‘De echte tech-uitdaging zit vaak in mensen’
17-11-2026 | Interviewer: Tjarda Molenaar | Auteur: Angelo van Leemput | Beeld: Bram Belloni
Ai verandert niet alleen producten en processen, maar ook de manier waarop organisaties groeien, investeren en met mensen omgaan. Sander van Woerden, medeoprichter van Lexar Partners, investeerder in digitale bedrijven, gelooft in de kracht van teams. ‘Liever een goed team in een moeilijke markt dan een slecht team in een aantrekkelijke markt’, is zijn devies. Voor Rina Joosten-Rabou, oprichter van HR-startup en ai-bedrijf Pera, ligt de sleutel in beter gebruik van data met betrekking tot mensen. ‘Op basis van die data kunnen we competenties identificeren die aantoonbaar bijdragen aan het succes van een organisatie.’
Het is even zoeken in A Lab, een voormalig Shell-laboratorium in Amsterdam-Noord dat tegenwoordig onderdak biedt aan startups en creatieve ondernemers. Hier op deze plek, met vibe van een heuse broedplaats, beschikt Pera, het bedrijf van Joosten, over een aantal ‘desks’, ver van Pera’s headquarters in Den Bosch. Van Woerden schuift rechtstreeks aan vanuit een deal die zojuist is afgerond; de handtekeningen zijn nog nat. Nog voordat het gesprek officieel begint, raken de ai-ondernemer en de techinvesteerder al in gesprek over hun bedrijven. Pera is een HR-scale- up die op basis van ai, data en gedragsanalyse in kaart brengt welke competenties bijdragen aan succes, zodat organisaties talent kunnen selecteren, ontwikkelen en inzetten. Lexar Partners is een investeringsmaatschappij die zich specialiseert in technologiebedrijven. Het blijkt een voorproefje van een gesprek onder leiding van Tjarda Molenaar, directeur van de Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen (NVP), over de toekomst van werk, de rol van data en de vraag hoe organisaties concurrerend blijven in een tijdperk waarin ai voor iedereen beschikbaar komt.
Wordt ai volgens jullie op de juiste manier ingezet?
Joosten-Rabou: ‘Nou, dat valt nog wel tegen. Wat ik vaak zie, is dat bedrijven bestaande, suboptimale processen willen optimaliseren met ai. Veel organisaties kijken naar hun huidige manier van werken en vragen zich vervolgens af waar ze ai kunnen toevoegen. Dat is eigenlijk het slechtste wat je kunt doen. Met ai moet je juist boven de processen gaan hangen en opnieuw nadenken over wat je eigenlijk probeert te bereiken. Wat is mijn definitie voor succes? En daarna moet je eigenlijk je hele proces opnieuw ontwerpen, alsof je helemaal van voren af aan begint. Dat gebeurt bijna nooit.’
Van Woerden: ‘Dat herken ik. Wij bespreken met onze deelnemingen juist dat ai geen project is, maar een strategisch thema. Er zijn heel veel eindmarkten waar je veel meer kan doen op basis van ai. En dan bedoel ik niet alleen ai toepassen op je producten en je productontwikkeling, maar juist ook in de algemene processen om op termijn ai-native te worden. Dus daar kijken we nadrukkelijk naar bij onze deelnemingen. Een paar jaar geleden keken ondernemers ons soms nog wat glazig aan als we hierover begonnen. Inmiddels zie je dat bedrijven die het serieus nemen fundamenteel anders naar hun processen kijken en ons soms verrassen.’
Kun je dat toelichten vanuit jullie eigen praktijk?
Joosten-Rabou: ‘Toen wij Pera begonnen, was het gebruikelijk om in het recruitmentproces allerlei stapjes te nemen. Nog steeds is dat trouwens binnen veel organisaties zo: je beoordeelt een cv, je voert gesprekken, je doet een assessment, je doet een referentiecheck en nog een interview. En dan neem je iemand aan. Een langdurig proces met ongewisse uitkomst. Terwijl de vraag die je uiteindelijk wilt beantwoorden heel simpel is: wordt deze persoon voor ons succesvol of niet? Als je dat rechtstreeks kunt voorspellen, kun je het hele proces opnieuw ontwerpen en al die stappen overslaan. Dat geldt eigenlijk voor ieder bedrijf. Begin niet met het proces, maar met de gewenste uitkomst.’
