Overwinning der sociaalconservatieven
SP, de Christen Unie, en de PVV van Geert Wilders zijn de onbetwiste winnaars van de verkiezingen. Het CDA is de grootste partij en hoeft maar een paar zetels in te leveren. Het lijkt alsof de Nederlandse kiezer met deze uitslag een totaal versnipperde boodschap afgeeft, van extreem links tot extreem rechts. We belonen het regeringsbeleid van het CDA, maar straffen de VVD om hetzelfde beleid.
Maar er is wel een duidelijke trend zichtbaar: Nederland heeft gekozen voor sociaalconservatieve, antiliberale partijen. Het is precies zoals collega Mark Koster gisteren voorspelde: 'behoudzuchtige krachten dicteren de economische agenda van dit land'. Wie de hoop had dat Nederland zich de komende jaren zou richten op de werkelijk belangrijke economische vraagstukken van deze tijd, komt bedrogen uit. Europese samenwerking, wereldwijde vrijhandel, een onderwijssysteem gericht op talent, werkelijke marktwerking, normalisering van de woningmarkt, flexibilisering van de arbeidsmarkt, ondernemerschap, op markkrachten gebaseerd klimaatbeleid, het zal allemaal in de ijskast belanden. In plaats daarvan krijgen we discussies over herverdeling van de bestaande welvaart, bescherming van de Nederlandse werknemer en industrie, nog veel meer praatjes over normen en waarden, en een nostalgische drang om het Nederland van de jaren vijftig te reconstrueren. Waar is het mis gegaan? Waar zijn de traditioneel zo sterke liberale krachten gebleven? Ze zijn er wel, is mijn overtuiging, maar ze kunnen nergens op stemmen. De Nederlandse politiek is ingericht volgens de verdeling van links en rechts uit de jaren zeventig. In die tijd viel dat samen met de verdeling progressief-conservatief, maar dat is nu niet meer het geval. Wie op de progressief-liberale Wouter Bos stemt, krijgt de sociaalconservatieve CNV-er Ton Heerts er bij. Een stem op de liberale Mark Rutte is een stem op oerconservatief Rita Verdonk. En terwijl Femke Halsema GroenLinks een flinke draai in de goede richting heeft laten maken, zijn CPN en PSP nog lang niet uit die partij verdwenen. Wie niet links of rechts wil stemmen maar progressief-liberaal, kon vroeger terecht bij D66, maar die partij is aan mannetjesmakerij ten onder gegaan. En dat er dit jaar ook een nieuwe liberale partij meedeed, de LibDem, is vrijwel iedereen ontgaan. Dan de oplossing. Wie het weet mag het zeggen. Misschien moeten we hopen dat de SP nu gaat regeren, zodat Nederland kan zien wat er gebeurt met Marijnissen aan het roer. Wellicht moeten we dus nog dieper de put in, voordat het gezonde verstand boven komt drijven