Marjolein Landheer (Triodos): ‘Reputatierisico is voor ons cruciaal’
17-11-2026 | Auteur: Jan Bletz | Beeld: Gregor Servais
Triodos Bank uit Driebergen-Rijsenburg financiert de transitie naar een duurzame samenleving en wil intussen de rest van de financiële sector meekrijgen. Zover is het nog niet. Ondertussen staan sinds 18 juni 2025 de certificaten van aandelen van Triodos genoteerd aan Euronext Amsterdam en verwachten beleggers een fatsoenlijk rendement. Als chief risk officer bewaakt Marjolein Landheer de balans tussen maatschappelijke impact, verantwoorde risico’s en een gezond rendement.
In gesprek met adviseur René Kartodikromo, partner bij Deloitte met de financiële sector als aandachtsgebied, vertelt Landheer hoe het risicomanagement binnen Triodos de afgelopen jaren is veranderd en werpt ze een blik op de toekomst.
Welke grote macrorisico’s zie je momenteel op de bankensector afkomen? En hoe beïnvloeden deze de strategische koers en de ambities van Triodos Bank?
‘Er is niet één risico. Geopolitiek, natuur en klimaat, technologische veranderingen en maatschappelijke polarisatie: die risico’s versterken elkaar en zijn van elkaar afhankelijk. Ze vormen een polycrisis. Dat betekent ook dat je ze in samenhang moet beheersen.
Wij spelen daarop in door klanten te financieren die deze risico’s in de wereld helpen verkleinen. Dat doen we langs vijf transities, van energie en voeding tot zorg, cultuur en welzijn. Bij polarisatie kijken we bijvoorbeeld welke projecten bijdragen aan toegankelijke zorg of onderwijs voor iedereen, hier en in het buitenland. Bij klimaatverandering en biodiversiteitsverlies zetten we in op nature-based solutions, een manier om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken met oplossingen die geïnspireerd zijn op de natuur. Behalve deze transities financieren, willen we ook het financiële systeem in beweging krijgen om hetzelfde te doen.’
Hoe waarborg je als cro de balans tussen het financieren van grensverleggende duurzame projecten en het handhaven van een bescheiden risicoprofiel?
‘Dat is weleens een dilemma. Uiteindelijk zijn mijn commerciële collega, cco Jacco Minnaar, en ik eindverantwoordelijk voor de besluiten van ons kredietcomité. Alles wat we doen, begint met de missie: geld bewust te laten werken voor positieve sociale, ecologische en culturele veranderingen. Maar de missie mag nooit een reden zijn om te weinig rendement of te veel risico te accepteren. Geloven we in een project, dan kijken we of het binnen onze risicogrenzen past en of het een passend rendement oplevert. Zonder acceptabel rendement heb je geen duurzaam businessmodel. We hebben winst nodig om te herinvesteren, te groeien en nog meer impact te maken.’
In navolging van klimaatrisico’s worden natuurrisico's het volgende grote thema binnen risk management. Hoe bereid je je daarop voor in een tijd van ‘ESG-backlash’?
‘Duurzaamheid en ESG staan onder druk, dat klopt; de termen zijn politieker geworden. Maar ik ben risicomanager. Voor mij betekent duurzaamheid dat je naar de lange termijn kijkt, of er nu een linkse of een rechtse politieke wind waait. Die aandacht, ook de negatieve, heeft voor ons twee kanten. Klimaat, sociaal, governance: het zit in ons DNA. We wijken niet af van waarvoor wij staan: een samenleving die het welzijn van iedereen bevordert binnen de grenzen van de planeet. Juist nu willen mensen hun geld bij ons onderbrengen of in onze fondsen beleggen.’
Je zegt: we willen ook het financiële systeem zelf in beweging krijgen. Hoe dagen jullie die andere partijen uit?
‘Wij waren de eerste bank ter wereld die het Fossil Fuel Non-Proliferation Treaty steunde, en we hebben onze Nederlandse collega-banken uitgedaagd hetzelfde te doen. Onlangs was Triodos aanwezig op de biodiversiteitstop in Armenië. Daarnaast publiceren we position papers over thema’s die voor ons belangrijk zijn, zoals het financiële stelsel, de woningmarkt en de landbouw, en organiseren we debatten. Misschien preek je dan een tijd voor eigen parochie, de donkergroenen en de middengroenen. Maar we proberen ook de lichtgroene en grijze types in beweging te krijgen. Het laat ze er hopelijk in elk geval over nadenken.’
Triodos heeft ingrijpende veranderingen doorgemaakt rondom de verhandelbaarheid van certificaten en de kapitaalstructuur. Welke belangrijke governance- en risicolessen neem je uit deze complexe transitie mee?
