Interview Ad Scheepbouwer: Geen grote overname vlak voor vertrek

Interview Ad Scheepbouwer: Geen grote overname vlak voor vertrek

07-06-2010 | Interviewer: Peter Paul de Vries | Auteur: Marike van Zanten | Beeld: Marcel R. Bakker

Volgend jaar neemt Ad Scheepbouwer afscheid van het bedrijf dat hij van de ondergang redde, KPN. Klaar is de pensioengerechtigde Scheepbouwer echter nog lang niet. Het liefst wil hij weer een baan. ‘Dat vind ik leuker dan een serie commissariaten.'


Even zijn de rollen omgedraaid. Interviewer Peter Paul de Vries heeft net die ochtend een Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (BAVA) van zijn beursgenoteerde investeringsmaatschappij Value8 achter de rug. KPN-topman Ad Scheepbouwer stelt met geamuseerde blik de ene vraag na de andere: Hoe ging het? Zaten er serieuze aandeelhouders in de zaal, of vooral dagjesmensen die kwamen voor de koffie met cake? Werden er nog vervelende vragen gesteld? Over De Vries' beloning misschien?

Leedvermaak
Er klinkt goedmoedig, gespeeld leedvermaak in door. In het verleden was het immers altijd De Vries die Scheepbouwer het vuur na aan de schenen legde tijdens aandeelhoudersvergaderingen van KPN. Diens vrouwelijke CEO komen, maar dan wel omdat ze de beste is en niet omdat ze een vrouw is. We benoemen op bepaalde posities alleen vrouwen, omdat we na acht jaar nog steeds gemiddeld scoorden op diversiteit. KPN is een technisch bedrijf met wat vierkante omgangsvormen, waarin vrouwen minder goed gedijen. De enige manier om die achterstandspositie in te lopen, is gewoon meer vrouwen benoemen. Mijn ogen werden geopend als commissaris van Havenbedrijf Rotterdam. Toen er een nieuwe CFO moest komen, kwam de headhunter op verzoek met zes vrouwen. Normaal zijn het vijf mannen en één vrouw en dan wordt het gewoon een man.'

In hoeverre ben je betrokken bij je eigen opvolging?
‘Ik heb een stem in het kapittel. Officieel benoemt en ontslaat de Raad van Commissarissen het bestuur, maar ze vragen wel wat ik vind. Ik heb gezegd: jullie moeten met mijn opvolger werken, het moet vooral jullie man of vrouw zijn. Maar ik heb ook gezegd dat ik vind dat ze een interne kandidaat moeten kiezen en wat ik van kandidaat A en B vind. Daar hoeven ze zich trouwens niets van aan te trekken.'

Bij een interne kandidaat is er ook minder overlap met je opvolger. Ik heb zelf gelukkig maar twee maanden overlap gehad. Je hebt toch de neiging om te gaan vertellen hoe jij het deed.
‘Je hebt ook niets meer te doen. Je kunt nog wel iets leuks zeggen, maar de steven wendt zich direct naar de nieuwe man of vrouw. Dus als eenmaal bekend is wanneer de nieuwe CEO benoemd wordt, moet je hier niet meer te lang rondscharrelen.'



En om de maaltijd tot die tijd wat op te vrolijken heb je alvast wat smaakmakers toegevoegd door privé in Wehkamp en Oyens & Van Eeghen te investeren en er commissaris te worden. ‘Investeren is leuker dan alleen maar werken. Het heeft een andere dynamiek. Wehkamp kende ik nog als postorderbedrijf uit mijn PTT-tijd. Vijftien jaar geleden waren zij al bezig met internet. Eerlijk gezegd moesten ze mij toen uitleggen wat dat was. Ik zei: wat koop je daar nou voor? Jullie geven toch altijd van die mooie dikke catalogi uit? Die bestaan nu niet eens meer. Ze zijn al die tijd blijven experimenteren. Die kennis geeft hun nu een enorme voorsprong.'

Oyens & Van Eeghen wordt opgezet door Wilco Jiskoot, de man die World Online naar de beurs bracht, en Wiet Pot, die bij Kempen een uitglijder had. Hoort de stabiele Scheepbouwer wel bij zo'n club?

