Petri Hofsté leerde halverwege de jaren ’90 toezicht houden in de praktijk, zonder de uitgebreide reglementen, informatieprotocollen, codes en toezichtsvisies die inmiddels onontkoombaar zijn. Als gepokte en gemazelde multicommissaris heeft ze een geheel eigen visie. ‘Publieke zichtbaarheid heeft een grens, net als diversiteit in een bestuur of rvc, en strategie is een gedeelde verantwoordelijkheid van rvb en rvc.’

Er moet meer aandacht komen voor de one-tier board in de corporate governance code. Tenminste, als het aan hoogleraar Barbara Bier (Nyenrode Business Universiteit) ligt. ‘We zijn in Nederland wel erg zuinigjes geweest met het duiden van het one-tier-model. Zowel in wetgeving als in de code. Dat moet in een volgende versie van de code worden rechtgezet.’

Terwijl de nieuwe Monitoring Commissie Corporate Governance Code onder leiding van Rob van Wingerden de governance code tegen het licht houdt, ontspint zich een debat over het wezen ervan. Wat moet er nu eigenlijk wel en niet worden opgenomen in de gedragsleidraad voor beursgenoteerde bedrijven in Nederland? Twee hoogleraren vechten er een robbertje over. ‘Ik zou heel voorzichtig zijn met dingen erbij halen’ versus ‘het maatschappelijk debat naar binnen brengen.’

Miriam van Dongen voert dit jaar voor het eerst de Top-100 Corporate Vrouwen aan, nadat ze eerder al de tweede plaats verwierf in de Top-100 Commissarissen. De invloedrijkste corporate vrouw spreekt zich uit over fundamentele veranderingen in de rvc, zodat het profiel van de gezamenlijke raad beter en meer agile aansluit op thema’s die spelen. ‘De rvb heeft recht op een goede rvc. Ik denk dat bestuurders in deze onzekere tijden veel meer behoefte hebben aan iemand die met hen mee- en vooruitdenkt.’

Hoe kunnen bestuurders en toezichthouders van internationaal opererende bedrijven zich verhouden tot de nieuwe Trumpiaanse visie op duurzaamheid en diversiteit, zonder daarbij hun reputatie in Europa te grabbel te gooien? En hoe voorkom je überhaupt reputatieschade? Professioneel toezichthouder Lizzy Doorewaard en reputatiestrateeg Frank Peters zien een belangrijke rol voor de rvc. ‘Als commissaris heb je de taak om bij crises de rust te bewaren en het bestuur hierin mee te nemen. Ga niet uit angst of onzekerheid vanuit de heup schieten.’

Raden van commissarissen moeten zich weer concentreren op kerntaken als strategie en risicobeheersing. Erg specialistische onderwerpen kunnen beter worden gedelegeerd aan permanente commissies met daarin ook deskundigen en stakeholders. Dat bepleit emeritus hoogleraar corporate governance & responsibility Steven Schuit. ‘Je kunt als commissaris meer als je minder met alles bezig bent.’

FME-voorzitter Theo Henrar maakt zich zorgen over de Nederlandse en Europese industrie. Allereerst is er behoefte aan het ‘straktrekken van de lappendeken van uiteenlopende nationale wet- en regelgeving’ door middel van Europees industriebeleid. Dat is keihard nodig om internationaal te kunnen opboksen tegen de Verenigde Staten en China. ‘We hebben laten gebeuren dat technologieën zijn overgenomen door dat laatste land. We moeten niet langer naïef zijn.’

Weten dat een grootschalig project dreigt te mislukken of weten dat de logistiek binnen een divisie niet op rolletjes loopt: vanaf 1 januari 2025 mogen bestuurders potentiële risico’s niet meer onder de pet houden dankzij de komst van de lang besproken Verklaring Omtrent Risicobeheersing (VOR). VOR-werkgroepvoorzitter Jaap van Manen en hoogleraar Marlies de Vries geven hun visie op de VOR. ‘Eerlijk vertellen wat er speelt op het vlak van risicomanagement getuigt van gezonde koopmansgeest.’

Tien jaar na de introductie van de one-tier board in de Nederlandse wet, zijn er niet veel bedrijven die dit bestuursmodel hanteren. De two-tierstructuur, met gescheiden bestuur en toezicht, is nog steeds dominant. In de praktijk groeien de modellen naar elkaar toe. Dat vraagt om een verduidelijking van het verschil in verantwoordelijkheid tussen commissarissen en non-executives in onze governancecultuur.

Is de onlangs geactualiseerde Nederlandse corporate governance code nog relevant en toekomstbestendig? Wel als de schragende partijen zich constructief opstellen, de samenleving mag meepraten over maatschappelijke verantwoordelijkheid en bedrijven open en eerlijk uitleggen hoe ze hebben gehandeld volgens de geest van de code, schrijft hoogleraar corporate governance Jeroen Veldman.

De voorgestelde actualisatie van de Nederlandse corporate governance code is weinig ambitieus op het gebied van duurzaamheid en de code is geen goede vertolker van het maatschappelijk debat over tal van prangende kwesties. Het is tijd dat de code een lichtend baken wordt voor een maatschappelijk verantwoorde opstelling die aansluit bij Europese wet- en regelgeving, schrijven Leen Paape en Jeroen Veldman. Grijp het momentum aan voor een modernisering van het ondernemingsbestuur.

In roerige tijden is er meer dan ooit behoefte aan leiders die met een betekenisvol verhaal anderen meekrijgen bij het maken van pijnlijke keuzes voor complexe problemen. Leen Paape vond drie van die leiders met een duidelijke visie en vroeg hen hoe we kunnen versnellen op urgente thema’s. In dit essay maakt Paape de balans van deze gesprekken op, met als onontkoombare conclusie dat leiders de lat hoger moeten leggen.

Nyenrode Corporate Governance Instituut-voorzitter Leen Paape is bezorgd over de ongebreidelde datahonger van bedrijven en overheden. Hij geeft vijf redenen waarom u dat ook zou moeten zijn – als individu én als bestuurder. Die laatsten hebben immers een zorgplicht en de samenleving accepteert niet langer wat er gebeurt.

We hebben asociale leiders nodig in Nederland: ceo’s die zich durven te onttrekken aan de eisen van hun omgeving en die hun eigen verantwoordelijkheidsgevoel volgen. Dat vraagt om moed, verwondering en verbeeldingskracht, stelt hoogleraar corporate governance Leen Paape.

De afgelopen decennia hebben we geloofd dat de markt het beste mechanisme biedt om een optimaal resultaat te behalen en hebben we de focus gehad op het efficiënt maken van bedrijfsprocessen en het vergroten van winst. De rek is uit dat vertrouwde systeem, schrijft Nyenrode-hoogleraar Leen Paape. Het is de hoogste tijd voor een nieuw verhaal, waarin verantwoord leiderschap centraal dient te staan.

Maatschappelijke ontwikkelingen en nieuwe risico’s zoals de klimaattransitie zullen leiden tot ingrijpende systeemveranderingen in ondernemingsbestuur. Jeroen Veldman, associate professor van Nyenrode Business Universiteit komt met een oproep aan bestuurders en commissarissen om in stakeholdercoalities actief mee te werken aan het fundament van een nieuw governancegebouw.