Leiderschap

Wat is leiderschap? Een manier om die vraag te benaderen is door te constateren dat leiderschap zonder twijfel het meest besproken boardroomthema is. By far. Iedereen heeft namelijk een mening over de eigen ‘baas’, en bijna net zo vaak ook over – in gaming terminologie -  de ‘eindbaas’: de directeur, of, bij een corporate, een bestuurder uit de c-suite: een coo, cdo, cio, cfo, cro of uiteindelijk de ceo: de chief executive officer.

In zo’n gesprek over de baas gaat het dan steevast over de vele facetten van leiderschap. Welke eigenschappen maken een leider een goede leider, een sterke en krachtige leider, of een matige of zelfs arrogante baas? Standaard wordt de afweging gemaakt: wat kan zij/hij goed, en wat kan zij/hij niet goed? Veel leiders hebben nadrukkelijk ook mindere kanten, maar als de goede kanten sterk genoeg zijn, zullen mensen zich toch achter ‘hun’ leider scharen. Tenminste, zo stellen psychologen en leiderschapscoaches.

Business programma’s en managementboekklassiekers

Een betere leider worden kan je oefenen. Elke zichzelf respecterende business school en universiteit ontwikkelt programma’s, en honderden boeken en duizenden andere publicaties zijn er gepubliceerd die als doel hebben leiders beter te maken: door de mindere kanten om te buigen of weg te poetsen en de sterke punten verder te ontwikkelen.

Vaak vinden die publicaties gretig aftrek. Van de klassieker The Seven habits of Highly Effective People, van de Amerikaanse auteur Stephen Covey, zijn meer dan 25 miljoen exemplaren verkocht, in 40 talen. Van de audioversie zijn 1.5 miljoen exemplaren verkocht. Niet voor niets is dit boek een inspiratiebron voor vele leiders.  

Ook voor Management Scope is leiderschap een groot thema. Sterker: Management Scope richt zich primair op de ceo van de Nederlandse corporate ondernemingen, en op diens stakeholders: zij die in rechtstreeks contact met de ceo staan, de c-suite. Dat kan zijn: leden van het executive comittee (de exco), maar ook bijvoorbeeld een company secretary, de leden van de raad van commissarissen, of een chief sustainability officer.

Steeds vaker zijn bestuurders specialisten, die zich met één facet van besturen bezighouden. Meerdere auteurs richten zich op executive education, en op de psychologische kant van leiderschap. En op de zogenoemde boardroom dynamics: hoe kom je tot een efficiënt leiderschapsteam – waarbij gremia als de raad van bestuur, executive committee (exco) en de raad van commissarissen goed functioneren en ook nog eens goed samenwerken?

Diversiteit in de bestuurkamer

Leiderschap kent ook duidelijke ontwikkelingen. Zo is de afgelopen decennia diversiteit in de raden van bestuur en raden van commissarissen een groot thema. Sinds zo’n 20 jaar nemen vrouwen gestaag prominentere plekken in de bestuurskamers in. Ook Management Scope ijvert voor diversiteit. Jaarlijks publiceert Management Scope (onder andere) de Top-100 Corporate Vrouwen in Nederland. Middels een lijst worden de vrouwelijke rolmodellen in bestuurlijk Nederland in het zonnetje gezet. 

Nog zo’n thema: inclusie. Hoe zorg je ervoor dat in de top van de organisatie – alsook in de lagen daaronder – ruimte bestaat voor meningen en gedachten van bi-culturele en anders culturele leiders? Die ontwikkeling is overigens bittere noodzaak. Naarmate de Nederlandse maatschappij steeds meer nationaliteiten en culturen heeft omarmd, verandert ook consumentengedrag. Bedrijven kunnen deze maatschappelijke trends nauwelijks bevatten, tenzij door zelf andersoortig leiderschap te omarmen: inclusie dus.

Transformationeel en verantwoord leiderschap

Tot slot, en ook niet onbelangrijk om te vermelden: de opmars in de boardroom van transformationeel leiderschap en verantwoord leiderschap. Door de snelle ontwikkelingen rondom digitalisering moeten veel ondernemingen in een steeds hoger tempo innoveren, en zelfs het hele businessmodel transformeren. Vandaar: transformationeel leiderschap. Welke leider heeft de kwaliteiten om zijn team werkelijk mee te nemen op een reis, waarin de bestaande regels opzij worden gezet en vernieuwing wordt omarmd? Verandering is moeilijk voor iedereen. De goede leider moet niet alleen over de eigen schaduw heen kunnen stappen, maar moet dat ook namens het hele team kunnen doen; geholpen ongetwijfeld door een deskundig HR-apparaat. Workforce management – wat voor mensen heb ik, en wat kunnen ze, ook op menselijk vlak? – wordt steeds belangrijker.