Kijken jullie als investeerder op een vergelijkbare manier naar bedrijven?
Van Woerden: ‘Ja, eigenlijk wel. Natuurlijk kijken wij naar de huidige prestaties van een bedrijf. Maar minstens zo belangrijk is de vraag of een onderneming zich kan blijven aanpassen. Wij investeren bewust in bedrijven die al iets hebben opgebouwd, maar nog klein en wendbaar genoeg zijn om te kunnen veranderen. We richten ons zeker niet op klassieke venturebedrijven. Het zijn bedrijven die over het algemeen een jaar of vijf à tien bestaan. Ze hebben bestaande klanten, bestaande omzet en winstgevendheid, ze hebben een mooi datamodel opgebouwd; ze hebben een track record. Wij kunnen ze helpen groeien, maar daar is wel wendbaarheid voor nodig. Want in deze wereld weet je één ding zeker: als je niet verandert, word je ingehaald.’
Hoe kijk je als investeerder naar de impact van ai op die bedrijven?
Van Woerden: ‘Niemand kan de wereld over vijf of tien jaar voorspellen. Maar je kunt wel systematisch nadenken over kansen en kwetsbaarheden. Wij hebben daarvoor een eigen disruption framework ontwikkeld, waarmee we kijken naar de kwetsbaarheid van het product en verdienmodel, de verdedigbaarheid van de positie en het vermogen om zelf op ai in te spelen. Uiteindelijk investeren we in ondernemingen die iets hebben opgebouwd wat ook in deze ai-wereld uniek is, maar die ook keihard durven doorontwikkelen.’
Wat zie je daarbij in de praktijk veranderen?
Van Woerden: ‘Dit jaar zagen we voor het eerst dat directieteams ai echt hadden omarmd. De discussie is verschoven van technologie naar bedrijfsvoering. Ai wordt breed toegepast over de hele linie van organisaties en omarmd als onderdeel van de overkoepelende strategie.’
Joosten-Rabou: ‘Dat herken ik ook. Ik denk dat veel organisaties nog onvoldoende beseffen dat technologie maar één deel van het verhaal is. De echte uitdaging zit vaak in mensen. Hoe zorg je dat medewerkers nieuwe technologie omarmen? Welke vaardigheden heb je nodig? En hoe meet je eigenlijk welke mensen het verschil maken? Daar hebben veel organisaties nog weinig inzicht in.’
Wat ontbreekt er nog in veel organisaties?
Joosten-Rabou: ‘Inzicht. Investeerders kijken uitgebreid naar financiële en operationele data, terecht natuurlijk, maar mensen zijn toch de belangrijkste asset van eigenlijk iedere organisatie. En daar zit vaak een blinde vlek. Uit wetenschappelijk onderzoek weten we dat mensen ergens tussen de 60 en 65 procent van het organisatiesucces bepalen. Tegelijkertijd beschikken bedrijven vaak over verrassend weinig data van de factoren die daadwerkelijk leiden tot hoge prestaties. Je zou veel meer op een datagedreven manier moeten kijken naar patronen van high performance in organisaties. Daarmee kun je de productiviteit en de impact vergroten.’
Van Woerden: ‘Dat vind ik een heel interessant punt. Ik geloof enorm in de kracht van teams en dus van mensen. Ik zeg al jaren: liever een goed team in een moeilijke markt dan een slecht team in een aantrekkelijke markt. Een goed team vindt uiteindelijk wel een oplossing, ook als de markt even tegenzit.’
Jullie lijken het eens over het blijvende belang van mensen.
Van Woerden: ‘Absoluut. Ik spreek vooral op basis van ervaring. Rina heeft de data eronder. Voor private equity is het heel makkelijk om een doel te definiëren, want uiteindelijk is dat gewoon x keer geld maken op een investering. Maar de vraag is: hoe kom je daar? Daar gebruiken wij acht waardecreatie-assen voor, waarvan de hr-as voor ons één van de belangrijkste is. Wij kijken zelf extreem kritisch met welke managementteams wij als investeerder willen samenwerken. Naast overeenstemming over ambities en concrete plannen moet het namelijk ook gewoon inspirerend en leuk zijn om een huwelijk op de middellange termijn met elkaar aan te gaan.
