Het einde van de beleggingshypotheek
Het zijn maar twee alinea's, verstopt in het laatste Kwartaalbericht van De Nederlandsche Bank (DNB), maar een redactie van het Financieele Dagblad zag er '? terecht '? het openingsartikel van de krant van vandaag in. 'Banken ontberen zicht op risico's hypotheken', luidt de alarmerende kop van het artikel. Uit een inventariserend onderzoek is volgens DNB vast komen te staan dat 'de informatievoorziening van instellingen (zowel intern als richting de cliënt) en hun risicobeheer op het gebied van beleggingshypotheken verdere aandacht verdient.'
Dit is gevaarlijk voor zowel de klant als de bank. Wanneer hypotheekverstrekkers onvoldoende kennis hebben over het risicoprofiel en de draagkracht van hun klanten, kunnen die met een ongewenste (en mogelijk onbetaalbare) restschuld blijven zitten. De 'gedupeerde' klanten laten dat natuurlijk niet op zich zitten en zullen proberen hun beleggingsverlies op de banken te verhalen. Stichting Leaseverdriet wordt Stichting Beleggersbedrog, de advocaten wrijven zich nog eens in de handen, en zetten alles op alles om de reputatie van de Nederlandse hypotheekverstrekkers onderuit te halen. Alleen met een beter risicobeheer is dit scenario te vermijden, denkt DNB.
Dat kan zo zijn, maar er is ook een andere manier. Beleggingshypotheken (en spaarhypotheken) bestaan bij de gratie van de hypotheekrenteaftrek. Zonder die aftrek zou niemand er op komen om de hypotheekschuld gedurende de looptijd kunstmatig hoog te houden door in plaats van aflossen een beleggings- of spaarpotje op te bouwen, waarmee de schuld op de einddag in een keer kan worden afgelost. Het is dus de renteaftrek die de huidige wildgroei aan beleggingshypotheken heeft veroorzaakt.
Neem de reden voor deze hypotheken weg, en het probleem van DNB is opgelost. De renteaftrek zou daarom voortaan beperkt moeten worden tot de (denkbeeldige) rente die een huiseigenaar zou betalen als hij een doodgewone annuïteitenhypotheek had. Sparen en beleggen met de aflossing mag dan nog wel, maar de renteaftrek neemt ieder jaar af. Niemand zal meer talen naar een beleggingshypotheek, omdat dan voor iedereen duidelijk is dat die constructie uiteindelijk niets anders is dan beleggen met geleend geld.