‘Jiskoot heeft destijds wel meer bedrijven dan World Online naar de beurs gebracht en Wiet Pot was een van de beste bankiers in de Londense City. Het zijn leuke, slimme mensen. En ik vind het een mooi avontuur om een oude bank te doen herleven. Dat vind ik leuker dan commissaris worden bij een grote bank.'


Vinden je eigen commissarissen het goed?
‘Mijn commissariaten vragen niet veel tijd. Bij Wehkamp zit ik als commissaris een keer of vier, vijf per jaar en nog een paar keer als aandeelhouder. De commissarissen zouden er wel moeite mee hebben als ik er nog iets bij nam, dus dan zou ik iets anders moeten afstoten.'

Je wordt na KPN dus ondernemend investeerder?
‘Ja, maar ik ga na mijn vertrek bij KPN ook op zoek naar een andere leuke baan. Dat vind ik leuker dan een serie commissariaten.'

Een groot bedrijf in problemen kan Ad Scheepbouwer zo bellen?
‘Dan moet ik het wel leuk vinden, anders doe ik het niet. Die vrije keus heb ik gelukkig. Aan sommige bedrijven zou ik van mijn levensdagen niet beginnen. ASML bijvoorbeeld, dat lijkt me veel te moeilijk. Ik moet het gevoel hebben dat ik de problematiek aankan.'

Philips?
‘Dat kan ik niet goed beoordelen.'

Een bank? Jan Hommen stapte zomaar in bij ING.

‘Ja, maar hij was al president-commissaris. Bovendien was hij een bovengemiddelde CFO. Ik vind het knap. Chapeau dat hij het heeft aangedurfd.'

Je was destijds commissaris bij KPN, maar de beperkte efficiency kwam pas naar boven toen je CEO werd.
‘Dat is inherent aan de two-tier structuur, waarin de commissarissen alleen maar voorstellen van het bestuur kunnen goed- of afkeuren. Daarom vind ik een one-tier board ook beter. Morris Tabaksblat, mijn president-commissaris bij TNT, zei altijd dat er geen verschil is als je het maar goed invult. Misschien moet je als commissaris ook wel meer doorvragen. Maar in een one-tier board is de betrokkenheid van de non-executives nu eenmaal groter en wordt er vaker vergaderd. Toen ik commissaris was bij KPN, was ik trouwens ook CEO bij TNT en dat bijt elkaar ook een beetje qua tijd. Het is geen excuus, maar het speelde wel mee.'

Wie vind je nog meer goede managers?

Jan Aalberts vind ik een interessante vent. Hij weet zijn bedrijf telkens te vernieuwen. Het zijn ook zijn eigen centen. Goede ondernemer en leuke vent. Verder vind ik Boskalis een goed geleid bedrijf. Die overname van Smit Internationale is ook weer aardig. Rob van Gelder is na zijn pensioen naar Heijmans gegaan, ja. Dat zou mij te bewerkelijk lijken.'

Wat vind je van de CEO van de BV Nederland? Je kenschetste Nederland eerder als een land zonder plan.

‘Er is weinig visie op de lange termijn. Als minister-president moet je nadenken over waar je met dit land over tien jaar wilt staan: met het bedrijfsleven, op sociaal gebied, het onderwijs, de zorg, het milieu... Als je dat plaatje hebt getekend, moet je een plan ontwikkelen. Dat kost geld: de belasting moet omhoog, je moet in de overheidsfinanciën snijden, de bestuursstructuur moet op de helling... Dat plan moet je dus goed aan de bevolking verkopen. Wat het lastig maakt, is dat mensen op je moeten stemmen. In het bedrijfsleven kun je gewoon zeggen: zo gaan we het doen.'

Liever stemmende aandeelhouders dan stemmende burgers?

Hij lacht: ‘Er zijn er in elk geval minder van.'

Heb je zelf politieke ambities?
‘Ik ben geen lid van een politieke partij. Maar ik kan niet ontkennen dat ministers soms leuke uitdagingen hebben: het terugdringen van het financieringstekort, de fileproblematiek, de gezondheidszorg, of de integratie. Als ik lees over die oorlog tussen jongeren en de ME in een slapend stadje als Culemborg...'