Verantwoord leiderschap is wellicht de meest bijzondere trend. Stakeholders verwachten steeds meer van ondernemingen en andere organisaties dat die hun impact op de maatschappij kennen en meten, en zelfs dat ze een duidelijke purpose, een bestaansrecht hebben. 

Genoeg te doen, voor de leiders van onze corporates.

Lees verder

Verberg tekst

Afscheidsinterview Martin van den Brink en Peter Wennink: ‘ASML blijft een heel Nederlands bedrijf’

Martin van den Brink en Peter Wennink, de iconische bestuurders van chipmachinefabrikant ASML, gaan met pensioen. Alle reden om de co-presidents van een aanvankelijk ‘vergeten bedrijf’ – ‘Philips zag ons als de hond in het hok in de achtertuin die af en toe nog een kluif wilde’ – in een exclusief tweegesprek te vragen naar alles dat bijdroeg aan hun ontwikkeling tot wereldspeler. ‘Er was geen visie. We hadden geen competenties. Er was alleen een droom, en daar zochten we partners bij.’

Lees verder

Caroline Tervoort werd vorig jaar verkozen tot chro of the year 2023. De KPMG-chro ziet het grote belang van de ‘harde kant’ van hr – waarbij het onder meer gaat over artificial intelligence en data – maar gelooft zelf vooral in de kracht van het ‘sociale deel’, bijvoorbeeld als het gaat om het creëren van psychologische veiligheid. ‘Op dat sociale deel heb ik echt ingezet.’

Achmea draait organisatiebreed aan de knoppen van sociale veiligheid, diversiteit en inclusie. Volgens chief people officer Nadine Beister is psychologische veiligheid – de optelsom van die drie waarden – de basis van alles. ‘Zonder psychologische veiligheid is een organisatie niet inclusief, en kom je niet tot de doelen die je wilt nastreven.’ Ook voor transformatie van het leiderschap is er veel aandacht.

Caroline Tervoort (KPMG): ‘Met de sociale kant van HR maak je echt impact’

Caroline Tervoort werd vorig jaar verkozen tot chro of the year 2023. De KPMG-chro ziet het grote belang van de ‘harde kant’ van hr – waarbij het onder meer gaat over artificial intelligence en data – maar gelooft zelf vooral in de kracht van het ‘sociale deel’, bijvoorbeeld als het gaat om het creëren van psychologische veiligheid. ‘Op dat sociale deel heb ik echt ingezet.’

Nadine Beister (Achmea): ‘Met nieuwe leiderschapsprincipes van good naar great’

Achmea draait organisatiebreed aan de knoppen van sociale veiligheid, diversiteit en inclusie. Volgens chief people officer Nadine Beister is psychologische veiligheid – de optelsom van die drie waarden – de basis van alles. ‘Zonder psychologische veiligheid is een organisatie niet inclusief, en kom je niet tot de doelen die je wilt nastreven.’ Ook voor transformatie van het leiderschap is er veel aandacht.

Esmé Valk is sinds september 2021 chro van Royal Schiphol Group. Nadat ze tijdens de eerste maanden van de coronacrisis de herstructureringsoperatie leidde, werkt ze nu aan het herstel. Met bijzondere aandacht voor het welzijn van de werknemers, zowel van Schiphol zelf als van andere partijen die op de luchthaven actief zijn. ‘Ik heb de mooiste HR-baan van Nederland, maar het is ook zeer complex.’

Over haar eerste honderd dagen als chief business market en lid van de raad van bestuur van KPN zegt Chantal Vergouw: ‘gymschoenen uit, hardloopschoenen aan.’

Sarike van Wette is eind november verkozen tot Young Captain 2023, een prijs voor de meest getalenteerde jonge businessleider. De rode draad in haar loopbaan: een liefde voor leidinggeven en een sterke behoefte om impact te maken, op een menselijke manier. ‘De nadruk ligt niet meer alleen op financiële resultaten en het belang van de aandeelhouder. Leiders van nu hebben ook oog voor welzijn van mensen en de natuur – voor ándere stakeholders.’ 

