Lange weg beter onderwijs begint bij uzelf

Auteur: Hans Crooijmans | 02-02-2007

Lange weg beter onderwijs begint bij uzelf

CDA, PvdA en ChristenUnie willen kennelijk enkele lastige politiek-economische kwesties (hypotheekrenteaftrek en vergrijzing) voor zich uit schuiven. Niet erg dapper, maar hopelijk wordt de energie die nu vrijkomt in beter onderwijs gestoken.

Dat is nodig, gelet ook op de alarmerende berichten van de laatste week. Scholieren en studenten die actie voeren omdat ze vinden dat ze te weinig leren; de PvdA (!) wil dat er een parlementair onderzoekkomt naar de mislukte onderwijshervormingen die deze partij de afgelopen decennia zelf initieerde.

En de Onderwijsraad gooit er een overtuigend rapporttegenaan dat betoogt dat 15 procent van de kinderen beneden hun kunnen presteren omdat het basisonderwijs te weinig uit hun talenten haalt. We weten trouwens al langer dat het onderwijsniveau in Nederland slecht afsteekt bij bijvoorbeeld Vlaanderen of Noordrijnland-Westfalen. Dat een op de zeven kinderen na de basisschool geen enkel diploma meer haalt. Dat 60 procent van de kinderen uit groep 8 naar het vmbo gaat. En dat ook steeds meer studenten voortijdig afhaken, wat er toe bijdraagt dat slechts 24 procent van de beroepsbevolkign met een op HBO- of universitair diploma de arbeidsmarkt opgaat. Niet best voor een land dat het in toenemende mate moet hebben van kennis en hoogwaardige arbeid. Over de feiten en cijfers zijn onderzoekers, politici en mensen in 'het onderwijsveld' het doorgaans wel eens. Heel anders wordt het als het om oorzaken en mogelijke oplossingen gaat. Zo valt onder onderwijskrachten steeds te beluisteren dat het onderwijs is kapotbezuinigd en dat het helpt om vele miljarden exra uit te trekken voor onder meer kleinere klassen, extra begeleiding van kinderen met achterstanden en, niet te vergeten, flink hogere salarissen. Veel ouders vrezen daarentegen dat het niveau op scholen zo is gedaald vanwege nieuwe onderwijsmethoden, zoals Het Nieuwe Leren. Ze hebben heimwee naar de tijd dat leerkrachten letterlijk voor de klas stonden, louter om kennis over te dragen. Beide benaderingen zijn veel te eenzijdig. Want er bestaat bijvoorbeeld geen direct verband tussen de hoogte van de onderwijsuitgaven van een land en een hoog ondewijsniveau, constanteert de economenadviesclub REA. Evenmin is het zinnig om nostalgisch terug te verlangen naar HBS en Ambachtschool. De maatschappij is veel complexer er dynamischer dan die in de jaren '50 of '60. Van burgers en werknemers wordt gevergd dat ze zichzelf overeind houden onder steeds wisselende omstandigheden. Het kan dus geen kwaad dat het onderwijs daar met zijn methoden op inspeelt. Wat dan wel? Tja, er bestaat geen simpele remedie voor de huidige problemen. 'Het onderwijs' bestaat trouwens ook niet. De problematiek op basisscholen en in het vmbo is een heel andere dan die op lerarenopleidingen of in de universitaire wereld. Toch zijn er overeenkomsten die zich voor algemene maatregelen lenen. Zoals: 1) een grotere nadruk op zuivere kennisoverdracht, meer lesuren. Dan maar wat minder maatschappelijk engagement en buitenschoolse activiteiten. 2) Binnen onderwijsinstellingen dienen de leerkrachten meer voor het zeggen te krijgen en dient de professionele manager zijn plaats te worden gewezen. Dat kan onder meer door de enorme schaalvergroting deels terug te draaien. 3) Opwaardering van het beroep van leerkracht. Het valt op - lees de reacties op dit stuk - dat ook in eigen kring zo geringschattend wordt gedaan over de capaciteiten en motivatie van veel collega's. Meer dan 70 procent van de werkenden in het onderwijs is vrouw en dat is geen gezonde situatie. Ook het opleidingsniveau van leerkrachten ligt te laag. Hogere salarissen? Geen probleem, als er maar perspectief is op betere prestaties. Tussen 2003 en 2006 is de begroting van OCW met ruim 15 procent gestegen, maar behalve de kwaliteit is ook de productiviteit in het onderwijs gedaald. Tenslotte, de droevige situatie van het onderwijs valt zeker niet alleen scholen en leerkrachten aan te rekenen. Ik vrees dat die toestand een reflectie is van de vrijblijvendheid van opvoeding en verloedering van normen en waarden, verschijnselen die de afgelopen decennia kenmerkend waren voor de Nederlandse samenleving. Hopelijk is een kentering aanstaande

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 0 | 0 Waarderingen
editorial_groen.jpg

Opinie-artikelen

In dit dossier

Meer opinie