Breek de woningmarkt open!
Auteur: Hans Crooijmans | 19-10-2007
Je wordt niet vrolijk als je het ruim 250 pagina's dikke rapport ‘Tijd voor Keuzes' van de VROM-Raad leest. De Nederlandse woningmarkt werkt van geen kanten is de conclusie. Dat komt mede door de vermaledijde hypotheekrenteaftrek en huursubsidies. En het wordt nog erger als daar niet snel wat aan gebeurt.
De crux van de woningmarkt, stelt het rapport, is dat vraag en aanbod op die markt steeds verder uit elkaar lopen. Daardoor komt die markt vast te zitten. Er is bijvoorbeeld weinig of geen doorstroming. Burgers zitten in toenemende mate gevangen in twee kampen: hetzij in te dure koopwoningen, danwel te goedkope huurwoningen. Switchen van huren naar kopen of van kopen naar huren is voor velen vrijwel onmogelijk.
De pest is dat zowel overheid als marktpartijen (o.a. bouwers, ontwikkelaars, banken) dit apartheidsysteem alleen maar meer cultiveren.
De problemen zijn wel bekend. Zo worden er al jaren veel te weinig nieuwe huizen gebouwd. Binnen dat te krappe aanbod is er veel te weinig ruimte voor goedkope koopwoningen en, niet te vergeten, duurdere huurwoningen. Juist naar die twee categorieën is grote vraag.
Ja, en dan is er de overheid met haar perverse financiële prikkels. De fiscale regeling voor hypotheekrenteaftrek stimuleert mensen met midden- en hogere inkomens zoveel mogelijk te lenen. Dit kost de staat nu al bijna 10 miljard euro per jaar. Het systeem van huursubsidies draagt er intussen toe bij dat mensen met lage inkomensgroepen zich financieel aardig senang blijven voelen in hun huurhuis. Moet ook wel, want door het opdrijven van de koopwoningprijs - via hypotheekrenteaftrek - wordt het koopsegment nagenoeg onbereikbaar.
Wat kan de overheid hieraan doen? Moet de overheid er eigenlijk wel wat aan doen, of kan ze zich beter terugtrekken en de markt zijn werk laten doen? De VROM-Raad maakt aannemelijk imperfecties van de woningmarkt (zoals trage aansluiting van aanbod bij vraag) en grote maatschappelijke belangen (zoals: stabiliteit op de woningmarkt, kwaliteitsgaranties en sociale cohesie) een stevige rol van de overheid legitimeren.
Maar het moet allemaal wel anders. Het aanbod van woningen dient flink te stijgen en er moet - door marktpartijen en corpoarties - veel diverser worden gebouwd. Niet louter in de vrije ruimte, maar ook in binnensteden. De overheid kan zo'n aanbodbeleid met gerichte subsidies stimuleren, vindt de Raad.
Veel geld komt namelijk vrij door het vraagbeleid om te gooien. De hypotkeekrenteaftrek, het eigen woning forfait en gelukkig ook de overdrachtsbelasting worden stapsgewijs afgeschaft. Ook de tot weinig prikkels aanzettende systeem van huurtoeslagen gaat op de helling.
De VROM-Raad breekt een lans voor de ‘eigendomsneutrale woontoeslag'. Het principe daarvan is dat er tussen huren en kopen niet meer wordt gediscrimineerd.
‘Tijd voor Keuzes' is verplichte kost voor beleidsmakers. Het rapport legt grondig uit dat broodnodige hervorming van de woningmarkt meer vergt dan populistisch geschreeuw om afschaffing of aftopping van de hypotheekrenteaftrek voor hoge inkomens. Het wemelt ook van de zinnige aanbevelingen. Helaas is het advies kennelijk niet aan een kabinet besteed waarin het CDA het h-woord taboe heeft verklaard en de PvdA niks van huurliberalisering wil weten. De lieve politieke vrede is weer eens belangrijker dan een allang overtijdige aanpak van een groot maatschappelijk probleem.
Opinie artikelen van Hans Crooijmans
Hegemonie Amerikaanse economie loopt onvermijdelijk ten einde
De hegemonie van de Verenigde Staten loopt onvermijdelijk ten einde. Optimisten prijzen de werklust, de hoge R&D-uitgaven en goede universiteiten van de Amerikanen. Maar de wereldmacht is verworden tot een reus met lemen voeten. Lees verder
Europese Unie is geen eenheid
De Russen verruilen wodka voor wijn. Bonanza voor de succesvolle wijnimporteur Dimitri Chitrov. Over de Europese Unie is hij sceptisch. "Ik begrijp het hele concept niet; bijzonder groot, enorm veel bureaucratie, ontelbare wetten en regels." Lees verder
Kranten krijgen het nog zwaarder
We moeten weg van print en overschakelen op internet, horen we uitgevers al jaren verkondigen. In professionele marktsegmenten blijkt dat over het algemeen een heel zinnige strategie, zoals concerns als Reed Elsevier en Wolters Kluwer bewijzen. Wetenschappers, juristen, accountants, belastingadviseurs, maar ook makelaars en autodealers; ze hebben hun vaktijdschriften massaal ingeruild voor online-abonnementen. Lees verder
Kenniseconomie of lagelonenland?
