Geef elkaar vaker complimenten

Geef elkaar vaker complimenten

Auteur: Edgar Karssing | Beeld: Mark van der Brink | 27-11-2019

Eindelijk. Na enkele honderden jaren wachten zijn de twee meesterwerken van de Schotse auteur Adam Smith vertaald. Dit voorjaar kreeg De welvaart van landen (1776) veel aandacht. Terecht. De vader van de moderne economie maakt in dit boek helder hoe de commerciële samenleving armoede bestrijdt en vrijheid vergroot. Als goede vriend van het kapitalisme – hoewel hij dat woord zelf niet gebruikt – telt hij de zegeningen en is hij tegelijkertijd zeer kritisch op de uitwassen. 

Vorig jaar is Theorie van de morele gevoelens (1759) verschenen: een prachtige inleiding in de ethiek die helaas onopgemerkt is gebleven. Het is de tragiek van Adam Smith: hij wordt geroemd om zijn economieboek, maar zijn ethiekboek is velen onbekend. Juist in dat boek biedt hij belangrijke oplossingen voor euvels die de commerciële samenleving bedreigen. Het is heel mooi geschreven en zeer leesbaar door Ad Marijs vertaald: het ideale kerstgeschenk.


Waarom zou een bestuurder of commissaris dit ethiekboek lezen? Smith houdt ons een spiegel voor als inspiratie om aan je ‘betere ik’ te werken. Hij beschrijft zeer welsprekend de burgerlijke deugden – karaktereigenschappen – die een commerciële samenleving mogelijk maken. Door ons karakter op de goede manier te cultiveren, schenken we onszelf een goed leven en kunnen we beter samenleven en samenwerken met anderen. En dat is hard nodig: mensen zijn gericht op hun eigen geluk en die drang wordt in een commerciële samenleving alleen maar versterkt door de dynamiek van de markt. Echter: we bekommeren ons ook om onze medemensen. Dat is onze aard. Maar wat dichtbij is – ons eigen belang – lijkt altijd groter, waardoor we in egoïsme kunnen ontsporen. Een citaat: ‘Alleen door het geweten kunnen we een gepaste vergelijking tussen onze belangen en die van anderen maken.’
Smith laat ook zien hoe ons geweten – ons moreel kompas – tot stand komt. Hij geeft aan dat we graag door onze medemensen worden gerespecteerd. Daarom kijken we door de ogen van een toeschouwer naar onszelf: verdienen we hun kritiek of instemming? We gaan vervolgens de toeschouwersrol verinnerlijken. Als deze toeschouwer ons gedrag goedkeurt, dan zijn we tevreden met onszelf. Smith noemt ‘hem’ de Onpartijdige Toeschouwer. Deze toeschouwer is de optelsom van de blik van alle anderen. Hij kijkt niet vanuit je eigen standpunt, of het standpunt van één concrete ander, maar met de blik van alle anderen tegelijkertijd. Hij is dus onpartijdig.
Smith laat zien hoe we een beter (mede-)mens kunnen worden. Russ Roberts heeft de wijsheid van Smith op speelse wijze vertaald in een soort zelfhulpboek: How Adam Smith can change your life. An unexpected guide to human nature and happiness. Dit boek is tegelijkertijd een mooie inleiding in het werk van Smith. Zijn mooiste advies, in al zijn eenvoud: geef elkaar vaker complimenten. Daarmee geeft hij een verfrissende kijk op de welbekende tone at the top die moet voorkomen dat er een klimaat ontstaat waarin uitwassen kunnen gedijen. Ons geweten wordt geactiveerd doordat we waarde hechten aan het oordeel van anderen en hun misprijzen willen voorkomen. Daarom is het ook belangrijk dit proces op gang te houden door hier actief aan bij te dragen.

Edgar Karssing is als universitair hoofddocent beroepsethiek en integriteitsmanagement verbonden aan Nyenrode Business Universiteit en lid van het Nyenrode Corporate Governance Instituut.

Edgar  Karssing

Tekst door: Edgar Karssing

Management Scope Rankings

Bekijk hier alle rankings die Management Scope jaarlijks samenstelt.

Artikelen van Edgar Karssing

scopist_posts/originals/Column-Karsing05v.jpg

Ik ben omdat wij zijn

Het is niet moeilijk om somber te worden in tijden van corona. Hoe overleef je als bestuurder of commissaris? Letterlijk en figuurlijk, als mens en als vertegenwoordiger van de organisatie. 

lees artikel
scopist_posts/originals/Column-Karssing0619k.jpg

Succes als valkuil

Ceo’s worden steeds vaker weggestuurd vanwege integriteitskwesties zoals fraude, omkoping, handel met voorkennis en seksueel ongewenst gedrag, aldus de CEO Success Study van zakelijk dienstverlener PwC. Inmiddels wordt van 1 op de 20 ceo’s afscheid genomen vanwege grensoverschrijdend gedrag: dat is een wereldwijde stijging van 36 procent in de afgelopen vijf jaar. Waarom gaan ceo’s over de schreef? Is het hebzucht? Narcisme? Financiële druk? Een slecht ontwikkeld moreel kompas? Dat kan allemaal een rol spelen. Maar ook succes kan een valkuil zijn! 

lees artikel
scopist_posts/originals/Column-Karssing03k.jpg

Een vervelend verhaal

‘Dit is een vervelend verhaal!’ Dat hoor je niet graag als je een college ethiek geeft aan bestuurders. ‘Hoezo?’, vroeg ik aarzelend. ‘Dit doe ik zelf ook.’ ‘Ach’, relativeerde ik, ‘het wordt pas vervelend als je waarde hecht aan je eigen morele kompas’. Dat hielp niet.

lees artikel
Management Scope

Geïntereseerd in Management Scope?

Maak kennis met het magazine via een proefabonnement: 3 edities voor €18,- of 6 edities voor €36,-

Vraag een proefabonnement aan

Meer opinie

scopist_posts/originals/Essay-elipsLife08v.jpg

Zonder forse hervormingen geen duurzame inzetbaarheid

Meer mensen in de WW, meer arbeidsongeschikten: het coronavirus confronteert Nederland met enorme financiële repercussies. Werken aan duurzame inzetbaarheid is belangrijker dan ooit. De oplossing ligt in een combinatie van langer doorwerken, modernisering van het pensioenstelsel én lagere pensioenpremies, betogen Theo Gommer en Janthony Wielink. Werkgevers moeten ook zelf aan de bak met workforce management.

lees artikel
scopist_posts/originals/management-buy-out08v.jpg

Management buy-out: skin in the game

Het rendement op een managementbuy-out kan beschouwd worden als beloning voor het risico dat participerende bestuurders lopen. Van Doornepartners Onno Boerstra en Sjoerd Stokmans adviseren het management afspraken over de meest uiteenlopende situaties vast te leggen.

lees artikel
scopist_posts/originals/Essay-ING08v.jpg

Wordt de economische pijn structureel?

Het zal nog wel even duren voordat de Nederlandse economie weer op het pre-coronaniveau zit. Het virus heeft de Nederlandse economie hard geraakt. De impact verschilt wel per sector en ook binnen de sectoren zijn er winnaars en verliezers. Economen Marcel Klok en Maurice van Sante van ING nemen voor de belangrijkste sectoren de schade op en geven hun verwachtingen voor 2021.

lees artikel
facebook