Digitale transformatie
Disruptie: je zou het de wraak van digitalisering kunnen noemen. Zij onder ons die het dotcomtijdperk rond de eeuwwisseling bewust meemaakten, herinneren zich wellicht hoe beurskoersen gigantisch opliepen vanwege de gecombineerde belofte van digitalisering en het internet. Het internet zou tot hele nieuwe businessmodellen leiden en zou hele sectoren snel veranderen. Bij de gevestigde orde in de bedrijfswereld stond men erbij en keek men ernaar. Werken met een personal computer (pc) op kantoor, mailen in plaats van faxen of bellen, dat was tot daaraan toe, een stukje business development online nog net, maar een heel nieuw businessmodel of een nieuwe strategie omwille van internet? Ik dacht het niet!
Dat was toen: het toen van traag modeminternet, exponentieel minder rekenkracht voor computers, geheugenchips enzoverder. De internethype kwam en ging. Op een aantal bedrijven na, zoals Google en Amazon, gingen veel van de nieuwe internetbedrijven roemloos ten onder. Inmiddels hebben we WiFi en 5G, en vooral ook: hele krachtige computers die complexe software, vaak voorzien van artificial intelligence (ai)-oplossingen, moeiteloos aankunnen. De dromen van het dotcomtijdperk worden nú werkelijkheid. Innovaties die te maken hebben met mobile en social zijn aan de orde van de dag. Verkopen steeds meer via websites en sociale media als via een van bakstenen opgetrokken winkel. Hele nieuwe strategieën leiden tot nieuwe businessmodellen en die leiden tot veranderende waardeketens. Een internetplatform als Marktplaats veranderde tal van sectoren. De grote concerns die rond de eeuwwisseling haast verveeld aan de zijlijn bleven staan, ondergaan nu zelf noodgedwongen een digitale transformatie. Die disruptie stopt niet waar we nu zijn. Grote thema’s als klimaatverandering, de focus op duurzaamheid, het stakeholdersmodel, maatschappelijke impact, en de opkomst van purpose driven organisaties, vereisen juist van onze knapste koppen een focus op nog snellere digitalisering, digitale innovaties en software-oplossingen. Ook binnen bedrijven zorgt digitalisering voor een revolutie. Het agile werken, de wendbare organisatie, internationale decentralisatie, de opkomst van allerhande robotica en robotisering in het algemeen: het zou allemaal niet mogelijk zijn zonder digitalisering, en vooral het gebruik van data, die via een cloud-applicatie beschikbaar worden gesteld aan wie het maar nodig heeft.
De opkomst van GenAI heeft de digitale transformatie in een nieuwe stroomversnelling gebracht. Organisaties moeten zich tot die ontwikkeling verhouden. Ook hierdoor zullen businessmodellen verschuiven, en sectoren onherkenbaar veranderen. Tel daarbij op de enorme geopolitieke invloed die sociale media steeds meer ahebben, en we kunnen concluderen dat de digitale transformatie nog verre van compleet is.
Drie experts over ai in de zorgsector
Artificiële intelligentie ontwikkelt zich razendsnel tot een strategisch bestuursvraagstuk voor de zorg. Hoe benut je de kansen van ai zonder de menselijke maat, solidariteit en het vertrouwen van patiënten en professionals uit het oog te verliezen? De drie experts uit de zorgsector aan onze rondetafel zijn het over één ding eens: goed bestuur in dit nieuwe tijdperk begint niet bij technologie, maar bij leiderschap. ‘Niet de technologie, maar de waarde die ai oplevert moet centraal staan.’
Lees verder
Hoe ga je als ceo om met ai? De tijd dat ai werd ondergebracht bij IT, lijkt grotendeels voorbij, maar moet je als ceo dan maar zelf het dossier onder je nemen? Willemien Terpstra, ceo van publieke netwerkbeheerder Gasunie, en Annette Mosman, ceo van pensioenuitvoeringsorganisatie APG, vinden van wel. ‘Het is een operating model-vraagstuk en dus per definitie een ceo-vraagstuk,’ zeggen ze eensgezind.
