maar in ongebruikelijke apocalyptisch taalgebruik: 'Bijna de hele ontwikkelde wereld staat op de rand van een nooit eerder vertoonde afgrond', schreeuwt hij op bladzijde 475 van de Nederlandse vertaling.
Greenspan heeft daarin natuurlijk gelijk, net als in zijn constatering dat het afkalvende niveau van het middelbare en hoger onderwijs een bedreiging vormt voor de concurrentie positie van een land. 'Als we onze levensstandaard verder willen verbeteren, zullen we ons basis- en middelbaar onderwijs moeten verbeteren of de immigratiebeperkingen voor hoogopgeleide buitenlanders moeten opheffen.' Toch, durft hij over één duistere zaak geen hard oordeel te geven: het dubbele tekort op de begroting en de handelsbalans. Amerika is verslaafd geraakt aan schulden maken en importeren. Greenspan, die nota bene aangeeft dat we moeten sparen om de vergrijzing te kunnen betalen, is over deze zogeheten 'twin defict' niet pessimistisch. In een lang en soms warrig macro-economisch betoog komt hij met de stelling dat er (nog) geen paniek hoeft te zijn. Zijn theorie is deze: door het maken van schulden gaat de groei harder dan door sobere risicomijdende financiering. De cijfers die dit moeten aantonen zijn niet heel eenduidig geeft hij zelf ook toe. Ook over zijn rol als aanjager van een lage rente en de daarmee gepaard gaande leenmanie zwijgt hij.
Niettemin is Greenspan's biografie en dan vooral zijn theoretische onderbouwing van zijn beleid verplichte literatuur voor elke zichzelf respecterende econoom of beleidsmaker. Opvallend dat zijn mening niet eens zoveel meer afwijkt van het afgewogen gedachtengoed van de machtigste man van Nederland, de genuanceerde markteconoom: Rinnooy Kan. De voorzitter van de SER hamert al jaren op de verbetering van ons onderwijsstelsel, recent nog met aanbevelingen voor het VMBO en de lerarensalarissen, en nu ook op de schaduwzijden van globalisering. Het volk heeft even geen zin meer in rationele beslissingen van de traditionele politieke elite, merkt hij: 'Het is voor het eerst in de naoorlogse parlementaire geschiedenis dat de drie grote partijen CDA, PvdA en VVD niet gezamenlijk een meerderheid halen', zegt hij dit weekend in De Volkskrant. De onzichtbare hand moet eens een zweep ter hand nemen en flink te keer gaan, want de economische elite is de weg kwijt.