Vier geboden van leiderschap

Auteur: Twan van de Kerkhof | 15-09-2008

Management wordt als vak serieus genomen sinds de Tweede Wereldoorlog. Als je leiderschap opvat als de top van het management, wordt daar sinds een jaar of dertig goed over nagedacht. In retrospectief wordt veel verder teruggegaan, naar leiders als Jezus van Nazareth, Julius Caesar en Alexander de Grote. Leiderschap in het bedrijfsleven draait om vier geboden.

Deze vier geboden zijn zo algemeen geldig dat de tand des tijds goed doorstaan.

De vier geboden waar leiderschap in het bedrijfsleven om draait zijn:

Sla op de trom

Het eerste gebod van leiderschap:
Een leider moet er ten eerste ‘staan'. Hij of zij moet een indruk achterlaten op het netvlies. Of het nu om de charismatische leider gaat, zoals Gandhi of Nelson Mandela, of om de nederige Level 5 Leader die Jim Collins beschreef in Good to Great - het leiderstype dat zijn ego opzijzet om puur het belang van het bedrijf te dienen -, het zijn stevige mensen. Je weet nog lang wie ze zijn nadat je hen bent tegengekomen. Ze beschikken ook allemaal over een grote zelfkennis, meestal onbewust op een bijna sluwe manier, soms gebaseerd op een groot vermogen tot introspectie.

Het tweede gebod van leiderschap:
Ten tweede heeft een leider een sterke wil. Hij weet wat hij wil bereiken en gaat gericht als een raket op zijn doel af. Dat geldt zowel in het bedrijf als privé. Dat laatste blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat een opvallend groot aantal topmannen lange afstanden loopt, waarvoor doorzettingsvermogen en zelfdiscipline is vereist.

Het derde gebod van leiderschap:
Ten derde doet een leider er alles aan om zijn boodschap gehoord te krijgen. Hij mag er nooit vanuit gaan dat de medewerkers de strategie van de onderneming begrijpen, hoe vaak hij die ook heeft verteld. Hij moet zijn boodschap blijven herhalen, ook al denkt hij dat het saai en vervelend wordt. De middelen voor het verspreiden van boodschappen lopen uiteen van het ouderwets op de zeepkist klimmen in de kantine tot het verzenden van podcasts of het bijhouden van een weblog. Daarnaast kunnen leiders gebruikmaken van de media. De variëteit aan middelen is de afgelopen jaren enorm vergroot en dat heeft het veel gemakkelijker gemaakt om een breed publiek te bereiken.

Het vierde gebod van leiderschap:
Just do it is het vierde gebod. Door de hele bedrijfsgeschiedenis heen zijn er voorbeelden te vinden van bedrijven waarvan de strategie of het businessmodel volgens de theorie niet kan werken en die toch een succes zijn. Dat komt omdat hun uitvoering gewoon goed is. De leider moet erop toezien dat iedereen op het scherpst van de snede opereert, dat mensen eruit halen wat erin zit. Met een goede uitvoering kun je slechte ideeën compenseren en met een slechte uitvoering worden goede ideeën nooit een succes.

Deze vier geboden zijn belangrijk voor elke leider in elke situatie en daar hebben de afgelopen tien jaar niets in veranderd.

Natuurlijk zijn er de afgelopen jaren wél invloeden geweest die hun sporen nalaten:

- De toegenomen invloed van aandeelhouders. Die heeft bijvoorbeeld de nadruk op een goede uitvoering vergroot. Bedrijven moeten financieel scherper aan de wind zeilen en zorgen dat ze met goede prestaties komen om zich onwelgevallige belagers van het lijf te houden.

- Een tweede invloed is de roep om meer diversiteit. Dat is tot nu toe meer een roep dan een verandering in de praktijk. Tal van onderzoeken tonen aan dat meer diversiteit in de top van een onderneming, zowel in geslacht als etniciteit, betere resultaten oplevert. Toch behoren we met het aantal vrouwen en kleurlingen in de top van Nederlandse bedrijven wereldwijd nog altijd tot de achterhoede.

- Een derde invloed is dat in de literatuur veel aandacht is voor onderwerpen als zingeving, inspiratie en vertrouwen. Ook bestuurders en professionals van grote organisaties buigen zich over waarden, passie en verantwoordelijkheid. In de praktijk blijft het echter vooral draaien om prestaties. Zo was het, zo is het en zo zal het voorlopig blijven.

Lees ook:

> Emoties bepalen effectiviteit leiderschap
> Leiders zijn teveel met zichzelf bezig
> Modes in het management
> Leidinggevende heeft aansturing nodig
> Vraag naar leiders groter dan ooit