Wie bepaalt welke informatie betrouwbaar genoeg is om als basis voor ai te dienen? En hoe zit het met de originele makers van die informatie? Die vraag gaat verder dan de belangen van techbedrijven en raakt aan de manier waarop we als samenleving met kennis en kunst omgaan.
Annette Mosman en Willemien Terpstra: ‘Laat ai niet met je aan de haal gaan’
Hoe ga je als ceo om met ai? De tijd dat ai werd ondergebracht bij IT, lijkt grotendeels voorbij, maar moet je als ceo dan maar zelf het dossier onder je nemen? Willemien Terpstra, ceo van publieke netwerkbeheerder Gasunie, en Annette Mosman, ceo van pensioenuitvoeringsorganisatie APG, vinden van wel. ‘Het is een operating model-vraagstuk en dus per definitie een ceo-vraagstuk,’ zeggen ze eensgezind.
Informatie als maatschappelijke kwestie
Wie bepaalt welke informatie betrouwbaar genoeg is om als basis voor ai te dienen? En hoe zit het met de originele makers van die informatie? Die vraag gaat verder dan de belangen van techbedrijven en raakt aan de manier waarop we als samenleving met kennis en kunst omgaan.
.jpg)
.jpg)
Bij technologische ontwikkelingen lijkt het soms bijna alsof er geen grenzen zijn. Ethische grenzen, grenzen aan snelheid, fysieke grenzen, allemaal lijken ze niet te bestaan. Toch bleek de afgelopen dagen in het nieuws dat er wel degelijk remmende factoren zijn.
De opmars van ai is niet meer te stoppen — maar dat betekent niet dat alles zomaar kan. De Autoriteit Persoonsgegevens pleit voor snellere en strengere regulering om discriminatie en andere misstanden te voorkomen. Want technologie mag dan slim zijn, zonder duidelijke kaders kan ze ook gevaarlijk uitpakken.
Wat moeten organisaties doen om te overleven in de digital age? Die vraag wordt in een serie artikelen in Management Scope uitgediept door Hilde van der Baan en Gijs Linse van A&O Shearman. Dit keer een vraaggesprek met Roos Slegers, filosoof, ethicus, organisatieadviseur en universitair docent van Tilburg University. Ze voorziet problemen op het vlak van innovatie. ‘GenAI komt niet met iets verrassends of een niche. Daarvoor zijn ouderwetse menselijke deugden nodig.’
Technologische ontwikkelingen: steeds meer grenzen
Bij technologische ontwikkelingen lijkt het soms bijna alsof er geen grenzen zijn. Ethische grenzen, grenzen aan snelheid, fysieke grenzen, allemaal lijken ze niet te bestaan. Toch bleek de afgelopen dagen in het nieuws dat er wel degelijk remmende factoren zijn.
Voor veilig ai-gebruik zijn regels nodig
De opmars van ai is niet meer te stoppen — maar dat betekent niet dat alles zomaar kan. De Autoriteit Persoonsgegevens pleit voor snellere en strengere regulering om discriminatie en andere misstanden te voorkomen. Want technologie mag dan slim zijn, zonder duidelijke kaders kan ze ook gevaarlijk uitpakken.
‘Kritisch leren denken in een door ai gladgestreken wereld’
Wat moeten organisaties doen om te overleven in de digital age? Die vraag wordt in een serie artikelen in Management Scope uitgediept door Hilde van der Baan en Gijs Linse van A&O Shearman. Dit keer een vraaggesprek met Roos Slegers, filosoof, ethicus, organisatieadviseur en universitair docent van Tilburg University. Ze voorziet problemen op het vlak van innovatie. ‘GenAI komt niet met iets verrassends of een niche. Daarvoor zijn ouderwetse menselijke deugden nodig.’
Vincent Tuk (Eneco): ‘Sleutelrol voor data in de nieuwe energiewereld’
Voor energieleverancier Eneco vormen data de basis voor zowel commerciële activiteiten als voor het streven naar een duurzamere transitie. Chief technology officer Vincent Tuk speelt met zijn team van 600 medewerkers een cruciale rol in de tech first-ambities van de organisatie. ‘Maar niet-technici moeten net zo goed op de hoogte zijn van de mogelijkheden van data en artificial intelligence. Ons tech-team en ons businessteam zijn volledig geïntegreerd.’
