Het Nieuwe Nut vereist regulering

Het Nieuwe Nut vereist regulering

Auteur: Annemieke Roobeek | Beeld: Mark van den Brink | 11-04-2019

Met de beweging van de gele hesjes heeft de discussie over het kraken en piepen van het huidige economische bestel een symbool gekregen. Een opstapeling van belastingen, met als klap op de vuurpijl de hogere kosten voor brandstof, raakte het bestedingsniveau van werkende burgers in Frankrijk. De gelehesjesaanhang in Nederland is relatief zeer beperkt. Het gaat echter niet om wat er aan protest op straat gebeurt, maar om wat er onderhuids gevoeld wordt. 


Ook in ons land is de ontevredenheid over de toegenomen ongelijkheid in kansen om werkend vooruit te komen voelbaar. Cijfers tonen weliswaar aan dat het met de vermogensconcentratie in ons land wel meevalt en dat wij nog steeds behoorlijk genivelleerd zijn in verhouding tot de ons omringende landen, maar toch zeggen die cijfers niet wat gewone, werkende mensen hier ervaren. De kosten om je als burger staande te houden zijn de afgelopen 15 jaar enorm toegenomen. Het gaat niet alleen om hogere kosten voor zorgverzekeringen, onderwijs, wonen, gas, licht en mobiliteit, het gaat ook om kosten voor mobiele telefonie, internet, Netflix en tal van digitale diensten die erbij zijn gekomen. Ik noem dit het Nieuwe Nut.
We kunnen er niet meer buiten en het wordt beschouwd als basis om normaal te functioneren in een informatiemaatschappij. Daar waar we voorheen van overheidswege nutsbedrijven hadden die een prijs rekenden die door middel van regulering was ingegeven, is dat plafond sinds de liberalisatie in de jaren ’90 op zijn minst doorlaatbaar geworden. Voor de grote, internationale digitale aanbieders is het dak er helemaal af. Het is belangrijk te kijken naar hoe de Googles, Facebooks en Amazons de platformeconomie beheersen. Hun marktmacht is zodanig dat we bijna van wereldomspannende monopolies kunnen spreken. Hier worden steeds meer vraagtekens bij gezet, onder andere door economen zoals Joseph Stiglitz en Robert Reich.


Behalve dat burgers hun facturen aan deze digitale bedrijven met geld betalen, betaalt de gebruiker ook nog bewust of onbewust met zijn of haar persoonlijke data, waardoor de marktmacht en de financiële armslag van deze digitale reuzen nog meer toenemen. De afhankelijkheid van de burger – goed verdienend, of met modaal- of minimumloon – wordt er niet minder door. De prijs is voor iedereen navenant hoog, al voelen met name de minder goed verdienende burgers de effecten. Hoewel we niet zonder het Nieuwe Nut kunnen, stuiten we op de marktmacht van een heel klein aantal bedrijven dat wereldwijd zonder maatschappelijk gezicht extreem goed zakendoet – vaak ook nog met gunstige fiscale afspraken in de landen waar zij opereren, waardoor deze bedrijven in verhouding tot het midden- en kleinbedrijf nauwelijks belasting afdragen. Het is niet vreemd dat mensen zich onmachtig voelen in een situatie waarin hard werken onvoldoende oplevert om de oplopende rekeningen te betalen, laat staan om de spaarpot te vullen voor de studie van de kinderen. Burn-outs in de middenklasse zeggen genoeg. Juist in deze tijden moeten we werken aan een nieuwe inrichting van het maatschappelijk bestel, wat meer dan ooit een langetermijnvisie van de politiek vereist. Dat geeft vertrouwen. We leven in tijden van transformatie, van klimaatverandering, digitalisering en maatschappelijke inclusie. Regulering is geen geliefd woord, maar een moderne invulling ervan zal nodig zijn om weerwerk te bieden tegen de marktmacht van enkelen en voor de toegankelijkheid van het Nieuwe Nut voor allen.