Ik geloof er erg in dat als mensen elkaar prettig vinden, je tot betere eindresultaten komt. Dat is voor mij de basis: dat je ook lol kunt hebben met elkaar. Dan zoeken mensen elkaar op, bellen ze met elkaar, komen ze samen om te sparren en komen ze tot betere resultaten. Wanneer het omgekeerde waar is kom je precies nergens.’
Joosten-Rabou: ‘Het klinkt goed, Sander, maar ik zeg toch ook: don’t let your feelings fool you. Laat je gevoel je ook niet misleiden.’
Want? Wordt intuïtie overschat?
Joosten-Rabou: ‘Vaak wel. Mensen hebben de neiging om mensen te kiezen die op hen lijken. De vraag is of een organisatie daar altijd beter van wordt. Is een organisatie gebaat bij tien Sanders of tien Rina’s? Misschien gezellig, maar vermoedelijk niet de weg naar succes. Mensen overschatten hoe goed ze zijn in het beoordelen van anderen. Kijk naar recruitment. Een cv voorspelt slechts een beperkt deel van toekomstige prestaties. Intelligentie ook. Dat waren lang onze beste instrumenten, maar het zijn suboptimale methoden. Inmiddels beschikken we over betere methoden. Over veel betere informatie dan vroeger. Waarom zou je die niet gebruiken?’
Hoe werkt jullie aanpak concreet?
Joosten-Rabou: ‘Wij doen al tien jaar onderzoek naar patronen die samenhangen met high performance. Daarbij analyseren onze dieplerende ai-modellen onder meer taalgebruik en gedrag. Die koppelen we aan daadwerkelijke bedrijfsuitkomsten. Waarom blijven sommige mensen langer bij een organisatie? Waarom halen bepaalde medewerkers meer omzet binnen? Waarom functioneren sommige teams beter of zijn ze innovatiever? Met data kunnen we zichtbaar maken welke kenmerken en competenties daar aantoonbaar mee samenhangen. Vervolgens kunnen we binnen een organisatie in kaart brengen waar dat potentieel aanwezig is, waar ontwikkelkansen liggen en wat dat betekent voor bijvoorbeeld selectie, ontwikkeling en teamsamenstelling. Zo kun je veel gerichter beslissingen nemen over mensen en organisatieontwikkeling.’
Veel bestuurders vragen zich af of ai uiteindelijk tot minder banen leidt.
Joosten-Rabou: ‘Dat is wat mij betreft de verkeerde vraag. De relevante vraag is: hoe verhogen we de productiviteit van mensen? Hoe helpen we medewerkers succesvol te worden in een ai-gedreven omgeving? Wat wij zien, is dat juist de zogenoemde softe competenties belangrijker worden in de ai-transitie. Communicatie, samenwerking, klantgerichtheid en leervermogen – dat zijn de competenties die een significante impact hebben op de productiviteit van het bedrijf. Daarnaast worden ai-fluency en ai-potentieel belangrijk. Wie leert snel? Wie kan nieuwe technologie effectief toepassen? Als je dat weet, kun je veel gerichter ontwikkelen. HR wordt heel vaak gezien als de softe kant van een organisatie. Maar als HR op een datagedreven manier kan uitrekenen wat een goede mensgerichte aanpak oplevert, wordt het plots interessant.’
Van Woerden: ‘Ik zoek echt al jaren in de markt naar dit inzicht, op HR, op recruitment, op processen. Als je dit financieel inzichtelijk kunt maken, wordt het echt heel interessant.’
Joosten-Rabou: ‘Wij kunnen monetair uitrekenen wat de effecten zijn. Ik zat laatst bij een bedrijf dat een half miljoen had geïnvesteerd in leiderschapstrajecten op teamwork. We kwamen erachter dat teamwork juist negatief correleerde met hun commerciële uitkomst. Dus dan ben je iets aan het financieren wat een negatieve bijdrage heeft op je resultaat. Dus mijn belangrijkste punt is: doe het niet vanuit de onderbuik, maar doe het op basis van onderzoek.’
Een andere vraag: wat onderscheidt bedrijven straks nog als iedereen toegang heeft tot dezelfde ai-modellen?