Wat moet Nederland zijn: een kenniseconomie of een lagelonenland? Ieder weldenkend mens, zal kiezen voor de eerste optie. Sinds jaar en dag is het vestigen en versterken van een op ‘hoogwaardige' productie en dienstverlening gestoelde economie een prioriteit van politiek, bedrijfsleven en vakbeweging. Lees verder
Dure olie heeft ook prettige kant
Meer dan 135 dollar werd deze week voor een vat olie betaald. Een prijsexplosie, heet zoiets. Want nog geen drie maanden geleden is pas de grens van 100 dollar overschreden. En precies een jaar geleden werd voor het eerst meer dan 70 dollar per barrel betaald. Kortom, olie doet de bijnaam van ‘zwart goud' weer alle eer aan. Lees verder
Nieuw Duits avontuur ING
Het is nog geen enkele buitenlandse bank gelukt, maar ING is bezig om een sterke marktpositie op te bouwen in Duitsland. De bankverzekeraar bezit er al de internetbank Diba en doet nu een verwoede poging om de hypotheekverstrekker Interhyp aan de haak te slaan. Lees verder
Nederland koploper onder euro-kneuzen
Ze ogen fraai, de economische groeicijfers waarmee Nederland ook over het eerste kwartaal kan pronken. Ruim beter bijvoorbeeld dan het Europese gemiddelde. En bemoedigend is ook dat het de belangrijkste handelspartner, Duitsland goed gaat. Lees verder
Particuliere belegger niet langer schlemiel
Het aantal Nederlanders dat het aandurft om zelf te beleggen nam sinds vorig jaar met zo'n 5 procent af. En de volhouders zijn alleen maar pessimistischer geworden over hun eigen financiële situatie, de vooruitzichten van de economie en het beursklimaat. Lees verder
Voedselcrisis? Geef kapitaal maar de schuld!
De sociaal-democraten in het Europees Parlement denken te weten wie er hoofdschuldig is aan de voedselcrisis die volgens de internationale organisaties inmiddels zo'n veertig landen treft. Dat zijn volgens hen banken en andere ‘casinokapitalisten' die fondsen op de markt hebben gebracht voor beleggingen in onder meer soja, rijst en graan. Lees verder
Bod Microsoft op Yahoo slaagt (nog) niet
Precies 33 dollar per aandeel oftewel de lieve som van 45 miljard dollar bood Microsoft voor Yahoo. Maar Jerry Yang, mede-oprichter en huidig CEO van het zoekmachinebedrijf, achtte dat ruim 10 procent te laag. Een boude bewering. Want nadat Microsoft het bod introk, straften beleggers de koers van Yahoo genadeloos af. Lees verder
Meer opinie
Manager laat werknemers onderpresteren
Een huishouden runnen kunnen we allemaal, van financiën tot HR. Waarom geven managers hun werknemers dan maar zo’n beperkte taak?
Arbeidsmobiliteit anders in publieke en private sector
Er bestaat nog steeds een waterscheiding tussen overheid en bedrijfsleven als het gaat om arbeidsmobiliteit. Terwijl er juist grote behoefte is aan mensen die vertrouwd zijn met beide werelden.
Ronald Meijers: best practice is boerenbedrog
Leidinggevenden en consultants putten bewust uit zinloze middelen om mensen in het gareel te houden.
Opkomende economiën zijn kans voor overnamemarkt
De fusie- en overnamemarkt mag dan sinds het uitbreken van de financiële crisis onder druk staan, kansen zijn er zeker ook. En die komen steeds vaker uit de opkomende markten. Lees verder
Cloud computing: opmars of ondergang van bedrijven
Cloud computing kan de ondergang worden voor bedrijven, omdat het IT-vakgebied er nog niet klaar voor is.
Stewardess
De Nederlandse Corporate Governance Code verwacht van aandeelhouders in Nederlandse beursvennootschappen dat ze zich gedragen als een steward. In Engeland is daarvoor in 2010 zelfs speciaal een Stewardship Code gepubliceerd.
Overheden zitten klem tussen wil en wet
Overheden moeten klantgerichter werken, maar ze moeten tegelijkertijd recht doen aan procedures en wetten. Een spagaat, maar geen onmogelijke. Lees verder
Verduurzaming van commercieel vastgoed
Verduurzaming van vastgoed is dé manier om verhuur- en verkoopbaarheid van panden te verhogen. Het resultaat van investeringen wordt na een paar jaar zichtbaar, maar er is ook direct rendement. Lees verder
Gebruik ook die rechterhersenhelft eens cfo!
Cfo’s moeten zich bij herstructureringen ontpoppen tot partner in change van de ceo. Maar dan moeten ze wel werken aan hun blinde vlek: het ‘menselijke vlak.’ Lees verder