Ik ruik mínstens drie ministersposten.
‘Maar je moet ook kunnen omgaan met de politieke structuur en ik weet niet of ik genoeg geduld heb om zes keer per week naar de Tweede Kamer geroepen te worden voor iets onbelangrijks. Ik heb het er ook wel eens met Hans Wijers over gehad, er zitten veel haken en ogen aan. Wijers heeft het goed gedaan, een vrije jongen als Herman Heinsbroek had het moeilijk.'


Ga je na je vertrek bij KPN ook meer tijd besteden aan andere zaken dan werk?
‘Vanaf mijn 24e heb ik lange tijd 90 procent van mijn tijd gereisd. Ik ben overal geweest. Nu denk ik: blij dat ik niet naar Australië hoef. En aan hobby's als varen of golf kom ik nu ook al toe. Een doodenkele keer golf ik twee keer per week en dan moet ik niet dénken aan een derde keer. Boekhandels afstruinen vind ik ook leuk, ja. Als ik in Londen ben ga ik altijd naar Hatchards. Dan koop ik wat ik kan meesjouwen. Ik heb nu ook een e-reader: minder leuk, wel handig. Laatste aankoop? De memoires van Tony Blair. Verder heb ik pas die trilogie van Stieg Larsson gelezen. Ik heb altijd een heel stapeltje boeken liggen.' Stilte. Dan, met een grijns: ‘Heb ik vast wat te lezen, als ik straks met pensioen ga.'

Ad  Scheepbouwer

Geïnterviewd: Ad Scheepbouwer

  • > Geen recente functie bekend bij de redactie
Peter Paul de Vries

Interviewer: Peter Paul de Vries

Management Scope Rankings

Bekijk hier alle rankings die Management Scope jaarlijks samenstelt.

Meer interviews

magazines_artikelen/Hermans06k.jpg

Dominique Hermans (Randstad) vindt een bruisende locatie niet altijd de beste plek voor een kantoor

Van grote afstand is de vraag al te lezen: wat doe jij morgen? Het staat in grote letters op het hoofdkantoor van Randstad in Diemen. De slogan hoort bij de grootschalige campagne waarin de HR-dienstverlener een optimistisch beeld schetst van de arbeidsmarkt van de toekomst. Dominique Hermans, sinds een jaar algemeen directeur van Randstad Nederland, heeft zich verdiept in de wensen van de nieuwe generatie werkenden – ook als het gaat om werkplek en kantoor. ‘Digitalisering kan ons werk makkelijker maken. Het matchen van vraag en aanbod is iets wat een computer veel beter en sneller kan dan de mens. Maar ik wil wel dat de technologie in dienst staat van persoonlijk contact.’ 

lees artikel
magazines_artikelen/Gelink06k.jpg

Erik-Jan Gelink over zijn grootste (digitale) uitdagingen bij Transavia

In zijn rol als commercieel directeur bij Transavia helpt Erik-Jan Gelink de tweede luchtvaartmaatschappij van Nederland richting een succesvolle digitale toekomst te taxiën. Dat lukt volgens hem alleen als alle echelons het samen doen. ‘Ik ben geen baas die boven op de rots zit en het team laat werken. Zo zit ik niet in elkaar.’

lees artikel
magazines_artikelen/Wynsberghe06k.jpg

Ethische kwesties rondom robotisering en algoritmes, dat is het vakgebied van Aimee van Wynsberghe

Het op een ethisch verantwoorde manier ontwerpen, ontwikkelen, inzetten en reguleren van machines blijft mensenwerk. Onderzoeker Aimee van Wynsberghe houdt zich bezig met ethische kwesties rond robotisering en roept bestuurders op ook zelf verantwoordelijkheid te nemen. ‘Algoritmes zijn vaak vooringenomen. Garbage in, garbage out.’

lees artikel
Management Scope

Geïntereseerd in Management Scope?

Maak kennis met het magazine via een proefabonnement: 3 edities voor €18,- of 6 edities voor €36,-

Vraag een proefabonnement aan
facebook