Waarde(n)vol

Waarde(n)vol

Auteur: Fieke van der Lecq | Beeld: Martine Sprangers | 03-10-2018

Er is veel interesse voor cultuur en gedrag in organisaties. Hoe dit om te zetten in waardecreatie is nog een stevige uitdaging. De code corporate governance van 2016 benadrukt het belang van de tone at the top, ofwel de manier waarop bestuurders en commissarissen zich gedragen. Zij moeten ervoor zorgen dat de bedrijfscultuur consistent is met de waarden van het bedrijf. Die waarden moeten vervolgens bijdragen aan de ‘lange termijn waardecreatie’, zoals in de code staat. 



Van waarden naar waarde dus – en wel via cultuur en het bijbehorende gedrag. In de code wordt cultuur omschreven als ‘een referentiekader op basis waarvan het eigen handelen en dat van anderen wordt beoordeeld’. Elk bedrijf heeft zo’n eigen referentiekader. Deze definitie past keurig binnen de decennialang wetenschappelijk beproefde definitie van Geert Hofstede: ‘culture is the programming of the mind that distinguishes the members of one group or category of people from another’. Op basis van de cultuur van een groep wordt bepaald gedrag gestimuleerd of ontmoedigd. Dit wordt vastgelegd in de gedragscode. In het bestuursverslag moet verantwoording worden afgelegd over de werking en naleving van de gedragscode. Hoe doe je dat in de praktijk? Natuurlijk kan worden geturfd hoeveel overtredingen bekend zijn, maar dat zegt weinig over de naleving, laat staan over hoe dit doorwerkt naar de langetermijnwaardecreatie.


Waardecreatie op lange termijn kan overigens niet dienen als legitimatie voor waarden. De maffia heeft duidelijke waarden en gedragsregels en dat leverde voor henzelf veel waarde op, ook op eeuwenlange termijn. Het winnen van fossiele energie en het produceren van sigaretten levert ook veel waarde op, maar daarover verschuiven de maatschappelijke waarden.
Hoe kun je over die waarde(n) verantwoording afleggen? Hier liggen marktkansen voor accountants: de hoeders van het maatschappelijk verkeer. Accountants kunnen waarnemen of de cultuur en het gedrag bijdragen aan de waardecreatie op lange termijn. Zij kunnen de notulen van vergaderingen napluizen en vervolgens rapporteren hoe het ermee staat, al dan niet met behulp van dashboards met multidimensionale spinnenwebben. Zo’n rapportage is wel vager dan een verklaring over de cijfers en sommige accountants deinzen er dan ook voor terug. Zij komen met het type teksten dat we ook over fraude kennen: ‘ons is niet bekend dat …’en dan weet je het wel – of eigenlijk: niet.

Ondertussen zijn er externe toezichthouders die onderzoek doen naar gedrag en cultuur. Ze houden dan diepgaande interviews, maar ook zij kunnen moeilijk meten. Om hun uitspraken toch te onderbouwen, kunnen zij die voorzien van geanonimiseerde citaten uit die interviews. Zoiets kan een toezichthouder maar eenmalig doen, want bedrijven zullen een volgende keer zorgen voor getrainde medewerkers die wenselijke antwoorden geven. Misschien moeten accountants en externe toezichthouders eens met elkaar gaan praten over hun methoden en technieken. Ze spreken elkaar toch al over de controles op de financiële huishouding van bedrijven. De onderbouwde gedrags- en cultuurbeoordeling kan dan ook aan de orde komen.
Uiteindelijk resteert de hamvraag: wie mag bepalen welke waarden het bedrijf kiest? De code corporate governance zwijgt hierover, externe toezichthouders mogen geen voorkeur uitspreken maar sturen soms indirect en de markt heeft zijn eigen moraal.

Fieke van der Lecq is deeltijdhoogleraar Pensioenen aan de Vrije Universiteit Amsterdam, eigenaar van Ecovisie en commissaris bij diverse ondernemingen. 
Management Scope selecteerde diverse wetenschappers die in deze wisselcolumn voor het bedrijfsleven belangrijke actualiteiten becommentariëren.