‘We hebben in 2025 gekozen voor een notering aan Euronext om zo de toegankelijkheid en verhandelbaarheid van onze certificaten te vergroten. Dat betekent dat het financieel rendement, zowel qua stabiliteit als hoogte, meer onder een vergrootglas komt te liggen. Toch is ons model anders dan andere banken, zeker als die veel meer op winst sturen. Dat moeten we goed uitleggen. Voor ons blijft de balans tussen impact, risico en rendement vooropstaan. We willen nog heel lang een frontrunner blijven in onze transitiethema’s. Daar hoort bij dat we de risico’s daarvan strak blijven managen en een passend rendement behalen. Ook zullen we nog beter moeten uitleggen wat de impact is die we maken met onze financieringen. Het zou mooi zijn als je impact ooit kunt vertalen in een opslag of afslag op je rendement. Dan zie je beter hoe de impact van concurrenten zich verhoudt tot die van ons.
De belangrijkste les gaat over reputatierisico. Het vertrouwen van je stakeholders, in dit geval onze certificaathouders, is ongelooflijk belangrijk. Sommigen houden al 30, 40 jaar certificaten. Dat we hen hebben teleurgesteld, doet ons ook pijn. Reputatierisico is voor elke bank belangrijk. Voor een missiegedreven bank als de onze is het cruciaal.’
Hoe is jouw rol als cro geëvolueerd?
‘Ik zit nu zo’n tien jaar in risicomanagement. Vroeger richtte het vak zich vooral op kredietrisico, marktrisico en operationeel risico. Het speelveld is veel breder geworden, en daardoor ook complexer. Veranderingen gaan razendsnel, kijk maar naar de technologie. Ik moet in mijn rol steeds strategischer en verder vooruitkijken, en me steeds weer aanpassen. Mijn werk kijkt veel minder terug en veel meer vooruit.’
Strenge wet- en regelgeving vraagt om vastomlijnde kaders, terwijl ai en digitalisering om wendbaarheid vragen. Hoe richt je het risicotoezicht zo in dat er voldoende ruimte blijft voor technologische vernieuwing?
‘Daar hebben we als bestuur heel bewust over gesproken. Ai en het bouwen van datacenters hebben veel impact op de leefomgeving, op water en op elektriciteit. Dat lijkt tegenstrijdig met onze missie, zou je misschien zeggen. Toch denken we dat ook wij moeten meegaan als we zoveel mogelijk impact willen maken. We willen ai gebruiken om onze processen efficiënter te maken en onze impactdoelen sneller te halen. We werken met enorm veel data, dus de mogelijkheden zijn groot.
Tegelijkertijd zitten er echt veel risico’s aan ai, en die moeten we goed in kaart brengen. Ook de governance moet anders. Bij ons modelrisicobeheer bouwde je vroeger een model, valideerde je het, voerde je het in en keek je er een of twee jaar later weer naar. Nu gaan de ontwikkelingen zo snel dat je er veel dynamischer bovenop moet zitten. Operationele weerbaarheid staat daardoor veel prominenter op de agenda van ons bestuur dan twee jaar geleden.’
Welke methodiek en risicobereidheid hanteer je bij het financieren van nieuwe circulaire projecten waarvoor nog weinig historische data bestaan?
‘Een belangrijke sector voor Triodos Bank is environmental technology: alles wat ons helpt de CO2-uitstoot te verminderen. De collega’s in die sector zijn specialisten met veel sectorkennis. Zij onderzoeken welke technologieën er zijn en waar we de transitie kunnen helpen versnellen. Terwijl batterijopslag nog in de kinderschoenen stond, hadden wij de eerste transacties al gefinancierd en nu zijn we in deze sector in bijna al onze landen actief.
Dat bewijst voor ons dat we moeten inzetten op onderzoek naar veel technologieën, en kennis moeten opbouwen. Soms is het spannend en moet ik risico’s nemen. Dan begin ik het liefst klein, met kleine bedragen en betrouwbare sponsors. Het gaat er niet om dingen niet te doen. Het gaat erom dat we de risico’s onderkennen en dan heel bewust besluiten iets te doen. Zolang we maar spreiding in de portefeuille hebben en niet alle ballen op een specifieke technologie of sector gooien. Om kennis op te bouwen, nodigen we geregeld externe specialisten uit. Dan denken de relatiemanagers en de kredietcollega’s samen na over wat wel en niet haalbaar is voor Triodos Bank.’
Hoe vul je de samenwerking binnen de raad van bestuur in met je collega-bestuurders? En hoe zorg je voor een gezonde scherpte tussen commerciële ambities, financiële doelen en risicobewustzijn?
‘Risicomanagement is een verantwoordelijkheid van iedereen binnen de bank, we spreken hier veel over binnen ons bestuur. Iedereen heeft een eigen taak en verantwoordelijkheid. Bij belangrijke besluiten is het mijn rol om vragen te stellen en kritisch door te vragen: hebben we overal goed over nagedacht? Dat doe ik niet om besluiten tegen te houden. Ik wil dat we ze nemen op basis van de juiste argumenten.