Van Woerden: ‘Klanten, en diepe integratie in hun processen. Eigen data. Vertrouwen en koppeling met de fysieke wereld, zoals hardware en diensten. Technologie wordt steeds toegankelijker. Iedereen kan dezelfde modellen gebruiken. Het onderscheidende vermogen zit in unieke data, integraties en klantrelaties. Een concurrent kan een vergelijkbare tool bouwen, maar niet zomaar 20 jaar operationele kennis en data kopiëren. We hebben vandaag geïnvesteerd in een bedrijf dat geo-informatie-software maakt voor glasvezelnetwerken. Zij managen als marktleider al meer dan 20 jaar glasvezelnetwerken in Nederland. Daar zit ook een mooie fysieke component in; dat is een pluspunt in deze tijd. Daarnaast gaan de installateurs van die netwerken al op stap met deze tool, waardoor het een grote netwerkkracht heeft in de hele industrie. Dat zijn dingen die niet zomaar door een nieuwe tool of een nieuw bedrijf worden weggevaagd. Het is dus: klanten, unieke data, integraties, domeinkennis en het team.’
Joosten-Rabou: ‘En cultuur. Veel bedrijven beschikken over dezelfde technologie. Toch zijn sommige succesvol en andere niet. Dat heeft vaak alles te maken met hun vermogen om snel te experimenteren, fouten te maken en daarvan te leren. Succesvolle organisaties accepteren onzekerheid. Ze itereren voortdurend.’
Wat vraagt dat van leiders?
Joosten-Rabou: ‘Leiderschap wordt belangrijker, niet minder belangrijk. Het begint allemaal bij leiderschap. Leiders bepalen in hoge mate de cultuur. Kun je omgaan met onzekerheid? Geef je mensen ruimte om te experimenteren? Durf je fouten zichtbaar te maken? Leiders moeten daarin het goede voorbeeld geven. Ook zij moeten durven falen en weer doorgaan. Dat zijn competenties die we ook terugzien in de data.’
Van Woerden: ‘En je moet risico’s durven nemen. Het digitale tijdperk vraagt om investeringen voordat de opbrengsten zichtbaar worden. Als je daar niet toe bereid bent, loop je het risico dat anderen je voorbijgaan.’
Hoe ziet het team van de toekomst eruit?
Joosten-Rabou: ‘Ik vermoed dat teams kleiner zullen zijn dan vandaag. Wij hebben zelf al flinke reducties doorgevoerd omdat agents een groot deel van het werk kunnen overnemen. De mensen die overblijven zijn specialisten die dankzij technologie tien keer productiever worden.’
Van Woerden: ‘Dat zie ik ook. Ai maakt organisaties veel schaalbaarder. Groei hoeft niet langer gepaard te gaan met een evenredige groei van het personeelsbestand. Daarnaast verwacht ik dat er steeds meer hybride teams komen van mensen en agents. Ik zie dat bedrijven al hele werknemersbestanden digitaal hebben gekopieerd. Iedereen heeft dan een eigen agent, die helemaal is afgesteld op basis van wat je zelf de afgelopen 10 of 20 jaar gedaan hebt.’
Joosten-Rabou: ‘Bij ons werken mensen en agents dagelijks samen. De vraag wordt steeds minder hoeveel mensen je hebt, maar welke mensen je nodig hebt.’
Krijgen we straks ook een ai-agent in de boardroom?
Van Woerden: ‘Een super agent in de board. Het lijkt mij onvermijdelijk. De vraag is alleen wanneer.’
Joosten-Rabou: ‘Ik denk ook dat dat gaat komen. Het enige waar je dan heel goed op moet letten is de governance, want uiteindelijk blijft de bestuurder verantwoordelijk voor de beslissing. Ai kan adviseren. Verantwoordelijkheid kun je niet delegeren.’
Wat is de grootste fout die bestuurders vandaag kunnen maken?
Joosten-Rabou: ‘Vasthouden aan bestaande processen en die een beetje efficiënter proberen te maken. Begin bij de gewenste uitkomst, maar denk na over jouw definitie van succes en ontwerp vervolgens from scratch hoe je daar wilt komen.’
Van Woerden: ‘De grootste fout die bestuurders nu kunnen maken is om ai te behandelen als een los project. Ai-ontwikkeling raakt de hele onderneming. Wie dat niet onderkent, gaat vroeg of laat marktaandeel verliezen. Ai hoort niet thuis in appendix B van het businessplan. Het moet vanaf hoofdstuk één integraal onderdeel zijn van de strategie.’
Reageren? Mail ons op redactie@scopebusinessmedia.nl
Dit interview is gepubliceerd in Management Scope 10 2026.
Dit artikel is voor het laatst aangepast op 17-11-2026