Esmé Valk (Schiphol): ‘Welzijn verhogen is complex, maar mooi’

Esmé Valk is sinds september 2021 chro van Royal Schiphol Group. Nadat ze tijdens de eerste maanden van de coronacrisis de herstructureringsoperatie leidde, werkt ze nu aan het herstel. Met bijzondere aandacht voor het welzijn van de werknemers, zowel van Schiphol zelf als van andere partijen die op de luchthaven actief zijn. ‘Ik heb de mooiste HR-baan van Nederland, maar het is ook zeer complex.’

De eerste 100 dagen als lid raad van bestuur van KPN

Over haar eerste honderd dagen als chief business market en lid van de raad van bestuur van KPN zegt Chantal Vergouw: ‘gymschoenen uit, hardloopschoenen aan.’

Sarike van Wette (Alliander): ‘Oud leiderschap maakt plaats voor een andere benadering’

Sarike van Wette is eind november verkozen tot Young Captain 2023, een prijs voor de meest getalenteerde jonge businessleider. De rode draad in haar loopbaan: een liefde voor leidinggeven en een sterke behoefte om impact te maken, op een menselijke manier. ‘De nadruk ligt niet meer alleen op financiële resultaten en het belang van de aandeelhouder. Leiders van nu hebben ook oog voor welzijn van mensen en de natuur – voor ándere stakeholders.’ 

Leiderschapskwaliteiten risicofactor voor ongewenst gedrag

Grensoverschrijdend gedrag, een verziekte of toxische werksfeer en psychologische onveiligheid: niet alleen de Hilversumse mediawereld heeft ermee te maken. Binnen uiteenlopende organisaties vormen met name leden van de board een serieuze ‘risicogroep’, schrijven Marian de Joode en Ageeth Telleman.

Lees verder

Meest gelezen

Cees 't Hart (Carlsberg): 'Mijn lastigste besluit ooit'

Cees ’t Hart kreeg het als ceo van de Deense bierbrouwer Carlsberg aardig voor de kiezen toen begin 2022 de oorlog in Oekraïne uitbrak: ‘Als ik sprak over “een conflict” waren de collega’s in Oekraïne boos, en ik mocht niet spreken over “een oorlog”, want dan ontstond er gevaar voor ons personeel in Rusland.’

Peter Berdowski: 'Ceo worden was voor mij een call of duty'

Boskalis-topman Peter Berdowski houdt niet van interviews: als man met het hart op de tong is hij er terughoudend mee, want voor je het weet komt er gedoe van. Berdowski is tegelijkertijd een authentiek leider, en blijft graag dicht bij zichzelf, ook in dit geprek waarin we op zoek gaan naar zijn DNA.

Employee well-being: aandacht voor de mens achter het takenpakket

Employee well-being, ofwel het welzijn van de werknemer, zal in 2024 een van de hot topics in de boardroom zijn. Dat voorziet Stefan Duran van verzekeraar elipsLife. Het thema sluit naadloos aan op de actualiteit en draagt bij aan meerdere ambitieuze doelen die grote corporates en organisaties hebben uitgesproken.

Philippe Vollot (Rabobank) over wonen en werken in Nederland

Is uw organisatie klaar voor de human revolution?

Thomas Mulder (VodafoneZiggo): ‘Neem hybride werken heel serieus’

Meike Salvadó-de Reede (Van Oord) over secure base leadership

Boudewijn Siemons (Havenbedrijf Rotterdam): ‘Veiligheid moet je elkaar gunnen’

John van Hoof (CSU): ‘De lat voor ons ondernemerschap is hoger komen te liggen’

Haar team liet ze op discomuziek een workout doen in de ochtendzon en persoonlijke ervaringen delen om elkaar beter te leren kennen. Ze wil terug naar de kern, de ramen openzetten, mensen over de schutting leren kijken en verantwoord internationaal groeien. Het in elkaar passen van alle stakeholderbelangen blijft echter wel een lastige puzzel. Annemiek van Melick, cfo van verzekeringsconcern NN Group: ‘Het stakeholderdebat op de ava zie ik als ons dagelijks werk.’

Chief people & performance officer Tjahny Bercx van LeasePlan ziet verbondenheid en vertrouwen tussen collega’s als absolute voorwaarde om samen te kunnen werken. Hij zet dus vol in op initiatieven om elkaar beter te leren kennen en wil mensen enthousiasmeren en motiveren. Want als je kunt vertrouwen op elkaar, gebeurt er iets bijzonders: ‘Mensen overstijgen zichzelf.’