Ik draag bij aan de collectieve verantwoordelijkheid van het bestuur, maar ik heb ook een onafhankelijke rol. Bij kredietrisico kan ik net anders kijken dan mijn commerciële collega, die vooral de impact en de commerciële mogelijkheden ziet. Ik moet ook de balans van de bank beschermen tegen mogelijke kredietverliezen. Dat kan tot discussie leiden, maar over het algemeen leidt dit niet tot spanningen. Een gezonde discussie is alleen maar goed. Uiteindelijk neemt het bestuur collectief een besluit. Wat ik mooi vind: we zijn met zes bestuurders, allemaal gepassioneerd over het eigen aandachtsgebied, maar we kunnen allemaal goed luisteren en bruggen slaan.’
Wat is voor jou persoonlijk de belangrijkste drijfveer om aan de missie van Triodos bij te dragen? Wat inspireert je het meeste aan Triodos?
‘Ik werk bewust bij Triodos, net als veel collega's, omdat ik er heel sterk in geloof dat er dingen moeten veranderen als we de wereld voor iedereen op de lange termijn leefbaar willen houden. Van jongs af aan ben ik gegrepen door ongelijkheid en rechtvaardigheid, mijn spreekbeurten gingen vroeger over UNICEF, de Verenigde Naties, oorlog en vrede.
Aan het begin van mijn loopbaan heb ik bij een puur commerciële bank gewerkt, wat ik ontzettend leuk en leerzaam vond, maar ik miste het grotere plaatje, de vraag waarvoor we het eigenlijk deden. Daarna heb ik lang bij FMO gewerkt, in eerste instantie in commerciële functies en heb ik over de hele wereld gereisd om projecten te financieren in ontwikkelingslanden. Ook daar stond het realiseren van ecologische en maatschappelijke impact voorop, naast acceptabele risico’s en return. In die tijd ben ik vooral gevoed op mijn “ongelijkheid”- drijfveer. Langzaamaan ben ik ook klimaat en biodiversiteit heel belangrijk gaan vinden. Ik heb vijf jaar in de raad van toezicht van Cordaid gezeten, waar het ging over inclusie en ongelijkheid, en ik zit nu vier jaar in het bestuur van Natuurmonumenten. Ik woon vlak bij het strand en geniet van een duik in zee. Natuur is om te ervaren, maar natuur is ook de basis van de economie. Bij Triodos zoeken we naar manieren om natuur commercieel interessant te maken om in te investeren, zodat we haar voor de toekomst behouden.’
Wat doe je in je eigen dagelijkse leven om de wereld duurzamer te maken?
‘Ik probeer zo veel mogelijk te doen, maar ook ik maak mijn keuzes. Ik ben al een aantal jaar vegetariër. Eerst liet ik het vlees staan, drie, vier jaar geleden ook de vis, na inspirerende discussies met collega’s hier. Veganistisch word ik niet zo snel, want ik ben geen creatieve kok. Ik rijd elektrisch en heb zonnepanelen. Maar ik ben ook een mens. Toen mijn dochter zes maanden in Australië zat om te cricketen, ben ik naar haar toe gevlogen. Ik zeg niet dat je nooit meer mag vliegen. Je moet bewust besluiten en het ene belang tegen het andere afwegen.’
Naast je werk bij Triodos ben je bestuurslid bij Natuurmonumenten en was je toezichthouder bij Cordaid. Hoe verrijken deze nevenfuncties jouw blik op risicobeheer en maatschappelijke verandering?
‘Ik heb geleerd dat elke organisatie continu bezig is zichzelf te vernieuwen, naar stakeholders te luisteren en in te spelen op maatschappelijke veranderingen. Het is verfrissend om die discussie bij andere organisaties te voeren, vanuit een toezichthoudende rol. Je leert veel van mensen die vanuit heel andere invalshoeken kijken. Omgekeerd neem ik wat ik bij Triodos zie mee naar mijn rollen daarbuiten.’
Welke kernles over risicogovernance en waardengedreven leiderschap wil je meegeven aan collega-bestuurders en toezichthouders van grote ondernemingen?
‘Het allerbelangrijkste is vertrouwen. Je kunt een uitstekende governance hebben ingericht. Je kunt gelijk hebben, maar dat betekent niet altijd dat je ook gelijk krijgt. Je kunt je beroepen op juridische kaders en op modellen, maar het begint altijd met luisteren en je verplaatsen in de ander. Pas daarna kijk je wat je eigenlijk mag besluiten. Dat hebben we gemerkt in de fase waar Triodos doorheen is gegaan. Vertrouwen is heel snel weg als je het beschaamt, en je bouwt het heel langzaam weer op.
Tegelijkertijd blijft goede governance, met heldere rollen en verantwoordelijkheden, natuurlijk heel belangrijk. In risicomanagement heb je een eerste lijn: dat zijn de risico-eigenaren. Wij in de tweede lijn zijn de tegenspelers. En een derde lijn controleert het geheel. Zijn die rollen in de keten niet duidelijk, dan krijg je onduidelijkheid, en dat komt de besluitvorming niet ten goede. Maar governance is niet alleen wat er op papier staat. Het gaat juist ook om het vertrouwen eromheen.’
Reageren? Mail ons op redactie@scopebusinessmedia.nl
Dit interview is gepubliceerd in Management Scope 10 2026.
Dit artikel is voor het laatst aangepast op 17-11-2026