Gevaar: hoogconjunctuur in Nederland
Auteur: Hans Crooijmans | 07-08-2007
Met de Nederlandse economie is het hollen of stilstaan. Zowel consumenten als producenten zijn volgens het CBS weer net zo optimistisch over de vooruitzichten als zeven jaar geleden. O jee, als dat maar goed gaat.
Want achteraf kan worden vastgesteld dat tijdens de hoogconjunctuur van 2000 jammerlijk is verzuimd om de structuur van de Nederlandse economie te versterken. Op de twee essentiele terreinen zijn beleidsmakers in gebreke gebleven. Een: de overheid stelde financieel geen orde op zaken. (Integendeel, de invoering van een nieuwe belastingplan tijdens de top van de hoogconjunctuur werd aangegrepen voor extra bestedingsstimulansen en belastingverlaging.) Twee: opeenvolgende kabinetten, de werkgevers en de vakbonden lieten na grote onvolkomenheden van de arbeidsmarkt te lijf te gaan.
Anno 2007 lijkt er niks geleerd van dat recente verleden. Van een streng begrotingsbeleid is geen sprake. Het kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie draait de geldkraan wijd open voor, onder veel meer, nieuwe overheidsvoorzieningen, ‘investeringen' in onderwijs en hogere ambtenarensalarissen. Gelet op het huidige, relatief hoge groeitempo van de economie en de daarmee gepaard gaande extra belastingafdrachten, komt minister van Financien Wouter Bos daar dit jaar waarschijnlijk nog wel mee weg. De kwestie is dat deze hausse door de overheid benut zou moeten worden om een buffer op te bouwen. Anders wordt er straks opnieuw geklaagd dat een volgend kabinet extra bezuinigt terwijl het economisch tij al is omgeslagen. En daarmee de malaise alleen maar aanmoedigt.
Zeker zo belangrijk is dat er nog geen twee jaar nadat de economische opleving werd ingezet alweer een enorme krapte op de arbeidsmarkt is ontstaan. Bedrijven moeten zich in alle bochten wringen in hun jacht op geschikt personeel. Behalve in de bouw is de schaarste onder meer in de IT goed merkbaar. Her en der worden alweer premies uitgeloofd voor het aanbrengen van gekwalificieerde personeel. Om medewerkers te behouden wordt de loyaliteitsbonus uitgeloofd. Volgens het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) zal er binnen drie maanden paniek op de arbeidsmarkt uitbreken. Het is slechts een kwestie van tijd voordat de krapte zich vertaalt flink hogere lonen.
Dat laatste zou niet erg zijn, ware het niet dat er in Nederland tussen bedrijven en (overheids)sectoren zo weinig verschil wordt gemaakt. De verschillen in loonstijgingen tussen de cao voor bouwvakkers en die voor verpleegkundigen zijn marginaal.
De echte makke van de Nederlandse arbeidsmarkt is nochtans de geringe participatie en de relatief weinige uren en jaren die werknemers gemaakt. Vele honderdduizenden mensen zijn vervroegd met pensioen of genieten een sociale uitkering. Legio vrouwen houden er een klein baantje op na. In te weinig cao's is de voorbije jaren de mogelijkheid geopend om langere werkweken dan 36 of 38 uur te maken. Jammer, want een kwart van de werknemers wil meer dan hun huidige uren maken. De officiele pensioenleeftijd staat al sinds mensenheugenis op 65 jaar. Die leeftijd is ooit vastgesteld door de Duitse kanselier Bismarck, in een tijd dat de meeste mensen de 65 niet eens haalden. De doorsnee Nederlander wordt echter almaar gezonder, zijn werk is fysiek minder zwaar is, hij leeft steeds langer - mannen tot hun 79ste, vrouwen tot hun 82ste - en verlaat de facto het arbeidsproces in zijn 62ste levensjaar.
Letterlijk werk aan de winkel, kortom. Maar er wordt onthutsend weinig haast gemaakt.
Opinie artikelen van Hans Crooijmans
Hegemonie Amerikaanse economie loopt onvermijdelijk ten einde
De hegemonie van de Verenigde Staten loopt onvermijdelijk ten einde. Optimisten prijzen de werklust, de hoge R&D-uitgaven en goede universiteiten van de Amerikanen. Maar de wereldmacht is verworden tot een reus met lemen voeten. Lees verder
Europese Unie is geen eenheid
De Russen verruilen wodka voor wijn. Bonanza voor de succesvolle wijnimporteur Dimitri Chitrov. Over de Europese Unie is hij sceptisch. "Ik begrijp het hele concept niet; bijzonder groot, enorm veel bureaucratie, ontelbare wetten en regels." Lees verder
Kranten krijgen het nog zwaarder
We moeten weg van print en overschakelen op internet, horen we uitgevers al jaren verkondigen. In professionele marktsegmenten blijkt dat over het algemeen een heel zinnige strategie, zoals concerns als Reed Elsevier en Wolters Kluwer bewijzen. Wetenschappers, juristen, accountants, belastingadviseurs, maar ook makelaars en autodealers; ze hebben hun vaktijdschriften massaal ingeruild voor online-abonnementen. Lees verder
Kenniseconomie of lagelonenland?
