De kracht van de krach
Ook deze week nog moesten de Centrale Banken bijspringen om te zorgen dat banken aan geld konden komen. Weliswaar zijn steeds kleinere bedragen voldoende om het financiële systeem draaiende te houden - vorige week verstrekte de ECB nog eendagsleningen ter waarde van 95 miljard euro, deze week was de helft voldoende. Maar stabiel is de situatie niet. De FED, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, stelde gisteren nog 7 miljard dollar beschikbaar.
Meteen nadat de al maanden sluimerende spanning zich vorige week aan de oppervlakte van de markten openbaarde, voelden velen zich geroepen de boel te sussen. Donderdag de 9e meldde de Amerikaanse president George Bush dat de rest van de wereld nog steeds ‘jaloers' naar de Amerikaanse economie kijkt, met lage werkloosheid en lage inflatie. ‘En ik heb me laten vertellen dat er genoeg liquiditeit in het systeem zit om markten te helpen om te herstellen,' voegde hij er aan toe.
Het Internationaal Montetair Fonds (IMF) stelde op 10 augustus dat het ‘opnieuw beoordelen van de kredietrisico's door de banken - wat ertoe leidde dat ze elkaar geen geld meer wilden lenen - ‘managable' was. Ook de ‘fundamentals' waarop de sterke economische groei van de afgelopen tijd gebaseerd was, zijn volgens het IMF nog steeds aanwezig.
De ‘echte' economie draait goed, zo wilden het IMF en Bush maar zeggen, en daar gaat het toch allemaal om. Die echte economie laat zich volgens hen niet uit het veld slaan door wat gedonder met ingewikkelde producten waarvan niemand precies weet wat ze waard zijn, maar waarbij het toch al gauw om een paar honderd biljoen dollar gaat.
Maar daarover verschillen economen nou juist van mening. Want wat is de rol van geld? Is het slechts een handig goedje dat behulpzaam is als het gaat om investeren en kopen van goederen, of het maken van afwegingen daarover? Of hebben de geldstromen die horen bij de open, mondiale economie van vandaag de dag een eigen dynamiek, en kunnen ze een eigen leven gaan leiden?
Anders gezegd: is het mogelijk dat het dreigende instorten van banken in de hele wereld, het failliet gaan van Amerikaanse hypotheekverstrekkers, de uiteenspattende private-equitymythe en het plotsklaps anders inschatten van de risico's die aan leningen verbonden zijn, helemaal los staat van de dagelijkse economie in de supermarkt en op de arbeidsmarkt?
Dat is maar zeer de vraag.