Dineren op de rots

Dineren op de rots

Auteur: Fieke van der Lecq | 13-03-2017

Afgelopen december was het weer zo ver: ongeveer de helft van de top-100 commissarissen kwam bijeen ter gelegenheid van de nieuwe toplijst die in het vorige nummer van dit magazine werd gepubliceerd. In een even gerenommeerd als gastvrij advocatenkantoor in Amsterdam Oud-Zuid werd genetwerkt en gedineerd. De sprekers zorgden voor het geestelijke voedsel. Na het voorlezen van de Chatham House Rule werd plechtig afgesproken deze te hanteren en uw columnist zal daarop geen uitzondering maken. De inhoud is er niet minder relevant om.


Zoals de nieuwe code corporate governance aangeeft, is meer aandacht nodig voor cultuur en ethiek in ondernemingen. Iemand deelde een lijstje van do’s en don’ts voor commissarissen: heb de moed om de waarheid te spreken, geef zelf het goede voorbeeld, organiseer tegengeluid en zorg voor cultuurtraining. De eerste drie ogen niet erg nieuw, maar blijven belangrijk. Veel commissarissen herkennen de keuze tussen spreken en zwijgen, het twijfelen over de eigen afwijkende visie en het dilemma tussen kans benutten en mogelijk mis schieten. Bij elke interventie is er een uitruil tussen false positives en false negatives, zoals we die ook uit de statistiek kennen: je loopt het risico te streng te oordelen en het risico te slap te reageren, maar je kunt beide risico’s nooit tegelijk minimaliseren. Hoeveel tolerantie hebben commissarissen voor elkaar in het zoeken naar de balans hiertussen? Zoals een aanwezige zich afvroeg: hoe veilig is de verscheidenheid? Dit hangt af van de teamgeest, waarin sommige raden actief investeren. Naarmate men elkaar echt leert kennen, kunnen interventies van collega’s beter worden geïnterpreteerd en verandert het wedstrijdje in een teamprestatie ten behoeve van de onderneming. Mooi meegenomen is dat bescheiden leiders tot betere bedrijfsprestaties schijnen te leiden. Zoiets zal wellicht ook gelden voor commissarissen.


De vierde aanbeveling – zorg voor cultuurtraining – leek iets lastiger. Culture eats strategy for breakfast kan wel waar zijn, maar wat doe je er vervolgens aan? Het vertalen van de bedrijfswaarden naar de werkvloer ligt voor de hand en daartoe kunnen ongetwijfeld dilemmatrainingen worden ontwikkeld. Tegelijk kan het lastig zijn om van medewerkers te vragen zich te gedragen naar bedrijfswaarden die door de topleiding zijn vastgesteld, omdat die waarden voor hen ‘hoog over’ kunnen zijn. Wie heeft de moed hierover een echte dialoog aan te gaan? En wordt de plan-do-check-act-cyclus ook hier gevolgd, met eerlijke feedback op de waarden die enkele jaren geleden werden afgekondigd? De bestuurders hoeven dit van de code niet te doen en niet alle raden van commissarissen durven zichzelf op dit onderwerp de spiegel voor te houden, bijvoorbeeld in de jaarlijkse zelfevaluatie. De tone at the top blijkt dan wellicht niet consistent met de bedrijfswaarden. Een knappe accountant die dan de soft controls nog weet te scoren.

De sfeer bij het diner werd bijkans jolig toen de baas van trainingsbureau Apemanagement de aanwezigen liet zien hoe sociaal gedrag van mensen lijkt op dat van diverse soorten apen. Het verhaal over apenrotsen en baasjesgedoe was bekend, maar gedrag van nieuwe alpha males die hun gezag vestigen door de jongen van hun voorgangers te vermoorden, werd policor afgekeurd als bad practice voor de werkvloer. Toch was er weinig verschil met een ‘do’ van een topcommissaris: every three months, a public hanging will do, luidde het collegiale advies. Juist ja. Veel succes gewenst voor de accountant.  

