De derde draadloze revolutie staat voor de deur

01-10-2007 | Auteur: Saskia Bruyn | Beeld: Aad Goudappel

De derde draadloze revolutie staat voor de deur

De derde draadloze revolutie staat voor de deur. Inzet is dit keer niet de communicatie tussen mensen, maar tussen apparaten. Consument en bedrijfsleven zijn er nog niet helemaal klaar voor.

Bij het woord ‘draadloos' dacht men vroeger aan het enorme mahoniehouten meubel waaruit als door een wonder muziek kwam of een stem, die nieuws bracht over steden en landen die men nog nooit had gezien. Later kwam de draadloze telefonie in beeld, nu aangevuld met internet. Deze verschijnselen hebben zo'n hausse aan nieuwe mogelijkheden en economische activiteit met zich meegebracht, dat de meeste consumenten en ook een deel van de industrie op dit moment weinig belangstelling hebben voor een volgende stap. Zo concentreren Sony Ericsson en Nokia zich liever volledig op de lucratieve markt voor mobiele telefonie en internet, zolang het verzadigingspunt nog niet is bereikt.

Toch houdt de wireless revolution waar we voor staan ook grote beloften in voor winst én voor de kwaliteit van ons leven. Een belangrijk verschil met de huidige fase is dat het niet zal gaan om de communicatie tussen mensen, maar tussen voorwerpen of machines. Voorlopers van deze nieuwe wereld vinden we in de hoek van domotica, computertechniek en productiebedrijven. Samsung, Philips, Honeywell en Hitachi zijn er volop mee bezig.


Struikelblokken


Een vroeg voorbeeld van deze revolutionaire ontwikkeling is RFID, identificatie door radiogolven. Dit is een systeem dat werkt met kleine en relatief goedkope chips vol informatie die aan objecten kunnen worden gekoppeld en van een (niet al te grote) afstand uitgelezen. Zo kunnen producten in de fabriek of winkel worden gevolgd. Het AMC-ziekenhuis heeft eind vorig jaar een RFID-experiment gedaan waarbij instrumenten en zakken bloed werden gemonitord. Van het bloed kon zo voortdurend de temperatuur en de locatie in de gaten worden gehouden. Wanneer in de operatiekamer een zak van het verkeerde type dreigde te worden ingezet, werd dit met een alarm aangegeven. De resultaten worden zeer interessant genoemd. Maar op dit moment zijn de kosten nog een belangrijk struikelblok.


Ook het gebrek aan standaarden staat een doorbraak van draadloze technologie nu nog in de weg. Er is geen orgaan dat wereldwijd regels stelt aan de vorm waarin RFID-informatie zich bevindt of toe te passen protocollen. Nationale overheden bepalen zelf welke frequenties in hun land mogen worden gebruikt, waardoor de werking van een systeem bij de grens zou kunnen ophouden. Bedrijven die nu al met RFID of een verwante technologie aan de slag willen, zijn aangewezen op speciaal voor hen ontwikkelde toepassingen met een beperkte houdbaarheid. Uiteindelijk is het waarschijnlijk dat de betrokken partijen genoegen nemen met één standaard, zoals ze in het verleden ook bij de cd, de dvd, gsm en de barcode (welbeschouwd een primitieve voorganger van de RFID-chip) hebben gedaan.


Sciencefiction


Chips kunnen meer dan alleen informatie bewaren. Door ze te koppelen aan sensoren is het ook mogelijk om nieuwe informatie te genereren. De website Bwired geeft een beeld van de hoeveelheid en soort informatie die een modaal gezin voortdurend produceert. Hoe lang wordt er getelefoneerd en met wie? Hoe laat gaat het licht uit in welke kamer? Hoe lang staat de ijskast open? Op zichzelf triviale gegevens, maar in combinatie is er nieuwe informatie uit te winnen. Zo kan een marketingafdeling zijn voordeel doen met de wetenschap wie welke producten uit de ijskast haalt. En dan is dit nog maar een momentopname van de huidige stand van de techniek. Met de voortschrijdende miniaturisering en de dalende kosten van chips zal nog veel meer informatie ‘geoogst' kunnen worden. Door ze in voedsel of zelfs in mensen te plaatsen, kun je bijvoorbeeld meer te weten komen over hun lichamelijke en mentale toestand.


