Geen vrolijke Prinsjesdag
Het vertrek van Rita Verdonk doet de richtingenstrijd binnen de VVD weer oplaaien. De PvdA zit met favoriete kandidaat-voorzitter Jan Pronk in de maag. CDA-kamerleden morren intussen over de naar hun mening te linkse koers die het huidige coalitiekabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie vaart.
Dat laatste is - vanuit CDA-perspectief - zeker niet onwaar. De teneur van veel voortijdig uitgelekte kabinetsplannen is dat er de komende tijd wordt genivelleerd, dat belastingen worden verzwaard en dat de overheid wordt vergroot, zodat die zich meer kan gaan bemoeien met de samenleving. Het gaat allemaal lijnrecht in tegen de uitgangspunten van de drie vorige kabinetten met Balkenende's CDA, maar een kniesoor die zich daarover druk maakt.
Totnogtoe, althans. Heel voorzichtig dringt binnen de grootste regeringspartij door dat het sociaal-economisch beleid van Balkenende-IV in feite door de PvdA - of liever nog: de SP - wordt bepaald. De PvdA heeft namelijk begrepen dat haar grootste electorale concurrent zich aan de linkse kant bevindt. Met ‘sociaal beleid' trachten Wouter Bos en de zijnen daarom de club van Jan Marijnissen de wind uit de zeilen te nemen. En het CDA is daarin meegegaan.
Ga maar na. Verlaging van de kinderbijslag voor hogere inkomens, verhoging van het eigen woningforfait voor dure huizen, het inkomensafhankelijk maken van de arbeidskorting en meebetalen aan de AOW door veelverdienende 65-plussers; zulke maatregelen zijn niet bepaald des CDA's.
De christen-democraten krijgen - en vragen - verdraaid weinig compensatie voor deze ingrepen. De versoepeling van het ontslagrecht die CDA-minister Donner wil doorvoeren voorstelt, is zo ongeveer het enige. Maar dat wetsvoorstel stuit op onoverkomelijke bezwaren van de PvdA.
Na Prinsjesdag zal blijken of het CDA er genoegen mee neemt dat zijn premier verhaaltjes afsteekt over gebrek aan ondernemerschap en concurrentiekracht en over de heersende ‘zesjescultuur' en het tegelijk toelaat dat wie zich onderscheidt direct wordt geconfronteerd met een bemoeizuchtige overheid, lastenverzwaring en nivellerende maatregelen.
Onder normale omstandigheden zou het CDA goede argumenten hebben om met dit kabinet te breken. De opiniepeilingen zijn - nog - relatief gunstig, vooral de PvdA heeft veel meer van verkiezingen te vrezen. De omstandigheden zijn echter niet normaal. Het splijten van de VVD verstrekt de politieke polarisatie. Je hoeft geen profeet te zijn om te voorspellen dat het niet-regeringsfahige uiterst links (Marijnissen) en uiterst rechts (Wilders/Verdonk-aanhang) na nieuwe verkiezingen elk minstens 25 Kamerzetels zullen bezetten. De drie huidige regeringspartijen zouden de VVD - of wat daarvan straks rest - erbij moeten halen om een Kamermeerderheid te halen.
Vooralsnog accepteert het CDA dus een linksgeoriënteerde regering. Maar laat de partij straks niet klagen over een verslechterd ondernemings-, investerings- en vestigingsklimaat.