Geef elkaar vaker complimenten

Geef elkaar vaker complimenten

Auteur: Edgar Karssing | Beeld: Mark van der Brink | 27-11-2019

Eindelijk. Na enkele honderden jaren wachten zijn de twee meesterwerken van de Schotse auteur Adam Smith vertaald. Dit voorjaar kreeg De welvaart van landen (1776) veel aandacht. Terecht. De vader van de moderne economie maakt in dit boek helder hoe de commerciële samenleving armoede bestrijdt en vrijheid vergroot. Als goede vriend van het kapitalisme – hoewel hij dat woord zelf niet gebruikt – telt hij de zegeningen en is hij tegelijkertijd zeer kritisch op de uitwassen. 


Vorig jaar is Theorie van de morele gevoelens (1759) verschenen: een prachtige inleiding in de ethiek die helaas onopgemerkt is gebleven. Het is de tragiek van Adam Smith: hij wordt geroemd om zijn economieboek, maar zijn ethiekboek is velen onbekend. Juist in dat boek biedt hij belangrijke oplossingen voor euvels die de commerciële samenleving bedreigen. Het is heel mooi geschreven en zeer leesbaar door Ad Marijs vertaald: het ideale kerstgeschenk.


Waarom zou een bestuurder of commissaris dit ethiekboek lezen? Smith houdt ons een spiegel voor als inspiratie om aan je ‘betere ik’ te werken. Hij beschrijft zeer welsprekend de burgerlijke deugden – karaktereigenschappen – die een commerciële samenleving mogelijk maken. Door ons karakter op de goede manier te cultiveren, schenken we onszelf een goed leven en kunnen we beter samenleven en samenwerken met anderen. En dat is hard nodig: mensen zijn gericht op hun eigen geluk en die drang wordt in een commerciële samenleving alleen maar versterkt door de dynamiek van de markt. Echter: we bekommeren ons ook om onze medemensen. Dat is onze aard. Maar wat dichtbij is – ons eigen belang – lijkt altijd groter, waardoor we in egoïsme kunnen ontsporen. Een citaat: ‘Alleen door het geweten kunnen we een gepaste vergelijking tussen onze belangen en die van anderen maken.’
Smith laat ook zien hoe ons geweten – ons moreel kompas – tot stand komt. Hij geeft aan dat we graag door onze medemensen worden gerespecteerd. Daarom kijken we door de ogen van een toeschouwer naar onszelf: verdienen we hun kritiek of instemming? We gaan vervolgens de toeschouwersrol verinnerlijken. Als deze toeschouwer ons gedrag goedkeurt, dan zijn we tevreden met onszelf. Smith noemt ‘hem’ de Onpartijdige Toeschouwer. Deze toeschouwer is de optelsom van de blik van alle anderen. Hij kijkt niet vanuit je eigen standpunt, of het standpunt van één concrete ander, maar met de blik van alle anderen tegelijkertijd. Hij is dus onpartijdig.
Smith laat zien hoe we een beter (mede-)mens kunnen worden. Russ Roberts heeft de wijsheid van Smith op speelse wijze vertaald in een soort zelfhulpboek: How Adam Smith can change your life. An unexpected guide to human nature and happiness. Dit boek is tegelijkertijd een mooie inleiding in het werk van Smith. Zijn mooiste advies, in al zijn eenvoud: geef elkaar vaker complimenten. Daarmee geeft hij een verfrissende kijk op de welbekende tone at the top die moet voorkomen dat er een klimaat ontstaat waarin uitwassen kunnen gedijen. Ons geweten wordt geactiveerd doordat we waarde hechten aan het oordeel van anderen en hun misprijzen willen voorkomen. Daarom is het ook belangrijk dit proces op gang te houden door hier actief aan bij te dragen.

Edgar Karssing is als universitair hoofddocent beroepsethiek en integriteitsmanagement verbonden aan Nyenrode Business Universiteit en lid van het Nyenrode Corporate Governance Instituut.

Edgar  Karssing

Tekst door: Edgar Karssing

Management Scope Rankings

Bekijk hier alle rankings die Management Scope jaarlijks samenstelt.

Artikelen van Edgar Karssing

scopist_posts/originals/Column-Karssing0619k.jpg

Succes als valkuil

Ceo’s worden steeds vaker weggestuurd vanwege integriteitskwesties zoals fraude, omkoping, handel met voorkennis en seksueel ongewenst gedrag, aldus de CEO Success Study van zakelijk dienstverlener PwC. Inmiddels wordt van 1 op de 20 ceo’s afscheid genomen vanwege grensoverschrijdend gedrag: dat is een wereldwijde stijging van 36 procent in de afgelopen vijf jaar. Waarom gaan ceo’s over de schreef? Is het hebzucht? Narcisme? Financiële druk? Een slecht ontwikkeld moreel kompas? Dat kan allemaal een rol spelen. Maar ook succes kan een valkuil zijn! 

lees artikel
scopist_posts/originals/Column-Karssing03k.jpg

Een vervelend verhaal

‘Dit is een vervelend verhaal!’ Dat hoor je niet graag als je een college ethiek geeft aan bestuurders. ‘Hoezo?’, vroeg ik aarzelend. ‘Dit doe ik zelf ook.’ ‘Ach’, relativeerde ik, ‘het wordt pas vervelend als je waarde hecht aan je eigen morele kompas’. Dat hielp niet.

lees artikel
scopist_posts/originals/Column-Karssing01k.jpg

Ethische vraagstukken over techniek zijn Chefsache

Data analytics, kunstmatige intelligentie, robotisering, het internet of things, zelfrijdende auto’s, blockchain, biometrie, nudging, virtual reality, augmented reality: technologische ontwikkelingen volgen elkaar razendsnel op. 

lees artikel
Management Scope

Geïntereseerd in Management Scope?

Maak kennis met het magazine via een proefabonnement: 3 edities voor €18,- of 6 edities voor €36,-

Vraag een proefabonnement aan

Meer opinie

scopist_posts/originals/Groeibeleid01v.jpg

Strategisch duurzaam groeibeleid

Duurzaamheid en ESG worden steeds strategischer. Dit stelt andere eisen aan de rol van de raad van commissarissen. Commissarissen zijn zich hiervan bewust, maar handen en voeten geven aan dit urgente thema is een ander verhaal. Zes suggesties om ambitie om te zetten in actie.

lees artikel
scopist_posts/originals/Datagebruik10v.jpg

Laat dataverbruik niet uitgroeien tot doemscenario

Het digitale dataverkeer leidt tot een verdubbeling van het wereldwijde energieverbruik. Niet in elke boardroom zijn het snel groeiende dataverbruik en de gevolgen voor het energieverbruik top of mind. Dat zou het wel moeten zijn, stellen ING sectorbankier Dirk Visser en -econoom Ferdinand Nijboer. Bedrijven kunnen de milieu-impact binnen de perken houden door kritisch naar hun ICT-activiteiten te kijken.

lees artikel
scopist_posts/originals/Aanbevelingen10v.jpg

Aanbevelingen cultuur, gedrag en reputatie in de toezichtsroutine

Een bedrijf van de 21ste eeuw verdient een commissaris van de 21ste eeuw. Stel hoge en aangepaste eisen aan de werving en selectie van commissarissen en niet in het minst aan de raad als collectief en aan de commissaris zelf. 

lees artikel
facebook