Annemiek van Melick (NN Group): ‘Je krijgt nooit van elke stakeholder een 10’

Haar team liet ze op discomuziek een workout doen in de ochtendzon en persoonlijke ervaringen delen om elkaar beter te leren kennen. Ze wil terug naar de kern, de ramen openzetten, mensen over de schutting leren kijken en verantwoord internationaal groeien. Het in elkaar passen van alle stakeholderbelangen blijft echter wel een lastige puzzel. Annemiek van Melick, cfo van verzekeringsconcern NN Group: ‘Het stakeholderdebat op de ava zie ik als ons dagelijks werk.’

Tjahny Bercx (LeasePlan): ‘Als mensen elkaar vertrouwen, gebeuren er magische dingen’

Chief people & performance officer Tjahny Bercx van LeasePlan ziet verbondenheid en vertrouwen tussen collega’s als absolute voorwaarde om samen te kunnen werken. Hij zet dus vol in op initiatieven om elkaar beter te leren kennen en wil mensen enthousiasmeren en motiveren. Want als je kunt vertrouwen op elkaar, gebeurt er iets bijzonders: ‘Mensen overstijgen zichzelf.’

Bas van der Veldt (AFAS) : 'Er zijn al meer dan genoeg treurige bedrijven'

Bas van der Veldt (AFAS) : 'Er zijn al meer dan genoeg treurige bedrijven'

Zo min mogelijk managen, zoveel mogelijk ondernemen: dat is het devies van AFAS. Het bedrijf wil inspireren tot beter ondernemen. Ceo Bas van der Veldt licht de filosofie van het bedrijf dat doortrokken is van ‘liefde’ toe. ‘We willen het tegenovergestelde zijn van bedrijven waar mensen ongelukkig worden van slecht leiderschap, een slechte cultuur en onethisch gedrag.’
Natalia Wallenberg (Ahold Delhaize): 'Het begint met psychologische veiligheid'

Natalia Wallenberg (Ahold Delhaize): 'Het begint met psychologische veiligheid'

In 2022 trad Natalia Wallenberg aan als chro van Ahold Delhaize. Een jaar later maakt ze de balans op en gaat ze in op de uitdagingen in een tijd waarin mensen onder druk staan. ‘Ik geloof dat psychologische veiligheid fundamenteel is voor welzijn, inclusie en goede prestaties.’
Zó is de zelfevaluatie niet langer een routinematige exercitie

Zó is de zelfevaluatie niet langer een routinematige exercitie

De manier waarop invulling wordt gegeven aan de verplichte zelfevaluatie bepaalt het verschil tussen een raad van commissarissen die simpelweg doet wat vereist is en een echt effectieve rvc met toegevoegde waarde voor bedrijf en bestuurders, stelt Victor Prozesky van The Board Practice. Wat is er nodig om meer waarde te halen uit de verplichte zelfevaluatie?
De eerste 100 dagen als cfo van de Volksbank

De eerste 100 dagen als cfo van de Volksbank

Over zijn eerste honderd dagen als cfo van de Volksbank, zegt André Haag het volgende: ‘Dat onderlinge chemie klopt gaf de doorslag.’
Ab van der Touw: ‘Leiderschap draait om fides et fiducia’

Ab van der Touw: ‘Leiderschap draait om fides et fiducia’

Fides et fiducia, ofwel loyaliteit en vertrouwen, daar geloof ik sterk in.’ In zijn toezichthoudende rollen citeert voormalig Siemens Nederland-topman en classicus Ab van der Touw even makkelijk oude wijsheden en poëzie als dat hij – ‘ogenschijnlijk in the blink of an eye’ – meebeslist over investeringen van miljarden euro’s. De investeringen in meer cohesie en vriendelijkheid waarvoor hij pleit, kosten niets: ‘Wie loyaal is, krijgt loyaliteit terug.’ 
Jacques van den Broek: 'D&I? Begin met gender'

Jacques van den Broek: 'D&I? Begin met gender'

Commissarissen spelen een belangrijke rol bij het realiseren van een inclusieve organisatie. ‘Vaak is het besef dat het anders moet, niet genoeg’, zegt Jacques van den Broek, oud-topman van Randstad en tegenwoordig toezichthouder bij onder meer techbedrijf CM.com. Zijn advies: ‘Doe niet alles tegelijk, begin met gender.’ 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
facebook