Aan de top mag het wel wat zakelijker

Mittal koopt Arcelor voor de lieve som van 25,9 miljard euro. Dat is 20 procent meer dan Mittal aanvankelijk wilde betalen. Maar vooruit: er was nog een andere gegadigde, het Russische Severstal. Wat extra pijn doet, is dat Arcelor wegens het (voorlopig?) niet doorgaan van de deal met de Russen, 130 miljoen euro boete moet betalen aan Severstal. Dergelijke breakup fees, varierend van een half tot soms wel twee procent van de transactiesom, zijn helemaal in zwang. Informatieconcern VNU dreigde onlangs bijvoorbeeld 75 miljoen euro te moeten betalen aan Valcon, als het - uiteindelijk geslaagde - overnamebod van die investeringsmaatschappij niet zou zijn doorgegaan. En VNU moet trouwens nog stevig dokken omdat haar aandeelhouders eind vorig jaar de overname van het Amerikaanse IMS Health voorkwamen. De boodschap is: of een overnamepoging afketst of slaagt, het maakt niet uit. Grote kans dat de vennootschap op kosten wordt gejaagd. En er zijn meer partijen die volop garen spinnen bij de huidige vloedgolf van fusies en overnames. Wat te denken van de adviserende investment bankers, de advocaten, de accountants, de actuarissen? Ze zijn nodig, ja. Maar wat zo irriteert is dat de vaak duizelingwekkende tarieven die ze rekenen - net als het betrekkelijk jonge fenomeen van de breakup fee - kennelijk niet ter discussie staan. Ik heb althans nog nooit gehoord dat een bedrijf in dit soort processen zijn huisbank of huisjurist liet weten: 'het moet goedkoper, anders nemen we een andere bankier of advocaat'. Ik vrees dat er zoiets als een financieel-economisch complex bestaat, een coterie van gelijkgestemde 'professionals', waarvan behalve genoemde adviseurs dus ook bestuurders van grote bedrijven deel uitmaken. Ze onderhouden nauwe, niet zelden persoonlijke relaties en willen elkaar het leven vooral niet te zuur maken. Ze komen elkaar overal tegen. Op recepties, in de schouwburg, soms zelfs op verjaardagen. Mijn stelling is dat het bestaan van dit complex heeft bijgedragen aan de grote boekhoudschandalen van de voorbije jaren. Anders gezegd: het mag aan de top allemaal wel wat scherper, zakelijker, minder amicaal. Waarom niet dezelfde houding jegens een potentiële koper, een bankier of een externe jurist als jegens het bedrijf dat de kantinedienst levert, het transport verzorgt of de toiletten schoonmaakt? Dat is pas fair tegenover personeel en aandeelhouders. En het bespaart immense bedragen.