Annemieke Roobeek  is hoogleraar strategie en transformatiemanagement op Nyenrode Business Universiteit, founder/ceo van MeetingMoreMinds en commissaris bij diverse ondernemingen. Deze column is gepubliceerd in Management Scope 04 2019.

Annemieke  Roobeek

Tekst door: Annemieke Roobeek

  • > Voorzitter bestuur Social Finance NL
  • > Voorzitter Hillenraad100
  • > Commissaris Howaldt & Co, Duitsland
  • > Co-owner en co-director XL Labs B.V.
  • > Voorzitter Advisory Board for Responsible Investments PGGM
  • > Commissaris ABN Amro
  • > Lid Advisory Board CPI Governance
  • > Voorzitter INSID
  • > Directeur / Eigenaar MeetingMoreMinds
  • > Professor Strategy and Transformation Management Nyenrode Business Universiteit
  • > Directeur / Eigenaar Open Dialogue

Management Scope Rankings

Bekijk hier alle rankings die Management Scope jaarlijks samenstelt.

Artikelen van Annemieke Roobeek

scopist_posts/originals/Column-Roobeek09k.jpg

Een fraudefilmpje pakken

In elk bedrijf of organisatie gaat er wel eens iets mis. Met snel schakelen kan de fout hersteld worden en de klant tevredengesteld. Medewerkers zijn daarna weer een ervaring rijker. Constructief met fouten omgaan, leidt tot een leercultuur die de bedrijfsvoering beter maakt. Maar dan moeten fouten wel bespreekbaar worden gemaakt. 

lees artikel
scopist_posts/originals/column 07k.jpg

Een gouden driehoek

Als we het hebben over de het organiseren van toezicht in tijden van disruptieve ontwikkelingen, worden er al snel gewenste – zo niet onmisbare – eigenschappen van (nieuwe) commissarissen opgesomd. Die moet visionair zijn, vooruitkijkend, en adviserend. Ook moet de persoon klankbord zijn, een breed netwerk kunnen aanboren met verrassende denkers en doeners die ook buiten de gebaande paden gaan. Zij / hij moet maatschappelijk verbonden zijn en weten wat er in de maatschappij leeft, actief in contact staan met stakeholders en brugfuncties kunnen innemen. 

lees artikel
Management Scope

Geïntereseerd in Management Scope?

Maak kennis met het magazine via een proefabonnement: 3 edities voor €18,- of 6 edities voor €36,-

Vraag een proefabonnement aan

Meer opinie

scopist_posts/originals/top-100-2019v2.jpg

De opmars van de vrouwelijke c-suite commissaris

Vrouwelijke commissarissen zijn steeds vaker ook bestuurder: ze zijn ceo, cfo, cro of chro én toezichthouder, zo komt naar voren uit de Top-100 Corporate Vrouwen 2019.

lees artikel
scopist_posts/originals/Energietransitie06v.jpg

Voorwaarden voor een geslaagde energietransitie

Het Klimaatakkoord is bijna afgerond en duidelijk is dat het veel kansen te bieden heeft voor investeringen in nieuwe energie. Het akkoord legt terecht de nadruk op het besparen van megatonnen CO2-uitstoot. Er wordt echter vergeten dat het terugdringen van CO2-uitstoot de manier van produceren en consumeren van energie enorm zal veranderen, aldus Stijn van den Heuvel van Vattenfall.

lees artikel
scopist_posts/originals/top-100-2019v2.jpg

Analyse Top-100 Corporate Vrouwen 2019

Annet Aris is de nieuwe invloedrijkste corporate vrouw van Nederland. De top-10 van de lijst met 100 vrouwen wordt opgeschud door een nieuwe naam die vanuit het niets dit gezelschap weet binnen te dringen. Verder: de ceo-commissaris, bestuurders die een stap terug of opzij doen, en de afwezige millennials.

lees artikel
facebook