Fieke van der Lecq

Tekst door: Fieke van der Lecq

  • > Opleidingsdirecteur Risk Management for Financial Institutions, Vrije Universiteit Amsterdam
  • > Voorzitter Stichting Beheer KPMG Deferred Payments (KDP)
  • > Commissaris Triodos Bank
  • > Commissaris Arriva Nederland
  • > Academic member Occupational Pensions Stakeholder Group (OPSG), European Insurance and Occupational Pensions Authority (EIOPA)
  • > Voorzitter Editorial Board Netspar
  • > Commissaris Syntrus Achmea Real Estate & Finance
  • > Deeltijdhoogleraar Pensioenmarkten Vrije Universiteit Amsterdam
  • > Kroonlid SER

Management Scope Rankings

Bekijk hier alle rankings die Management Scope jaarlijks samenstelt.

Artikelen van Fieke van der Lecq

scopist_posts/originals/Lecq082019v.jpg

Open normen handhaven vergt moed

Bij het zoeken naar een nieuwe voorzitter voor de Autoriteit Financiële Markten (AFM) ligt de toezichthouder voor de zoveelste keer onder vuur. Ging het voorheen over reparatieacties bij woekerpolissen of over compensatie voor derivatencontracten, nu is er de discussie over de controle door accountantskantoren. Ze doen het niet goed of het deugt niet. Hoe komt dat toch? 

lees artikel
scopist_posts/originals/Fieke02k.jpg

Het nieuwe taboe: geen zin in diversiteit

Briesend stond hij voor me, maar hij hield zich in, op die receptie. “Ze wilden gewoon een vrouw hebben. Waarom zeggen ze dat niet meteen?” Daar had hij natuurlijk gelijk in, dus dat was mijn reactie. Ondertussen dacht ik van binnen: nu maak jij het ook eens mee. Zo voelt dat dus, zo’n glazen plafond.

lees artikel
scopist_posts/originals/Column08k.jpg

Waarde(n)vol

Er is veel interesse voor cultuur en gedrag in organisaties. Hoe dit om te zetten in waardecreatie is nog een stevige uitdaging. De code corporate governance van 2016 benadrukt het belang van de tone at the top, ofwel de manier waarop bestuurders en commissarissen zich gedragen. Zij moeten ervoor zorgen dat de bedrijfscultuur consistent is met de waarden van het bedrijf. Die waarden moeten vervolgens bijdragen aan de ‘lange termijn waardecreatie’, zoals in de code staat. 

lees artikel
Management Scope

Geïntereseerd in Management Scope?

Maak kennis met het magazine via een proefabonnement: 3 edities voor €18,- of 6 edities voor €36,-

Vraag een proefabonnement aan

Meer opinie

scopist_posts/originals/import02v.jpg

Importcommissarissen

Zes van de tien toezichthouders bij AEX-bedrijven zijn afkomstig uit het buitenland. De helft van de niet-Nederlandse commissarissen heeft een Angelsaksische achtergrond. Opkomende markten zijn nauwelijks vertegenwoordigd.

lees artikel
scopist_posts/originals/Duurzaamheidsimpasse02v.jpg

De ceo kan de duurzaamheidsimpasse doorbreken

In 2023 moeten alle kantoorgebouwen minstens energielabel C hebben. Nu voldoet minder dan de helft van de gebouwen aan die norm. Martin Mooij en Arjan Bunnik werken binnen Dutch Green Building Council (DGBC) samen aan een toekomstbestendige gebouwde omgeving. Zij betogen dat om de klimaatdoelen te halen een duidelijke langetermijnvisie nodig is. Ook geven ze advies hoe.

lees artikel
scopist_posts/originals/Groeibeleid01v.jpg

Strategisch duurzaam groeibeleid

Duurzaamheid en ESG worden steeds strategischer. Dit stelt andere eisen aan de rol van de raad van commissarissen. Commissarissen zijn zich hiervan bewust, maar handen en voeten geven aan dit urgente thema is een ander verhaal. Zes suggesties om ambitie om te zetten in actie.

lees artikel
facebook