Fieke van der Lecq

Tekst door: Fieke van der Lecq

  • > Voorzitter Stichting Beheer Deferred Payments KPMG (KDP)
  • > Commissaris Triodos Bank
  • > Commissaris Arriva Nederland
  • > Academic member Occupational Pensions Stakeholder Group (OPSG), European Insurance and Occupational Pensions Authority (EIOPA)
  • > Voorzitter Editorial Board Netspar
  • > Voorzitter Stichting Certificering Opleidingen Ondernemingsraden (SCOOR)
  • > Commissaris Syntrus Achmea Real Estate & Finance
  • > Deeltijdhoogleraar Pensioenmarkten Vrije Universiteit Amsterdam
  • > Kroonlid SER

Management Scope Rankings

Bekijk hier alle rankings die Management Scope jaarlijks samenstelt.

Artikelen van Fieke van der Lecq

scopist_posts/originals/Lecq082019v.jpg

Open normen handhaven vergt moed

Bij het zoeken naar een nieuwe voorzitter voor de Autoriteit Financiële Markten (AFM) ligt de toezichthouder voor de zoveelste keer onder vuur. Ging het voorheen over reparatieacties bij woekerpolissen of over compensatie voor derivatencontracten, nu is er de discussie over de controle door accountantskantoren. Ze doen het niet goed of het deugt niet. Hoe komt dat toch? 

lees artikel
scopist_posts/originals/Fieke02k.jpg

Het nieuwe taboe: geen zin in diversiteit

Briesend stond hij voor me, maar hij hield zich in, op die receptie. “Ze wilden gewoon een vrouw hebben. Waarom zeggen ze dat niet meteen?” Daar had hij natuurlijk gelijk in, dus dat was mijn reactie. Ondertussen dacht ik van binnen: nu maak jij het ook eens mee. Zo voelt dat dus, zo’n glazen plafond.

lees artikel
scopist_posts/originals/Lecq, Fieke van der - 2016.jpg

Dineren op de rots

Afgelopen december was het weer zo ver: ongeveer de helft van de top-100 commissarissen kwam bijeen ter gelegenheid van de nieuwe toplijst die in het vorige nummer van dit magazine werd gepubliceerd. In een even gerenommeerd als gastvrij advocatenkantoor in Amsterdam Oud-Zuid werd genetwerkt en gedineerd. De sprekers zorgden voor het geestelijke voedsel. Na het voorlezen van de Chatham House Rule werd plechtig afgesproken deze te hanteren en uw columnist zal daarop geen uitzondering maken. De inhoud is er niet minder relevant om.

lees artikel
Management Scope

Geïntereseerd in Management Scope?

Maak kennis met het magazine via een proefabonnement: 3 edities voor €18,- of 6 edities voor €36,-

Vraag een proefabonnement aan

Meer opinie

scopist_posts/originals/cosec-event07v.jpg

Verslag Top-100 Company Secretary Debat&Diner 2019

Over hun sterk evoluerende vak wisselden 18 company secretaries begin juli van gedachten tijdens de tweede editie van het Management Scope Top-100 Company Secretary Debat & Diner, een initiatief van Diligent, ontwikkelaar van boardcommunicatiesoftware, en Management Scope. ‘Company secretaries opereren tegenwoordig ook op strategisch niveau.’

lees artikel
scopist_posts/originals/verduurzaming-directiekamer07k.jpg

Verduurzaming komt nu de directiekamer binnen

Het in juni gepresenteerde Klimaatakkoord kent een groot aantal maatregelen die moeten leiden tot 49 procent minder uitstoot van broeikasgassen in 2030, oplopend naar 95 procent in 2050. ING-econoom Gerben Hieminga laat zijn licht schijnen over de implicaties voor het bedrijfsleven.

lees artikel
scopist_posts/originals/HR-deloitte07k.jpg

De toegevoegde waarde van HR in turbulente tijden

Met digitalisering, ingrijpend veranderende businessmodellen en de introductie van nieuwe diensten ontstaan andere klantverwachtingen en daarmee een nieuwe realiteit. Wie een toekomstbestendige workforce wil inrichten, is niet gebaat bij deeloplossingen – bestuurders worstelen echter met samenhangende oplossingen. HR kan als ‘luchtverkeersleider’ soelaas bieden.

lees artikel
facebook