Lees verderMeest gelezen
Vroukje van Oosten Slingeland (ING Groep) over ai-toepassingen in legal
Als het om generatieve artificial intelligence gaat (gen ai), is het ei van Columbus nog niet uitgebroed, zegt Vroukje van Oosten Slingeland, general counsel van ING. Het toekomstpotentieel van ai is groot, denkt ze, ook voor juristen.
.jpg)
Bart Leurs (Rabobank): ‘We hebben een tijdelijke AI-stop ingevoerd’
Data, financieel en niet-financieel, zijn essentieel voor Rabobank. Chief innovation and technology officer Bart Leurs vertelt enthousiast over de kansen die samenhangen met het artificial intelligence-tijdperk en hoe hij de organisatie klaarstoomt op dit vlak.
Technologie hoort onderwerp van gesprek te zijn, geen voldongen feit
‘NIS2 is een enabler, geen proces van afvinken’
Robbert van Rutten (Shell): ‘Een flexibelere en competitievere IT-organisatie’
Raymond van Eck (Fairphone): ‘We zijn er klaar mee om de uitzondering te zijn’
Digitale weerbaarheid in drie stappen
Ondernemen en overleven in de digital age
Process intelligence in de energietransitie
De cio’s van NS en ProRail zijn op elkaar aangewezen. Ze werken dan ook nauw samen, vertellen Hessel Dikkers (NS) en Arjen Boersma (ProRail). ‘Natuurlijk zouden we onafhankelijk van elkaar it kunnen ontwikkelen. Maar linksom of rechtsom komt het uiteindelijk bij elkaar. Wij weten van elkaar dat zonder datadeling, zonder samenwerking er geen trein rijdt. Je moet elkaar daar goed in vasthouden.’
De helft van de werknemers die bekend zijn met generatieve ai gebruikt GenAI-tools vaak zonder expliciete goedkeuring van de werkgever. Dat blijkt uit grootschalig onderzoek van Deloitte, Trust in generative AI. Nu stimuleert slechts een derde van de Nederlandse bedrijven actief het gebruik van ai-tools. Het is voor die bedrijven belangrijk om duidelijke richtlijnen en beleid te ontwikkelen met betrekking tot het gebruik van GenAI op de werkvloer.
Arjen Boersma en Hessel Dikkers: ‘Voor een rijdende trein zijn we echt van elkaar afhankelijk’
De cio’s van NS en ProRail zijn op elkaar aangewezen. Ze werken dan ook nauw samen, vertellen Hessel Dikkers (NS) en Arjen Boersma (ProRail). ‘Natuurlijk zouden we onafhankelijk van elkaar it kunnen ontwikkelen. Maar linksom of rechtsom komt het uiteindelijk bij elkaar. Wij weten van elkaar dat zonder datadeling, zonder samenwerking er geen trein rijdt. Je moet elkaar daar goed in vasthouden.’
Veilig ai-gebruik op de werkvloer: richtlijnen zijn essentieel
De helft van de werknemers die bekend zijn met generatieve ai gebruikt GenAI-tools vaak zonder expliciete goedkeuring van de werkgever. Dat blijkt uit grootschalig onderzoek van Deloitte, Trust in generative AI. Nu stimuleert slechts een derde van de Nederlandse bedrijven actief het gebruik van ai-tools. Het is voor die bedrijven belangrijk om duidelijke richtlijnen en beleid te ontwikkelen met betrekking tot het gebruik van GenAI op de werkvloer.
Ingrid de Swart (a.s.r): ‘Technologie moet vernieuwend én beheersbaar zijn’
Christian Tabois (Celonis): ‘Process intelligence brengt projecten tot wasdom en waarde’
Masterclass ai: 'Schone data zijn het nieuwe goud'
Kevin Gamble (IKEA) over digitalisering: ‘Meer tijd voor werk dat waarde toevoegt’
Een beetje paranoia helpt bij het digitaliseren