Wat moet Nederland zijn: een kenniseconomie of een lagelonenland? Ieder weldenkend mens, zal kiezen voor de eerste optie. Sinds jaar en dag is het vestigen en versterken van een op ‘hoogwaardige' productie en dienstverlening gestoelde economie een prioriteit van politiek, bedrijfsleven en vakbeweging. Lees verder
Dure olie heeft ook prettige kant
Meer dan 135 dollar werd deze week voor een vat olie betaald. Een prijsexplosie, heet zoiets. Want nog geen drie maanden geleden is pas de grens van 100 dollar overschreden. En precies een jaar geleden werd voor het eerst meer dan 70 dollar per barrel betaald. Kortom, olie doet de bijnaam van ‘zwart goud' weer alle eer aan. Lees verder
Nieuw Duits avontuur ING
Het is nog geen enkele buitenlandse bank gelukt, maar ING is bezig om een sterke marktpositie op te bouwen in Duitsland. De bankverzekeraar bezit er al de internetbank Diba en doet nu een verwoede poging om de hypotheekverstrekker Interhyp aan de haak te slaan. Lees verder
Nederland koploper onder euro-kneuzen
Ze ogen fraai, de economische groeicijfers waarmee Nederland ook over het eerste kwartaal kan pronken. Ruim beter bijvoorbeeld dan het Europese gemiddelde. En bemoedigend is ook dat het de belangrijkste handelspartner, Duitsland goed gaat. Lees verder
Particuliere belegger niet langer schlemiel
Het aantal Nederlanders dat het aandurft om zelf te beleggen nam sinds vorig jaar met zo'n 5 procent af. En de volhouders zijn alleen maar pessimistischer geworden over hun eigen financiële situatie, de vooruitzichten van de economie en het beursklimaat. Lees verder
Voedselcrisis? Geef kapitaal maar de schuld!
De sociaal-democraten in het Europees Parlement denken te weten wie er hoofdschuldig is aan de voedselcrisis die volgens de internationale organisaties inmiddels zo'n veertig landen treft. Dat zijn volgens hen banken en andere ‘casinokapitalisten' die fondsen op de markt hebben gebracht voor beleggingen in onder meer soja, rijst en graan. Lees verder
Bod Microsoft op Yahoo slaagt (nog) niet
Precies 33 dollar per aandeel oftewel de lieve som van 45 miljard dollar bood Microsoft voor Yahoo. Maar Jerry Yang, mede-oprichter en huidig CEO van het zoekmachinebedrijf, achtte dat ruim 10 procent te laag. Een boude bewering. Want nadat Microsoft het bod introk, straften beleggers de koers van Yahoo genadeloos af. Lees verder
Meer opinie
Nieuwe businessmodellen
Online ontwikkelingen maken dat sommige businessmodellen op de schop moeten. Tegelijkertijd doen zich tal van nieuwe kansen voor. Wie stil blijft zitten, delft het onderspit. Lees verder
High value organization
Wie – juist nu – transformeert tot een high value organization met focus op de lange termijn, merkt dat financiële groei en continuïteit het gevolg is.
Lees verder
De balancerende innovatiescout
Tekst: Rick Aalbers en Wilfred Dolfsma
De commissaris dient verschillende rollen te vervullen als het gaat om vernieuwing. Hoe kan het bedrijf dit organiseren?
Lees verder
Toezicht in 2020
Tekst: Marike van Zanten
Het overlijden van Morris Tabaksblat, naamgever van de eerste governance code, markeert het eind van een tijdperk. Hoe zal het commissariaat zichzelf de komende tien jaar innoveren? Een dag uit het leven van de commissaris in 2020.
Lees verder
De innoverende commissaris
Tekst: Rob Hartgers
Toezichthouders vinden vernieuwing belangrijk, maar weten nog niet goed hoe ze het aan moeten pakken, blijkt uit onderzoek van Deloitte.
Lees verder
Van talent naar rolmodel
Sybilla Dekker: Het herkennen en beoordelen van talent vindt overal plaats. Op de sportvelden vormt scouting al jaren de basis van elk succesvol team. En dat heeft zich verbreed tot elk denkbaar beroep en medium. Zo is er geen televisieavond meer te vinden zonder talentenjacht, met zoektochten naar zangers, dansers, modellen, kappers of koks. Lees verder
Bonusbeleid dat wel werkt
Tekst: Susanne Stolte
Afgelopen maand november wijdden de media aandacht aan de Nederlandse denktank, die zich buigt over de bank van de toekomst (SLF). De lessen van de kredietcrisis lijken bekend te zijn.
Lees verder
Bring your own
Tekst: Rob van der Hoeven
Privéapparatuur meenemen naar het werk is de trend. Dat maakt de invoering van desktopvirtualisatie noodzakelijk. Hoe kun je dat als cio in goede banen leiden; technisch, juridisch en financieel?
Lees verder
Meer dan alleen de klant centraal
Tekst: Bart van Ingen
In tijden van crisis wordt de broekriem aangehaald en de klant centraal gesteld, maar daarmee ben je er niet. Het gaat erom de gehele productieketen te verbeteren met de klant als uitgangspunt.
Lees verder