Niet eerder kwam de techniek zo dichtbij, in ons huis, zelfs onder onze huid


Dit sciencefictiongegeven, dat een goede kans heeft binnen enkele tientallen jaren realiteit te worden, roept diverse vragen en emoties op. Wie mag wat van ons weten, en wat mogen die partijen met die wetenschap doen? Willen we dit eigenlijk wel, en zo nee, is het nog tegen te houden? Het is duidelijk dat de huidige privacywetgeving niet voor deze ontwikkeling is toegerust. Een maatschappelijke discussie is dan ook noodzakelijk, willen we niet door de technische ontwikkelingen overvallen en voor het blok gezet worden. De voortschrijding van de digitale techniek heeft al vaker wetgevers en rechters verrast. Maar nog niet eerder kwam die techniek zo dichtbij, in onze woning, tot op en zelfs ónder onze huid.


Maar zover is het nog lang niet. Na een juichstemming van enkele jaren wordt het duidelijk dat de nieuwe technologie ook beperkingen kent. Van RFID is al aangetoond dat het minder geschikt is voor logistiek gebruik door het leger of voor het opslaan van informatie op paspoorten. De eigenschappen die bij andere toepassingen voordelig uitpakken, zoals leesbaarheid op afstand, blijken hierbij juist een nadeel te zijn. Een Amerikaans bedrijf heeft op een conferentie in Las Vegas gedemonstreerd hoe men met een paspoort van een bepaalde nationaliteit gericht doelwitten kan opblazen, door de koppeling van een RFID-lezer aan een bom. Onverlaten kunnen de gegevens op de chips niet alleen uitlezen, ze kunnen ze met enige extra inspanning zelfs veranderen. Vorig jaar hebben onderzoekers van de VU aangetoond dat het mogelijk is de chips te infecteren met een computervirus, dat na uitlezing de database op het moedersysteem compromitteert. De onderzoekers vinden dat het aan de fabrikanten is om dit te onderkennen en beveiligingsmaatregelen te nemen nu de invoering van RFID zich nog in een pril stadium bevindt.


Zorgen serieus nemen


Om te voorkomen dat het potentieel van de nieuwe technieken door een negatieve publieke opinie schade lijdt of zelfs geheel verloren gaat - denk aan de problemen die de introductie van ‘genvoedsel' vooral in Europa heeft ontmoet - zal de industrie zich op de pr moeten bezinnen. De zorgen van de consument over de mogelijke gezondheidsrisico's van elektromagnetische straling moeten serieus worden genomen. De doorgaans behoorlijk intellectuele Britse krant The Independent publiceerde onlangs een artikel over de risico's van de "electronic smog" van Wi-Fi voor kinderen. De Wi-Fi revolution wordt in deze krant aangeduid als een mogelijke "health time bomb". Diverse Nederlandse actiegroepen ijveren tegen de plaatsing van zendmasten voor umts. Er is ongerustheid in brede lagen van de bevolking, mede gevoed door de Big Brother-achtige implicaties van de nieuwe technologie. Het is zaak dat gevoel tijdig weg te nemen.


Andere bron van zorg is de beschikbaarheid van frequenties voor al deze nieuwe gebruikers. In het deel van het spectrum dat voor deze technologie gebruikt kan worden, is het nu al dringen en het zal op zeker moment ‘vol' zijn. Daar staat tegenover dat door het verfijnen van de technieken voor uitzenden en ontvangen nog heel wat winst is te behalen. Ook op het (mobiele) internet zal de toegenomen activiteit van de pratende apparaten goed te merken zijn. De beschikbare capaciteit is door de huidige dichtheid van breedbandnetwerken - zowel in de grond als in de lucht - nog zó groot dat daar op de korte en middellange termijn weinig problemen te verwachten zijn.
Hoe en wanneer is nog niet precies te zeggen, maar dat - na radio en telefonie - de derde wireless revolution er gaat komen, staat wel vast.


Het is nu aan bedrijven en overheden om belemmeringen en (vermeende) veiligheids- en gezondheidsrisico's weg te nemen, en zich te bezinnen op de mogelijkheden van de nieuwe wereld die voor ons opengaat. Het is nu nog bijna niet voor te stellen wat door toepassing van draadloze technieken aan efficiency en gemak is te winnen. De RFID-muizenval van Rentokil die zelf meldt wanneer hij beet heeft, is een voorproefje.

Wat vond u van het artikel? Stem / Waardeer:



Score 4 | 1 Waardering

White collars working blue

Van knelpunt in uw operationeel proces naar meetbaar en blijvend resultaat? Kijk hoe First Consulting dit samen met uw medewerkers aanpakt. >> Bekijk filmpje

Meer achtergrond artikelen